Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/6685 K.2025/18077

Mahkemece uyulan bozma kararı uyarınca verilen kararı davacı ve davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili ...'ün 4...0 5 sigorta sicil numarası ile Türkiye'deki çalışmaları sebebiyle ve %80 oranında sakat olması nedeniyle emekliliğe hak kazandığını ve bu bağlamda 19.07.2013 tarihinde davalı SGK kurumuna malulen emekli olması için bir başvuruda bulunduğunu, sunulan banka dekontu ile de emeklilik için gerekli igün sayısını da borçlanma karşılığında bankaya yatırdığını, Ancak davalı müvekkilin talebini haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak kabul etmediğini, davacının Türkiye'deki çalışmalarından sonra Fransa'ya gittiğini ve orada evlendiğini,

Bundan birkaç yıl önce de müvekkilinin ANKİLOZAN SPANDİLİT hastalığına yakalandığını, buna bağlı olarak da kas katılaşması ve kemik erimesi hızlı bir şekilde ilerleme gösterdiğini ve göstermeye de devam etmekte olduğunu, müvekkilinin Fransa'da hastalığı nedeniyle emekli olduğunu, İki çocuk babası ve sakat olan müvekkilinin hastalığı nedeniyle eşinin boşandığını,Fransa'da küçük çocukları ile yalnız kalan ve ailesinin bakımına muhtaç olan davacının huzurlu bir emeklilik dönemi geçirmek için yurda döndüğünü, Malulen emekli olabilmek için başvuruda bulunduğunu ve borçlanma miktarını davalı hesabına da yatırdığını,

Ancak davalı kurum müvekkilin talebini eksik ve yanlış inceleme neticesinde, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak reddettiğini, Mezkur yazıda; “...

Sağlık kurulu raporunuz Kayseri Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünce incelenmesi sonucunda alınan cevabi yazıda, 5510 sayılı Kanun'un malul sayılma başlıklı 25. maddesi ile Çalışma gücü ve meslekte kazanma gücü kaybı Oranı tespit işlemleri Yönetmeliği çerçevesinde incelenmiş olup, çalışma gücünün en az %60 'ını kaybetmediğine karar verilmiştir. denildiğini, % 80 oranında sakat olan ve kendi işlerini tek başına yapma imkanı bulunmayan davacının gerekli olan tüm inceleme, muayene, tetkik ve tedavileri yapılmadan davalı kurum taralından tanzim edilen raporun tamamen yanlış ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu,

Türkiye'de sosyal güvencesi olmayan ve sürekli tedavi görmek zorunda olan müvekkilinin sürekli yurtdışına gidip gelmek zorunda kaldığını, bu durumun da hem maddi hem de sakat olması nedeniyle müvekkili zor durumda bıraktığını, ayrıca müvekkil söz konusu hastalığı nedeniyle son zamanlarda boyun ve bel bölgesini oynatamaz halde, göğüs kafesinde %40 oranında daralma meydana geldiğini ve %15 oranında da gözlerinde görme kaybı yaşadığını, arz ve izah ettiğimiz sebeplerle usule, yasaya, yerleşik Yargıtay içtihadına ve Anayasal teminat altındaki sosyal güvenlik ilkesine açıkça aykırı;

davacıyı korunmaya en muhtaç dönem olan malullüğünde sosyal güvencesiz olarak ortada bırakan; hiçbir yönden hukuki kabul edilemeyecek olan ve yasalarca da korunmaması gereken davalı kurum işleminin iptali ile başvuru tarihinden itibaren malulen emekli sayılmasına ve maaşlarının başvuru tarihinden tarihten itibaren faizi ile devamına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi ile özetle.

Kurum işlemleri mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılmış olduğundan haksız ve hukuki dayanaktan yoksun açılan davanın reddi gerektiğini, 5510 sayılı Kanunun Malul Sayılma başlıklı 25. maddesi; 'Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, 4. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60'ını,

(c) bendi kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün en az % 60'ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı malul sayılır. ...' hükmünü bulunduğunu, Sağlık Raporlarının Usul ve Esaslarının Belirlenmesi başlıklı 95. maddesi;

'Bu Kanun gereğince, yurt dışında tedavi için yapılacak sevklere, çalışma gücü kaybı, geçici iş göremezlik ödeneklerinin verilmesine ilişkin raporlar ile iş kazası ve meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü veya çalışma gücü kaybına esas teşkil edecek sağlık kurulu raporlarının usul ve esaslarını, bu raporları vermeye yetkili sağlık hizmeti sunucularının sahip olması gereken kriterleri belirlemeye, usulüne uygun olmayan sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbi belgeleri düzenleyen sağlık hizmet sunucusuna iade ederek belirlenen bilgileri içerecek şekilde yeniden düzenlenmesini istemeye Kurumun yetkili olduğunu.

Usulüne uygun sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbi belgeler ile gerekli diğer belgelerin incelenmesiyle; yurt dışında tedavi için yapılacak sevklere, vazife malullük derecesini, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu tespit edilen meslekte kazanma gücünün kaybına veya meslekte kazanma gücünün kaybı derecelerine ilişkin usulüne uygun düzenlenmiş sağlık kurulu raporları ve diğer belgelere istinaden Kurumca verilen karara ilgililerin itirazı halinde, durum Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır. hükmünü amir olduğunu, kurumun 1...3 Bağ numaralı sigortalısı ...'ün 19.07.20 13...

69 sayılı malulen emeklilik talebi üzerine durumunun tespiti amacıyla ... Tıp Fakültesi'ne sevk edildiğini, ... Tıp Fakültesi'nin 01.08.20 13... sayılı raporu, ...

Üniversitesi Tıp Fakültesi 01.11.20 13... /112337 sayılı raporu ile tüm dosyası değerlendirme yapılmak üzere Kayseri Bölge Sağlık Kuruluna gönderildiğini, yapılan inceleme sonucunda da Sağlık Kurulu'nun 10.12.20 13... sayılı raporu ile davacının çalışma gücünün % 60'ını kaybetmediğine karar verildiğini, 5510 sayılı Kanun'un 25. maddesi gereği, çalışma gücünün % 60' ını kaybetmediğine karar verilen davacının malulen emeklilik talebinin ret edildiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine dair karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Dairece özetle; “... davacı hakkında Yüksek Sağlık Kurulunca davalı ... da bağlayacak nitelikte alınan yeni karar ile davacının 01.08.2013 tarihi itibari ile malul sayılmasına ilişkin 25.04.2018 tarihli karar içeriğinin dikkate alınması ile malullük aylığı bakımından 5510 sayılı Kanun'un 25 vd maddelerinde belirtilen diğer koşulların varlığının araştırılması ve davacının da istemi göz önünde tutularak, bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir....” gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.

B. Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Kararda özetle: “Davacının davasının kısmen kabulü kısmen reddi ile a)Kurum işleminin iptali ile b)Davacının beden çalışma gücünü en az %60 oranında kaybetmiş sayılacağının tespitine, c)Maluliyet başlangıç tarihinin ... Tıp Merkezinin rapor tarihi olan 01.08.2013 tarihi olduğunun tespitine, d)Davacının emeklilik talebinin reddine,” dair karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili özetle, kararın bozulmasını talep etmiştir. Davalı Kurum vekili özetle, kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

1-Dosya kapsamı incelendiğinde, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre davalı Kurum vekilinin temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 25. ve 26. maddesidir. Anılan madde; 4/a ve 4/b’li sigortalılar için “...çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az %60’ını kaybettiği...” Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu Kurumun Sağlık Kurulunca tespit edilenlerin malul sayılacağı belirtilmiştir. Anılan Kanun’un 26’ncı maddesinde ise; “Sigortalıya malûllük aylığı bağlanabilmesi için sigortalının;

a)25. maddeye göre malûl sayılması,

b)En az on yıldan beri sigortalı bulunup, toplam olarak 1800 gün veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malûl olan sigortalılar için ise sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması,

c)Malûliyeti nedeniyle sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan veya işyerini kapattıktan veya devrettikten sonra Kurumdan yazılı istekte bulunması, halinde malûllük aylığı bağlanır. Ancak, 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalı sayılanların kendi sigortalılığı nedeniyle genel sağlık sigortası primi dâhil, prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması zorunludur.” hükmü getirilerek, “malullük aylığı” bağlanma şartları düzenlenmiştir.

Bu düzenleme çerçevesinde, sigortalı sayılanlar ve bunların bakmakla yükümlü oldukları veya hak sahibi çocuklarının çalışma gücü veya meslekte kazanma gücü kayıp oranlarının tespitine ilişkin, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği 01.10.2008 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 11.10.2008 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak.

Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliği ise 01.09.2013 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 03.08.2013 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Diğer taraftan, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 58. ve 95. maddesinde malûl sayılmayı gerektirecek hastalık veya arızanın bulunup bulunmadığının tespitinde izlenecek yol açıklanmıştır.

Buna göre kurum sağlık tesislerince düzenlenen raporlara dayanılarak verilen kararlara karşı Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulundan rapor alınmalı, söz konusu kurul raporlarının Kurumu bağlayacağı, ancak, diğer ilgilileri bağlamayacağı dikkate alınarak, itiraz halinde, Adli Tıp Kurumundan alınacak rapora göre karar verilmeli.

Yüksek Sağlık Kurulu Raporu ile Adli Tıp Kurumu raporu arasında çelişki bulunması halinde ise, Adli Tıp Genel Kurulundan alınacak raporla, bu çelişki giderilip, varılacak sonuca göre karar verilmelidir. Buna göre eldeki dava dosyası yukarıda sayılan mevzuat hükümleri çerçevesinde incelendiğinde, Mahkemenin davacının talebinin reddine dair kurduğu gerekçe isabetsizdir.

Dosya içindeki kayıtlara göre davacının usule uygun 1800 hizmet günü bulunduğu anlaşılmakla, davacının talebi hakkında diğer tahsis koşullarıyla birlikte yapılacak değerlendirme sonucunda karar verilmesi gerekirken açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulması usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR