Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/11300 K.2025/1055

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Kurumun 21.12.2018 tarih 17521052 sayılı denetim raporuna istinaden ... sicil sayılı dosyada işlem gören ...'ya ait bina inşaatı unvanlı işyerinden bildirilen hizmetlerin fiili olmadığı belirtilerek bu iş yerindeki 03.10.2009 - 31.07.2010 tarihleri arasındaki müvekkilinin çalışmalarının iptal edildiğini, oysa yukarıda unvanı belirtilen kişi yanında 03.10.2009-31.07.2010 tarihleri arasında hizmet sözleşmesine dayalı olarak fiilen çalıştığını,

davalı Kurumca her nasılsa müvekkilinin anılan işyerindeki çalışmalarının fiili olmadığı bahsi ile iptal edildiğini ve almakta olduğu emekli maaşı aylığının iptal edildiğini, bu Kurum işleminin hatalı olduğunu, hukuka aykırı olduğunu, dava dışı işveren yanında müvekkili ve diğer çalışanların Yukarı Çayhan'da dört adet temelden çatısına kadar sıfır müstakil ev imal ettiklerini, ayrıca 4-5 adet de bina, ahır, yapı tamirat ve yapım işleri gerçekleştirdiğini, bu nedenlerle,

davanın kabulü ile müvekkilinin tahsis talebini takip eden aybaşı olan 01.09.2013 tarihinden itibaren yaşlılık aylığının bağlanması gerektiğinin tespiti ile bağlanan bu aylığın kesilmesine ilişkin aksine Kurum işleminin iptaline, aylığın iptal edilmesi ile ödenmeyen aylıkların yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Mahkemenin yetkisiz olduğunu, davacının 03.10.2009-31.07.2010 tarihleri arasındaki çalışmalarının iptal edilme sebebinin Kurum kayıtlarında yapılan araştırmada ...'ya ait bina inşaatı unvanlı işyerinin 03.10.2009 tarihinde kanun kapsamına alınıp, 31.07.2010 tarihinde gayri faal iş yeri olması sebebiyle kanun kapsamından çıkarılması olduğunu, Kurumca davacı hakkında tesis edilen tüm işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu, sosyal güvenlik denetmenlerinin hazırladığı raporda da belirtildiği üzere denetime konu işyerine ait işyeri ve sigorta bildirimlerinin gerçeği yansıtmadığının tespit edilmesi nedeniyle, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda, davacının, ...'ya ait bina inşaatında Kurum raporu ile fiili çalışmaya dayanmadığı gerekçesiyle iptal edildiği, davacının hizmetlerinin dayanağı olan, Kurumca iptal edilen, ...'a ait inşaatın fiilen gerçekleşmemesi nedeniyle, Kurumca yapılan araştırma ve tutulan müfettiş tahkikat raporunun yerinde olduğu, davacının talebinin, fiili çalışmaya dayanmaması nedeniyle davanın reddine dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkemenin kararının yerinde olduğu belirgin olduğu gibi, kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından; davacı vekilinin istinaf başvurusunun, HMK'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; müvekkilinin, çalışmalarının fiili ve gerçek çalışmaya dayalı olup bildirimlerinin usulüne uygun olduğunu, Kurum işlemlerinin yanlı ve haksız olup, yersiz aylık nedeniyle yapılan borç tahakkukunun iptali ile kesilen aylığın yeniden bağlanmasına dair karar verilmesi yerine, yazılı şekilde karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 03.10.2009-31.07.2010 tarihleri arasında kalan dönemde geçen çalışmaların fiili çalışmaya dayalı olmaması nedeniyle iptali ve giderek yaşlılık aylığının iptali ile 01.09.2013 - 19.02.2019 tarihleri arasında yapılan yersiz aylık ödemeleri nedeniyle tahakkuk ettirilen borca ve aylığın kesilmesine dair Kurum işleminin iptali ile kesilen aylığın kesildiği tarihten yeniden bağlanması istemine ilişkindir.

Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup Mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

Kısmi yaşlılık aylığını düzenleyen 506 sayılı Kanun'un Geçici 81. maddesinin C bendine göre a) 23.05.2002 tarihinde 15 yıllık sigortalılık süresini kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını doldurmuş ve 3600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş bulunanlara istekleri halinde yaşlılık aylığı bağlanır.

b) 23.05.2002 tarihinde (a) bendinde öngörülen şartları yerine getiremeyenlerden bu şartları;

ba) 24.05.2002 ile 23.05.2005 tarihleri arasında yerine getirenler kadın ise 52, erkek ise 56 yaşını doldurmuş olmaları,

bb) 24.05.2005 ile 23.05.2008 tarihleri arasında yerine getirenler kadın ise 54, erkek ise 57 yaşını doldurmuş olmaları,

bc) 24.05.2008 ile 23.05.2011 tarihleri arasında yerine getirenler kadın ise 56, erkek ise 58 yaşını doldurmuş olmaları,

bd) 24.05.2011 tarihinden sonra yerine getiren kadınlar 58, 24.05.2011 ile 23.05.2014 tarihleri arasında yerine getiren erkekler 59 yaşını doldurmuş olmaları,

be) 24.05.2014 tarihinden sonra yerine getiren erkekler 60 yaşını doldurmuş olmaları, şartı ile yaşlılık aylığından yararlanabilirler.

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre; davacı/birleşen davada davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2- Somut olayda, her ne kadar davacının 03.10.2009 - 31.07.2010 tarihleri arasındaki 4/1-a kapsamındaki hizmetlerinin iptal edilmesine yönelik Kurum işlemi yönünden davacının çalışmalarının fiili olmadığına dair Mahkeme tespiti yerinde ise de; aylık koşulları değerlendirilirken yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler de göz önünde bulundurularak, davacının iptal edilen sigortalılık süresi dışında, mevcut prim ödeme gün sayısı belirlenerek irdeleme yapılmalı, davacının aylık-kısmi aylık şartları bu kapsamda ve yargılama sırasında oluşması halinde istemi durumunda bağlanabileceği hususu gözetilmeli, davacı adına davalı Kurum tarafından çıkarılan yersiz ödeme borç miktarı da buna göre belirlenmeli, davacı istemi bu çerçevede değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

VI.KARAR