Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2008/10963 K.2010/2239

Taraflar arasında görülen davada İstanbul 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 19.06.2008 tarih ve 2004/718-2008/155 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili ile davalı şirket arasında 7 Temmuz 1997 tarihinde "Afşar Kolay Okuma ve Resimli Hece" adlı kitapların hazırlanması ve basılan kitapların %12’sinin davacıya verilmesi konusunda bir sözleşme yapıldığını, 1999 yılı için hiçbir telif ücreti ödenmediğini, 2000 yılı için ise eksik ödeme yapıldığını, dava tarihine kadar bu kitaplar için başka bir ödemenin yapılmadığını, "Resimli Hece" kitabının kısaltılmışı olan ve yine davacı tarafından hazırlanan "Sevimli Hece" isimli kitabı için de bu güne kadar herhangi bir telif ücretinin ödenmediğini,

"Tüm Dersler" adlı kitapların yazı bölümünün müvekkili tarafından hazırlanmasına rağmen, adının belirtilmediğini ve bu şekilde FSEK.nun 15. maddede yer alan manevi hakkının ihlal edildiğini ileri sürerek, "Afşar Kolay Okuma ve Resimli Hece" kitabı için 3 milyar TL.telif ücretinin, "Tüm Dersler" adlı kitabına müvekkilinin adının konmaması nedeniyle 5 milyar TL. manevi tazminatın tahsiline, davacının tecavüzünün ref'i ve men'i ile hükmün ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacının 07.07.1997 tarihli sözleşmede hazırlanan tüm kitapların 99 baskısı için yayın ve telif haklarını müvekkiline devrettiğini, "Tüm Dersler" isimli kitapla ilgili olarak 12.5.1999 tarihli anlaşmaya göre davacının 1,2,3,4,5 Yazı Kitapları isimli kitapları yazmayı üstlendiğini, bunların "Tüm Dersler" adıyla ayrı bir çalışma içerisinde değerlendirildiğini, farklı yazarların katkı ve isimlerinin bulunduğu, sözleşmede "Tüm Dersler" kitabında adının bulunmayacağı şeklinde açık bir kabulün mevcut olduğunu, mali haklarının da ödendiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda, dava konusu kitapların davacı tarafından hazırlandığı, FSEK.nun 2/1 hükümleri çerçevesinde eser olma vasfını taşıdığı, taraflar arasındaki 12.5.1999 tarihli Yazı Çalışmaları 1,2,3,4,5.

Sınıf kitapları konulu eser ısmarlama sözleşmesinin 9.maddesinde, yayınevinin kitaplarda istediği kişiyi yazar olarak gösterebileceği, yazarın adının kitaplara konulmasını istemeyeceği gibi, kendi dışında kişilerin yazar olarak kitaplarda adının geçmesine itiraz etmeyeceğini kabul ettiği, davacının "Tüm Dersler" kitaplarında adının belirtilmediği, "Tüm Dersler"(Yazı Çalışmaları) adlı kitapların birden fazla yazar tarafından kaleme alınan bölümlerden oluştuğu ve bu kitapların her birinde davacı tarafından kaleme alınan 15 ila 31 sayfadan oluşan çeşitli bölümlerin bulunduğu,

FSEK.nun 15.maddesinde, eser sahibinin adı veya müstear adı ile yahut adsız olarak umuma arz etme veya yayınlama hususuna karar verme yetkisinin münhasıran eser sahibine ait olduğunun belirtildiği, bu hakkın eser sahibinin manevi hakları arasında sayıldığı, mutlak ve inhisari yetkilerden olduğundan ölüme bağlı tasarruflara konu olmadıkları gibi sağlar arasındaki işlemlerle de devredilemedikleri, bu haklardan sözleşme ile feragat edilmesi de kimsenin hak ve fiil ehliyetinden kısmen de olsa vazgeçemeyeceğini içeren Medeni Kanunun 23. Maddesi çerçevesinde geçerli kabul edilmediği,

bu nedenle davacının eser sahibi olarak adının belirtilmemiş olması, FSEK.nun 15. Maddesindeki manevi hakkın ihlali olup, FSEK 70/1 maddesi uyarınca, manevi hakları zarar gören kişinin manevi tazminat ödenmesi için dava açabileceği,bu bağlamda 4.000- YTL.manevi tazminatın uygun olduğu, davacının 1.721-YTL.bakiye telif alacağının kaldığı gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

Davacı ile davalı yayınevi arasındaki sözleşmenin 9 ncu maddesiyle, 5846 sayılı FSEK.nun 15 nci maddesine göre, davacıya ait manevi haklardan "adın belirtilmesi" hakkını kullanma yetkisinin davalıya devri kararlaştırılmıştır.

Ancak, eser sahibinin eseri üzerinde adının belirtilmesi hakkının kullanılmasına ilişkin yetki manevi hakların özüne aykırı bir şekilde bir başkasına devredilemez.Anılan Yasa' nın 15 nci maddesinden kaynaklanan manevi hak, eser ile sahibi arasında ilişki nedeni ile eser sahibine sıkı sıkaya bağlı bir hak olup, bu hakkın bir başkasına devri sözkonusu olamayacağı gibi, manevi hakkı kullanma yetkisinin devri halinde dahi eserin eser sahibi ile olan bağını ortadan kaldıracak ve bir başkasının eser sahibi olarak gösterileceği biçiminde serbesti tanıyan yetki devride geçerli olamaz.

Somut uyuşmazlıkta, taraflar arasındaki sözleşmenin 9 ncu maddesine göre "davalı yayınevine" ortak eser sahiplerinden olan davacıya ait eser üzerinde eser sahibi olarak davacı yerine bir başkasının adını koyabilme yetkisinin verildiği ve davacının da bu duruma itiraz edemeyeceği kararlaştırılmıştır.

Bu durumda, manevi hakları kullanma yetkisinin devrine ilişkin sözleşme hükmü yasadan kaynaklanan manevi hakkın özüne aykırı olup, geçerli değildir. Davalı yayınevine eseri adsız olarak yayımlama hususun da geçerli bir yetki devride olmadığına göre, dava konusu ortak eser sahiplerinden olan davacının adının hiç belirtmeksizin eserin yayınlanması eyleminde davacının FSEK.nun 15 nci maddsinden doğan menevi hakkı ihlal edildiğinden mahkemenin manevi tazminata ilişkin kabulü yerindedir.

Bu durumda, mahkemece, davanın yukarıda ve karar yerinde açıklanan gerekçelerle, davacının manevi tazminata ilişkin kabulü sonucu itibariyle doğru olup, hükmün onanmasına karar vermek gerekmiştir.