Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/8500 K.2023/9207

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen ödeme emri iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacının murisi adına gönderilen ödeme emirlerine konu prim alacalarının zaman aşımına uğradığını, murisin kurmuş olduğu şirketin kağıt üzerinde kaldığını, herhangi bir ticari faaliyetinin bulunmadığını, vergi mahkemesince de vergi borcunun iptaline karar verildiğini, murislerin de mirasın reddi yönünde Mahkemeye başvurduklarını belirterek dava konusu ödeme emirlerinin iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, hak düşürücü sürenin geçtiğini, zamanaşımının dolmadığını, davanın reddine karar verilmesini ve haksız çıkma tazminatı verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 15.10.2020 tarihli ve 2014/384-2020/339 sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 18.05.2021 tarihli ve 2020/2992-2021/881 Karar sayılı kararıyla; hak düşürücü süre geçtiğinden bahisle yerel mahkeme kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1.Bölge Adliye Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2.Daire kararında; hak düşürücü sürenin geçmediği ve esas yönünden inceleme yapılması gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile zamanaşımı hususu gözetilerek " I-HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, II-Davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile; 1-Sosyal Güvenlik Kurumu ... Sigorta Müdürlüğü tarafından yürütülen 2006/12737 takip numaralı 97.264,13 TL'lik, 2006/12737 takip numaralı 57.527,96 TL'lik, 2003/668 takip numaralı 35.577,88 TL'lik, 2003/668 takip numaralı 37.254,70 TL'lik davacıya gönderilen ödeme emirlerinin iptaline, 2-2006/12737 takip numaralı 131.439,50 TL'lik, 2006/12737 takip numaralı 122.655,40 TL'lik, ödeme emirlerinin iptaline ilişkin taleplerin reddine, "dair karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde; mirasın borca batık olduğunu, zaman aşımının geçtiğini, davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir. 2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde; hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının borcun tamamından sorumlu olması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, ödeme emri iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 80 nci maddeleri

3. Değerlendirme

1.506 sayılı Kanun'un 80 inci maddesinde 3917 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik uyarınca, Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. Bu durumda zamanaşımı süresi bakımından, 3917 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 08.12.1993 tarihinden önceye ilişkin prim ve gecikme zamları yönünden Kurumun alacak hakkı, Borçlar Kanunu'nun 125 inci maddesinde öngörülen on yıllık zamanaşımı süresine tabi olup, zamanaşımının başlangıç tarihi, anılan Kanun'un 128 inci maddesi hükmü gereğince alacağın muaccel olduğu tarihtir ve zamanaşımının kesilmesi ile durmasına ilişkin 132 inci ve ardından gelen maddelerindeki düzenlemeler de burada uygulama alanı bulmaktadır.

2. 08.12.1993 tarihi ve sonrasına ilişkin prim ve gecikme zammı borcu yönünden ise, 6183 sayılı Kanun'un “Tahsil zamanaşımı” başlığını taşıyan 102 nci ve ardından gelen maddeleri uygulanacaktır. Anılan madde hükmüne göre, zamanaşımı süresi beş yıl olup, zamanaşımı süresinin başlangıcı da, alacağın vadesinin rastladığı takvim yılını izleyen yılbaşı olarak belirlenmiştir.

3. 06.07.2004 tarihinde yürürlüğe giren 5198 sayılı Kanun ile bu konuda yeniden bir düzenleme yapılarak 506 sayılı Kanun'un 80 inci maddesinin beşinci fıkrasında değişiklik yapılıp, Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde 6183 sayılı Kanun'un 51 inci maddesiyle birlikte 102 nci maddesinin de uygulanmayacağı hükme bağlanarak 3917 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki duruma dönülmüştür.

4.Belirtilen açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde, 2006/12737 nolu ödeme emirindeki 2004/7 döneminin zaman aşımına uğramadığının gözetilmesi gerekmektedir.

5.Diğer taraftan davacıya 2003/668 ve 2006/12737 nolu iki adet ödeme emri gönderildiği belirgin olup, hüküm kısmında birden fazla aynı ödeme emri varmış gibi dönemleri belirtilmeksizin sadece miktarları belirtilmek suretiyle infazda tereddüt yaratacak şekilde hüküm kurulması yerinde görülmemiştir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR