Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8462 K.2023/9711

Taraflar arasındaki askerlik yaparken vefat eden oğlunun vazife malulü olduğunun ve vazife malullüğü aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince idari yargı görevli olduğundan davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekilli tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin oğlu P.Top.Er ...'ın vefat durumu 5510, 5434, 2330 ve 3713 sayılı Kanunlar uyarınca incelenerek, daha önce hiçbir rahatsızlığı yokken sağlam olarak başladığı kutsal vatan hizmetini ifa ederken, silah altındayken vefat etmesinin, ilk rahatsızlanma anının terörle mücadele bölgesi olan Tatvan/Bitlis bölgesinde bulunan birliğinde tuttuğu nöbet görevi sırasında meydana gelmesi hususları da göz önüne alınarak 3713 ve 2330 sayılı Kanunlar kapsamında bunun mümkün olmaması durumunda ise 5510 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamında vazife malulü kararı verilmesini,

hak sahibi olan müvekkile vazife malullüğü uyarınca sağlanan hakların sağlanarak hakediş tarihinden itibaren maluliyete uygun dereceden maaş bağlanmasını ve diğer yasal ödemelerin yapılması talebinin reddi işleminin iptali ile maaş ve ödemelere hak ediş tarihlerinden itibaren yasal faiz uygulanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, Kurum işleminde bir hata bulunmadığını, bu sebeple davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacının üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile somut olayda davacının oğlunun, vatani görevini yapan er olduğu, zorunlu askerlik görevinden kaynaklı davalarda adli yargının görevli olmadığı, davacının davasına bakma yetki ve görevinin idare mahkemelerine ait olduğu sonuç ve kanaatine varılmış ve davanın ...nın 114/1-b ve HMK 115/2 maddesi gereği usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili, davada adli yargının görevli olduğunu, görevsizlik kararının yerinde olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda.

10. Motorlu Piyade Tugayı Topçu Taburu 3. Batarya Komutanlığı Tatvan/Bitlis’de Piyade Topçu Er olarak zorunlu askerlik görevini yapmakta iken rahatsızlanarak idiyopatik aplastik anemi tanısı sebebiyle tedavi gördüğü hastanede vefat eden davacının murisi ... hakkında vazife malullüğüne ilişkin hükümlerin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlığın 5510 sayılı Kanun'un Geçici 18 inci maddesinin atıfta bulunduğu 5434 sayılı Kanun hükümleri uyarınca çözümlenmesi gerektiğinden ve uyuşmazlığın çözümünün idari yargının görev alanına girdiği anlaşıldığından mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık

bulunmadığı dikkate alınarak davacı vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde yer verdikleri hususları belirterek kararın bozulmasını talep etmişlerdir..

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının oğlunun askerlik yaparken vefat etmesi nedeniyle, oğlunun vazife malulü olduğunun tespiti ile vazife malullüğü aylığı bağlanması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2926 sayılı Kanunun 2, 5, 7, 9 uncu maddeleridir.

3. Değerlendirme İş Mahkemeleri, 5521 sayılı Kanun ile kurulmuş istisnai nitelikte özel mahkemeler olup, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 106 ncı maddesi ile mülga 506 sayılı Kanunda, bu Kanun uygulamasından doğan uyuşmazlıkların yetkili iş mahkemelerinde görüleceği, 5510 sayılı Kanun’un 101 inci maddesinde de, aksine hüküm bulunmayan hallerde, 5510 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceği düzenlenmiştir.

5510 sayılı Kanun'un "5434 sayılı Kanuna İlişkin Geçiş Hükümleri" başlıklı Geçici 4 üncü maddesinin 4 üncü fıkrasında "Bu Kanunda aksine bir hüküm bulunmadığı takdirde; iştirakçi iken, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışmış olup bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine tabi olarak yeniden çalışmaya başlayanlar ile bunların dul ve yetimleri hakkında bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır." hükmü düzenlenmiştir.

İnceleme konusu dosyada; davacının oğlu ...'ın 14.01.2011 tarihinde vatani görevine er olarak başladığı, 01.06.2011 tarihinde idiyopatik aplastik anemi rahatsızlığından dolayı vefat ettiği, Maluliyet ve Sağlık Kurulları Daire Başkanlığı tarafından adı geçenin ölümünün askerlik vazifesinin neden ve etkisi ile meydana gelmediği belirtilerek vazife malulü sayılamayacağına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Somut davada, davacının oğlu 14.01.2011 tarihinde askerliğe alınmış olup, iddia edilen olay 5510 sayılı Kanun döneminde meydana gelmiştir. Bu itibarla davanın 5510 sayılı Kanun'un 47 inci maddesi kapsamında değerlendirilmesi ve askerliğe başlayış tarihi itibariyle iş mahkemelerinin görevli olduğu hususu gözetilmek suretiyle karar verilmesi gerekmektedir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,