Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/349 K.2025/5558

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; 03.05.2006 tarihli dövizle borçlanma talebinin geçerli olduğunun tespitine, ödenen borçlanmanın döviz borçlanma talebine istinaden ödendiğinin tespitine, bu talep kabul edilmez ise davalı Kurumun 27.11.2014 - 30.11.2014 tarihleri arasındaki 4/1-a kapsamdaki sigortalılık süresi bildirimlerinin iptaline ilişkin işlemin iptali ile davacının 4/1-a kapsamdaki bildirimlerinin geçerli olduğunun tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının 03.05.2006 tarih ve 131071 sayılı döviz üzerinden borçlanma başvurusunun geçerli olduğunun tespitine, 24.02.2015 tarihinde yapılan 52.081,92 TL lik ödemenin 31.12.2015 tarihinden geriye doğru 5996 günlük süreyi karşıladığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 03.05.2006 tarihli dövizle borçlanma talebinin geçerli olduğunun tespitine, ödenen borçlanmanın döviz borçlanma talebine istinaden ödendiğinin tespitine, bu talep kabul edilmez ise davalı Kurumun 27.11.2014 - 30.11.2014 tarihleri arasındaki 4/1-a kapsamdaki sigortalılık süresi bildirimlerinin iptaline ilişkin işlemin iptali ile davacının 4/1-a kapsamdaki bildirimlerinin geçerli olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

1-Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2-İnceleme konusu davada, davacının 03.05.2006 tarihinde dövizle yurt dışı borçlanma talebinde bulunduğu, davalı Kurumun 12.05.2006 tarihinde hazırladığı tahakkuku gönderdiği, davacının bu tahakkuku ödemediği, 09.12.2014 tarihinde 3600 günlük yurt dışı borçlanma talebinde bulunduğu, davalı Kurumun bu talebe istinaden hazırladığı tahakkukun davacı tarafından süresinde ödendiği,

Türkiye'de 27.11.2014 - 30.11.2014 tarihleri arasında 4 gün 4/1-a kapsamda sigortalılık süresi bulunan davacıya 25.02.2015 tarihli yaşlılık aylığı tahsis talebine istinaden 01.03.2015 tarihi itibariyle toplam 3604 günle 506 sayılı Kanun kapsamında yaşlılık aylığı bağlandığı, Türkiye'de geçen ve bildirilen 4 günlük çalışmanın sahte olduğu gerekçesi ile iptali ile bağlanan yaşlılık aylığının da iptal edilmesi üzerine,

davacının eldeki dava ile 03.05.2006 tarihli döviz borçlanmasının geçerli olduğunun kabulü ile yapılan borçlanma ödemesinin döviz borçlanmasına istinaden yapılan ödeme olarak kabulüne karar verilmesini, bu talebin kabul edilmemesi halinde iptal edilen 4/1-a kapsamdaki sigortalılık süresinin geçerli olduğunun tespitine karar verilmesini talep ettiği, İlk Derece Mahkemesince döviz borçlanmasının geçerli olduğunun kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.

Karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

Somut olayda, süresinde tahakkuku hazırlanıp gönderilen döviz borçlanmasına ilişkin ödeme yapılmadan, yeni bir borçlanma talebinde bulunulmuş olması ve talebe istinaden hazırlanan tahakkukun ödenmesi karşısında artık döviz borçlanmasının geçerli olmadığı kabul edilmelidir. Bu durumda Mahkemece, davacının iptal edilen 4/1-a kapsamda Türkiye'de geçen ve bildirilen 4 günlük hizmet süresinin sahte olup olmadığı usulünce araştırılıp, bildirimlerin sahte olduğunun anlaşılması halinde Kurum işlemi yerinde olup davanın reddi gerekeceği gözetilerek bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

VI.KARAR