Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/15475 K.2025/6168

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı şirket tarafından bünyesinde çalışan sigortalılara her ay temel ücretin yanı sıra yol ve yemek yardımı adı altında yardımda bulunduğunu, ancak hatalı bir şekilde bu yardımların sigorta primine esas kazançlara dahil edilerek bu yardımlardan sigorta ve işsizlik primi kesilerek davalı Kuruma ödendiğini 506 sayılı Kanun'un 77. maddesinde hangi kazançların prim hesabına dahil edileceğinin hangilerinin dahil edilmeyeceğinin düzenlendiğini,

bu nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacı şirket tarafından 01.01.2008 - 31.03.2008 tarihleri arasında çalışan sigortalılara ödenen yol ve yemek yardımlarının 506 sayılı Kanun'un 77/2. maddesi gereği sigorta primine esas kazanca dahil edilmemesi gerektiğinin tespiti ile bu tarihler arası ödenen yol ve yemek yardımı olmak üzere toplam 8.689,93 TL nin her aya ilişkin primin Kuruma yatırıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Kurumdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; haksız ve yersiz davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 25.06.2015 tarihli kararı ile davanın kabulüne; davacıdan yol yardımı üzerinden sigorta primi ve işsizlik primi olarak kesilen 8.689,93 TL'nin kesildiği ayı takip eden aybaşından itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı Kurumdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

Mahkemenin 25.06.2015 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine dairece; "...Eldeki dava 18.11.2014 tarihinde, 6552 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden sonra açılmıştır.

Yukarıda belirtilen açıklamalar ışığında, 11.09.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanun'un 64. maddesi ile 5521 sayılı Kanun'un 7. maddesine 3. fıkra olarak eklenen düzenleme gereği, dava açılmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaatın olması ve Kurumca müracaata konu istemin zımnen ya da açıkça reddedilmesi gerektiği dava şartı olarak düzenlenmiş olup, eldeki davada, davacı tarafından 5521 sayılı Kanun'un 7/3 maddesine uygun bir şekilde, davaya konu istem hakkında, Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat ve Kurum tarafından bu müracaata konu istemin reddine ilişkin bir işlem veya eylem bulunmadığı görülmekle, Mahkemece,

davacı tarafa 6100 sayılı HMK.'nın 115/2. maddesi uyarınca, 6552 sayılı Kanun'un 64. maddesi ile 5521 sayılı Kanun'un 7. maddesine üçüncü fıkra olarak eklenenen düzenleme doğrultusunda, davaya konu istemi hakkında Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat etmesi ve bu müracaat hakkında anılan yasal düzenleme uyarınca Kurumun red iradesini gösterir işlem veya eyleminin olduğunun belgelenmesi için kesin süre ihtaratlı önel verilmeli, bu süre içerisinde dava şartı eksikliğinin tamamlanmaması halinde, dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilmeli,

Kuruma müracaat ve müracaatın reddine dair Kurum işlem veya eylemine ilişkin dava şartının tamamlanması halinde ise davanın esasına girilerek, varılacak sonuca göre karar verilmelidir..." gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

Mahkemenin 21.03.2019 tarihli kararı ile davanın kabulüne, davacı şirket tarafından çalışanlarına ödenen yol yardımları üzerinden kesilen prim kesintisi toplamı olan 8.689,93 TL nin kesildiği ayı takip eden aybaşından itibaren işleyecek yasal faizle birlikte davalı Kurumdan alınarak davacı şirkete ödenmesine karar verilmiştir.

C. 2'nci Bozma Kararı

Mahkemenin 21.03.2019 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine dairece; "...Eldeki davada, davacı tarafından çalıştırıldığı belirtilen sigortalılarına yol yardımları yapılıp yapılmadığı ile yapılmış ise miktarının ve davalı Kurumca bu miktarın prime tabi tutulduğunun yöntemince belirlenmesi ve alacağın ispatı gerekirken bu yönde bir araştırmanın yapılmaması da bozma nedenidir.

Mahkemece, davacının ihaleli olduğu anlaşılan bu iş nedeniyle açtığı işyerinde çalıştırdığını iddia ettiği ve her bir sigortalıya ödenen ücretlere ilişkin olarak inceleme yapılması gereğinin gözetilmemesi ve sigortalılar hakkında esas alınan prime esas kazanç matrahı içerisinde yol yardımının olup olmadığının ve davalı Kurumun bu tutarları prime esas kazanç matrahı içerisinde değerlendirerek prime tabi tuttuğu iddiasına ilişkin olgunun dava dosyasına henüz yansıtılmaması karşısında,

öncelikle her bir sigortalı hakkında davalı Kurumun esas aldığı prime esas kazançları gösterir belgelerin celbi ile yol yardımlarına dair yapıldığı belirtilen ödemelerin bu belgelerde açıkça belirtilip belirtilmediği, davalı Kurumun işçilere dair sayılan belgeleri almasına ve yapılan yol yardımlarının varlığından haberdar olmasına rağmen prime esas kazaca tabi tuttuğuna ilişkin olguların tespit edilmesi ve ödemelerin varlığına ilişkin olarak sigortalı imzalı günlük tediye fişlerinin ve ücret bordrolarının dosyaya kazandırılması ve bu aşamadan sonra,

davalı Kurumca yol yardımlarının sigorta primine esas kazanç matrahı içerisine dâhil edildiğine ilişkin iddianın irdelenmesi sonucuna göre davacı şirketin alacağının varlığı net bir şekilde ispatlandıktan sonra bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar tesisi usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir..." gerekçesi ile Mahkemece verilen karar bozulmuştur.

D Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kısmen kabulü ile; davacı şirket tarafından çalışanlarına ödenen yol yardımları üzerinden kesilen prim kesintisi toplamı olan 7.832,50 TL 'nin kesildiği ayı takip eden ay başından itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Kurumdan alınarak davacı şirkete verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; dosya içerisine alınan bilirkişi raporlarındaki çelişkinin giderilmediğini, Kurumca yapılan tüm işlemlerin yasal mevzuata uygun olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, çalıştırılan sigortalılara yapılan yol yardımlarının Kurumca prime esas kazanç matrahına dahil edildiği gerekçesi ile yersiz ödendiği ileri sürülen primlerin iadesi istemine ilişkindir.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428. maddesi ile 439. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyiz edenin sıfatına göre; temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR