Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/7325 K.2025/12177

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum ve davalılardan ..., ... ile ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacının 01.06.2014-01.09.2018 tarihleri arasında davalılar işyerinde çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili, müvekkilleri ile davacı arasında hiçbir iş ilişkisi olmadığını, durak başkanı olarak resmi bir biçimde belirlenen bir görev unvanı olmadığını, durak başkanlarının dış ilişkilerde kimseyi temsil etmediklerini, davanın husumet nedeniyle reddedilmesi gerektiğini, ... numaralı otobüs hattına Kuğulu Durağının 2009 yılında açıldığını, davacı hiçbir zaman işe alınmadığı gibi doğal olarak işine de son verilmediğini, değnekçinin görevinin otobüslerin geliş ve gidiş saatlerini kaydeden, bekleyen, yolcuların sıra düzenini sağlayan ve bu araçlara binme işini yönlendirmek olduğunu, davacının bu işlerin hiç birini yapmadığını, davacının hiçbir zaman müvekkillerinden ücret almadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının, ... Hat numaralı ... Özel Halk Otobüsü ünvanlı işyerinde hizmet akdiyle 01.06.2014-01.09.2018 tarihleri arasında asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilmiştir

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ..., ..., ... ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılar ..., ..., ... ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili, davalı müvekkilinin haksız açılan davada mağdur olduğunu, asgari ücretle geçinen davalı müvekkilinin böyle bir sonuçla karşı karşıya kaldığı için oldukça endişeli olduğunu belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ... ve ... vekili, bahsi geçen durakta 19 özel halk otobüsünün hizmet verdiğini, durağın tüzel kişiliği olmadığını, duraklarda işçi alımı yapılmasının mümkün olmadığını, dosyada dinlenen tanıklardan hiçbirinin davacının müvekkilden ücret aldığını beyan etmediğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, mahkeme kararının hatalı olduğunu, davanın dava şartı yokluğundan reddi gerektiğini, Kuruma bildirilmeyen kayıtlar için kurumun sorumlu tutulamayacağını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddesidir. 506 sayılı Kanunun 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

İnceleme konusu dosyada; davacının 01.06.2014-01.09.2018 tarihleri arasında özel halk otobüsü işletmesi Kuğulu Durağı ... hattında değnekçi olarak çalıştığının tespitini talep etmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de; hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup, öncelikle davacının nezdinde çalıştığı işverenin tespit edilmesi gerekmektedir.

Mahkemece söz konusu durağın herhangi bir kooperatif veya derneğe bağlı olup olmadığı araştırılmalı, kooperatif veya derneğin varlığının tespiti halinde tüzel kişilik HMK 124. madde gereğince davaya dahil edilmeli, aksi durumda durağa bağlı olan tüm özel halk otobüsleri sahipleri tespit edilerek HMK 124. madde kapsamında davaya dahil edilerek taraf teşkili sağlanmalı, sonucuna göre karar verilmelidir.

O halde İlk Derece Mahkemesince yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR