Yargıtay 11. Ceza Dairesi E.2023/553 K.2024/385

Başsavcılığının 25.03.2022 tarihli ve 2021/115698 Soruşturma sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair ek kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin mercii ... 3. Sulh Ceza Hakimliğinin 27.06.2022 tarihli ve 2022/2466 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271 inci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihi olan 27.06.2022 tarihinde kesinleştiği belirlenmiştir.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun'un 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 24.11.2022 tarihli ve 2022/26611 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 18.01.2023 tarihli ve KYB-2022/149106 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 18.01.2023 tarihli ve KYB-2022/149106 sayılı kanun yararına bozma isteminin.

"5271 sayılı Kanun’un 160. maddesi uyarınca, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanun’un 170/2. maddesi gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi halde ise anılan Kanun’un 172. maddesi gereği kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği,

buna karşın Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı Kanun’un kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından,

itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği yönündeki açıklamalar karşısında, Dosya kapsamına göre, ... ilinde Kuyumcular Çarşısında fa...yet gösteren İnci Kuyumculuk isimli iş yerinin çalışanı ve fiili sahibi olduğu iddia edilen...'nun çok sayıda müştekiden farklı zamanlarda aldığı altın ve paraları müştekilere iade etmediği ve iş yerini kapatarak adresini ve izini kaybettirdiği olayda, ...

Cumhuriyet Başsavcılığınca,... hakkında hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanmak suçundan kamu davası açıldığı, ancak şüpheli ... hakkında, söz konusu kuyumcuyu...'nun işlettiği, şüphelinin olayda herhangi bir işleminin tespit edilemediği, müştekilerin sair delillerle ve tanık anlatımı ile doğrulanmayan soyut iddiaları dışında şüphelinin atılı suçları işlediğine dair hakkında kamu davası açılmasını gerektirecek nitelikte delil elde edilemediği gerekçesiyle şüphelinin ifadesi dahi alınmadan ek kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de;

müştekilerin, söz konusu kuyumculuğun, şüphelinin babası ve sonra da kendisi tarafından 25 yıldır işletildiği,...'nun kuyumcunun çalışanı olduğu, esasında şüpheliye güvenerek para ve altınların Levent'e teslim edildiği, suça konu olaylar meydana geldikten hemen sonra kuyumcu dükkanını çalışanı...'na danışıklı olarak devrederek suçtan kurtulmaya çalıştığı iddiaları karşısında, şüphelinin iştirak iradesinin tespit edilmesi bakımından, Kuyumcular Odası ve kayıtlı olması hâlinde ilgili ticaret sicilinden iş yerinin resmî sahibinin ve devredilip devredilmediği, devredildi ise hangi tarihte devredildiğinin tespit edilmesi,

kolluk araştırması yapılarak iş yerinin fiili işletmecisinin tespit edilmesi ve bu hususlarda şüphelinin ifadesinin alınmasını müteakip sonucuna göre şüphelinin hukuki durumunun tayin ve takdir edilmesi gerekirken, eksik soruşturmaya dayalı kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, ortada 5271 sayılı Kanun’a uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumlarda, anılan Kanun’un 160 ve 173/3. maddeleri uyarınca soruşturma yapılmasını sağlamak üzere soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir." Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1. 5271 sayılı Kanun‘un 160 ıncı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında.

Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlayacağı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlü olduğu belirlenmiştir.

2. 5271 sayılı Kanun’un, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172 nci maddesinin birinci fıkrası; “(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir.

Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir. ...“ Şeklinde düzenlenmiştir.

3. 5271 sayılı Kanun’un, “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173 üncü maddesinin inceleme konusu ile ilgili olan birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “(1) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir.

(2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir.

(3)(Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir.

(4) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir. ...“ Hükümleri yer almaktadır. 4. Kanun‘da yer alan düzenlemelerden de görüleceği üzere.

Cumhuriyet savcısı, suçun işlenip işlenmediğinin tespiti bakımından hemen işin gerçeğini araştırmaya başlamalı, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açmalı, aksi halde 5271 sayılı Kanun’un 172 nci maddesi gereğince kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vermelidir.

5. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen Sulh Ceza Hakimliği, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir.

6. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; ... ili Kuyumcular Çarşısında fa...yet gösteren İnci Kuyumculuk isimli işyerinin resmiyette şüpheli ...'e ait olmakla birlikte, fiilen 25 yıllık çalışanı olan talep dışı şüpheli... tarafından işletildiğinin, karı-koca olan şikâyetçilerin yatırım amaçlı olarak bu iş yerinden has altın aldıklarının, ancak şüpheli...'nun muhafaza kaydıyla bedelini ödedikleri altınları fiziken şikayetçilere teslim etmediğinin,

bir süre sonra da iş yerini kapatarak ortadan kaybolduğunun bildirilmesi ile... hakkında çok sayıda kişi tarafından benzer iddialarda bulunulması üzerine yürütülen soruşturma kapsamında, ...

Cumhuriyet Başsavcılığının 13.06.2022 tarihli ve 2021/115698 Soruşturma, 2022/21616 Esas sayılı iddianamesi ile hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçundan kamu davası açılarak, şüpheli ... yönünden herhangi bir soruşturma işlemi yapılmaksızın ek kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de; işyerinin resmiyette uzun yıllardır şüpheli ... adına kayıtlı olduğunu, şikâyetçilerin şüpheliye duydukları güven sebebiyle bu iş yerinden alışveriş yaptıklarını ve karşılaştıklarında şüphelinin kendilerine iş yerini devrettiği yönünde herhangi bir bilgi vermediğini beyan ettiklerinin anlaşılması karşısında; şüphelinin ifadesinin alınması,

İnci Kuyumculuk isimli iş yerinin suç tarihinde kimin adına kayıtlı olduğunun, şüpheli... adına kayıtlı olduğunun belirlenmesi h...nde ise devir işleminin hangi tarihte gerçekleştiğinin ilgili Ticaret Sicil Müdürlüğü, Vergi Dairesi Müdürlüğü ve Kuyumcular Odasından da sorulmak suretiyle tespit edilmesi, iş yerinin fiilen kimin tarafından işletildiği, şüpheli ...'ün bu işyeri ile resmi yada fiili olarak herhangi bir ilişkisinin bulunup bulunmadığı yönünde kolluk araştırılması yaptırılması, şüpheli hakkında benzer iddialara yönelik başkaca soruşturma dosyaları bulunup bulunmadığı da belirlendikten sonra,

sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken,"...söz konusu İnci Kuyumculuğu şüpheli...'nun işlettiği şüpheli ...'nin somut olayda herhangi bir işleminin tespit edilemediği, şüpheli ...'ye yönelik müştekinin soyut iddiası dışında, tanık anlatımı ve diğer delillerle de desteklenen kamu davası açmaya yeterli,

her türlü şüpheden uzak kesin ve inandırıcı yeterli delil elde edilemediği..." şeklindeki eksik soruşturma neticesinde verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi yerine itirazın reddine karar verilmesi Kanun’a aykırı olup kanun yararına bozma talebi yerinde görülmüştür.

III. KARAR

1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE, 2. ...