Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/15774 K.2025/2424

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının, 01.06.1984 tarihinde dava dışı işveren ....’a ait soba imalatı işyerinde çalıştığını ve sigorta başlangıcının 01.06.1984 olduğunun tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili davacıya ait işe giriş bildirgesinin davalı Kuruma süresinde verildiğini ancak bordro verilmediği için bildirime ait hizmetin verilemediğini, davaya Kurumun sebebiyet vermediğini, kabulü halinde aleyhe yargılama giderlerine hükmedilmemesi gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 26.10.2021 tarihli kararı ile davanın kabulü ile davacının ilk işe giriş tarihinin 01.06.1984 olduğunun tespiti ile 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi gereğince malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına esas olmak üzere sigortalılık başlangıcı olarak 18 yaşını ikmal ettiği 17.02.1989 tarihinin esas alınması ve tespitine karar verilen 1 günlük sürenin prim ödeme gün sayısına dahil edilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 26.10.2021 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 31.05.2022 tarihli kararıyla başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA KARARI

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 31.05.2022 tarihli kararının süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 13.10.2022 tarihli kararı ile "... davacının öğrenim durumu araştırılmalı, çıraklık eğitim merkezi ile yazışma yapılmak suretiyle bu dönemde davacının merkezde kayıtlı olup olmadığı ve hangi sıfatla eğitim gördüğü araştırılmalı, iş yerinde yapılan işin niteliği ve mahiyeti tespit edilerek,

13 yaşında bulunan davacının yaptığı işin niteliği de araştırılmak suretiyle, yaşı itibariyle üretime yönelik bir çalışma yapıp yapamayacağı açıklığa kavuşturulmalı, bu şekilde davacının çalışmasının meslek ve sanat öğrenimine yönelik olarak çıraklık mahiyetinde mi yoksa üretime yönelik mi olduğu tespit edilerek, elde edilecek sonuç değerlendirilmek suretiyle karar verilmelidir..." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemece, "... bozma ilamı doğrultusunda toplanan deliller, tanıkların tekrar alınan beyanları, ilk işe giriş bildirgesinin varlığı , bahse konu işyerinin tespite konu dönemde kanun kapsamında olması, yapılan işin de kanun kapsamındaki işlerden olması,

dinlenen tanıkların tespite konu dönemde davacının çalıştığını iddia ettiği işyerindeki faaliyet sebebiyle fiili çalışmayı bilebilecek durumda olan kişiler olup bu tanıkların yapılan iş, işyerinin niteliği, kapsamı, faaliyeti, çalışma şekli hususlarında birbiriyle örtüşen fiili çalışma olgusunu ispata yeterli bulunan somut beyanları karşısında davacının tespite konu dönemde bildirgede yazılı işyerinde üretime yönelik olarak fiilen çalıştığı sonuç ve kanaatine varılmakla ..." gerekçesiyle davanın kabulü ile davacının ilk işe giriş tarihinin 01.06.1984 olduğunun tespiti ile 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi gereğince malullük,

yaşlılık ve ölüm sigortalarına esas olmak üzere sigortalılık başlangıcı olarak 18 yaşını ikmal ettiği 17.02.1989 tarihinin esas alınması ve tespitine karar verilen 1 günlük sürenin prim ödeme gün sayısına dahil edilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davanın reddinin gerektiğini beyanla karara karşı temyiz talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2., 6., 9. ve 60. maddenin (G) bendi,79. ve 108. hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir. 2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

3.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.

Bozma hükmüne uyan Mahkemece, bozma sonrasında,bozma öncesinde de dinlenen ... ve İlyas Korkmaz'ın yeniden dinlendiği, ...'un aynı işyerinden davacı gibi çırak ibaresiyle, adına 01.11.1985 tarihli işe giriş bildirgesi verilmiş olması nedeniyle aynı tarihin sigorta başlangıcının tespiti olduğunun tespitine yönelik Bursa 13. İş Mahkemesinin E.20121/424 K.2023/89 sayılı dosya üzerinden görülen dava neticesinde davasının reddedildiği, istinaf incelemesinde de istinaf talebinin reddedildiği ve temyiz edilmeden kararın kesinleştiği, diğer tanık ... adına dava konusu dönemde vergi kaydının olmadığının anlaşıldığı,

yöntemince komşu işyeri araştırması yaptığı ancak komşu işyeri ve çalışanını tespit edemediği,öte yandan bozma öncesi dinlenen Cihanşah Akarsu'nun işyerinden bildiriminin dava konusu dönemden sonra olmak üzere 1987/3-28.02.1993 ile 01.11.1993-01.03.1997 tarihleri arasında olduğu, böylelikle dava konusu dönemdeki çalışmanın her türlü tereddütten uzak ve çalışmanın çıraklık çalışması değil de üretime yönelik bir çalışma olduğunun ispatlanamamış olması nedeniyle davanın reddi gerekirken kabulü yönündeki kurulan hüküm, usul ve kanuna aykırı olup bozulması gerekmektedir.

Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular gözönünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR