Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/10171 K.2025/15072

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 05.05.2016 – 05.10.2016 tarihleri arasında davalı şirkette çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP

1.Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının, davalı şirketin sentetik çim halı saha işinde çalışmak üzere şantiye şefi ... ile m2 birim fiyat üzerinden anahtar teslimi olarak anlaştığını, davalının işle alakalı hiçbir yükümlülüğünün olmadığını, davacının davalı şirket bünyesinde çalışmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; çalışma olgusunun yöntemince ispatlanması gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 13.06.2019 tarih ve 2017/51 - 2019/319 E. K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü ile davacının davalıya ait ... sicil sayılı iş yerinde 05.05.2016-04.10.2016 tarihleri arasındaki dönemde sigortalı olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, dahili davalı ... adına usulüne uygun açılmış bir dava bulunmadığından, dahili davalı hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 26.01.2021 tarih ve 2019/1933 - 2021/135 E. K. sayılı kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Daire kararı ile .. Dosya kapsamına göre 01.05.2014 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı alan davacının sosyal güvenlik destek primine tabi çalışma hakkının bulunduğu, ancak talebinin açık ve belirgin olmadığı anlaşılmakla.

Mahkemece öncelikle davacının Kurumda bulunan tahsis dosyası celp edilerek dava ile ilgili talebi net bir şekilde açıklattırılmalı, isteminin 506 sayılı Kanun'un 63/A maddesi kapsamında yaşlılık aylığı kesilerek tüm sigorta kollarına tabi çalışma tespiti mi, yoksa 63/B kapsamında sosyal güvenlik destek primine tabi çalışmanın tespiti mi olduğu hususu aydınlatılmalı ve yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca yapılacak değerlendirme sonucu hüküm kurulması gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğu belirtilerek hüküm bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

İlk Derece Mahkemesinin 14.10.2022 tarih ve 2021/486 - 2022/268 E. K. sayılı kararı ile Yargıtay bozma kararı doğrultusunda yeniden yapılan yargılama neticesinde, bozma kararı öncesi ve sonrası tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, Mahkemece 5510 sayılı Kanun'un geçici 14. maddesi uyarınca davacı vekiline talebini açıklaması için süre verildiği, davacı vekilince, davacının davalıya ait iş yerinde uyuşmazlık konusu dönemde emekli olduktan sonra yaşlılık aylığı almaya devam ettiği dönemde geçen hizmetlerinin 506 sayılı Kanun'un 63. maddesinin B fıkrası kapsamında sosyal güvenlik destek primine tâbi olarak geçtiğinin tespitinin talep edildiği, sosyal güvenlik destek primi ödenmiş sürelerin sigortalılık süresinden sayılmayacağı gerekçesiyle, davanın reddine karar veirlmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Daire kararı ile "..

Sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez kuralı gereği, sigortalı ister sosyal güvenlik destek primi, isterse tüm sigorta kollarına tabi olarak çalışsın, Kanunun öngördüğü belli bir sosyal güvenlik kuruluşu sigortalısı olması, kamu düzenine ilişkin, kişiye bağlı, vazgeçilmez ve kaçınılmaz hak ve yükümlülük doğuran bir hukuksal statü yaratır.

Bu statüye Kurumun prim tahakkuk ettirmesi, sigortalının iş kazası geçirmesi veya meslek hastalığına yakalanması halinde kendisi ya da hak sahiplerine gelir bağlanması gibi çeşitli sonuçlar bağlanmıştır.

Bu sonuçlar ile birlikte, işçilik alacakları haklarının doğması gibi hususlar da göz önüne alındığında, davacının bildirim yapılmayan dönemlerdeki çalışmalarının tespitini istemekte hukuki yararının bulunduğu ve aksinin kabulü halinde yaşlılık ya da emekli aylığı alan kişilerin sigortasız çalıştırılabileceği gibi sosyal güvenlik hakkının zorunlu ve vazgeçilemez niteliğine aykırı bir sonuç çıkacağı açık olup, yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve hatalı değerlendirme sonucu verilen karar usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir" şeklindeki gerekçeyle hüküm bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar

1-Mahkemenin 26.01.2024 tarih ve 2023/347 - 2024/19 E. K. sayılı kararı ile Yargıtay bozma kararına uyularak, 1-... İnş. Taah, Müh. Tar ve Hay. San. Tic. Ltd. Şti. hakkında açılan davanın kısmen kabulü ile 2-Davacının davalıya ait ... sicil no.lu iş yerinde 05.05.2016-04.10.2016 tarihleri arasındaki dönemde sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 3-Dahili davalı ... adına usulüne uygun açılmış bir dava bulunmadığından dahili davalı hakkında karar verilmesine yer olmadığına, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; sadece işe giriş bildirgesinin bulunmasının davanın kabulü için yeterli olmadığını, yanı sıra fiili ve gerçek çalışmanın da saptanması gerektiğini, eylemli veya gerçek biçimde çalışmanın varlığı saptanmadıkça hizmet akdine dayanılarak dahi sigortalılıktan söz edilemeyeceğini, davanın reddi gerekirken kabulünün hatalı olduğunu, ayrıca dava açılmasına sebebiyet vermeyen Kurum aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini belirterek, kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR