Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2025/9628 K.2025/14726

Bölge Adliye Mahkemesi fer'i müdahil Kurum vekili ve davalı ...vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı apartman yönetiminde 2003/Eylül ayından 2016/Mayıs ayı sonuna kadar sigortalı çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalının iş akdiyle çalışan olmadığını, kendi apartmanlarıyla birlikte davacının başka apartmanlarda da kalorifer yapma işi yaptığını, ücret karşılığı çeşitli firmalara ve ekmek fırını gibi yerlere hizmet sattığını, apartman yönetiminin, davacıdan periyodik olarak kalorifer yapma işini satın aldığını, aylık ücret karşılığı çalışan olmadığı, apartmanda düzenli ve sürekli çalışması bulunmadığını beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ''Davanın kabulü ile davacının davalı ... Yöneticiliği işyerinde 01.09.2003-30.05.2016 tarihleri arasında 4230 gün süreyle prime esas kazanç alt sınırı üzerinden sigortalı çalıştığının tespitine,'' karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Mahkemece hatalı ve eksik inceleme ile davanın kabulüne karar verildiğini beyan etmektedir. Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davacının çalışmalarının kesintili olduğunu, davacının çalışmasının başlangıç tarihinin ne zaman olduğunun belirli olmadığını, eksik inceleme ile karar verildiğini, tek taraflı ve ekik inceleme barındıran ilgili raporun hükme esas alınması usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3.Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

4.Davanın konusu hizmet tespitine yönelik olup karar, eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye dayalıdır. Davacı, davalı apartmanda 2003/Eylül ayından 2016/Mayıs ayı sonuna kadar kapıcılık yaptığı iddiası ile hizmet tespiti davası açmış olup, İlk Derece Mahkemesince kabul kararı verilmiş ise de yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir.

Davacının kapıcılık hizmeti olarak günde 1 sefer çöp topladığı, haftada iki kez temizlik yaptığı, apartmanın doğal gaza geçildiği tarih olan 23.10.2015 tarihine kadar kaloriferleri yaktığı anlaşılmış olup, kalorifer yakım tarihleri valilikten sorulmak sureti ile dönemleri belirlenmeli, bu hizmet için günlük kaç saat mesai harcadığı,

günlük 7,5 saat çalışma süresi karşılığı gelen haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli, hizmet tespitine yönelik tüm çalışmaların çalışma süre ve saatleri tereddütsüz bir şekilde ortaya koyularak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve hatalı değerlendirilme ile yazılı delilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR