Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2009/536 K.2010/7552

Taraflar arasında görülen davada İstanbul Denizcilik İhtisas Mahkemesi’nce verilen 23.09.2008 tarih ve 2006/382 - 2008/283 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, 13/02/1997 tarihinde Gemsan Tersaneleri önünde DİTAŞ’a ait T.P.A.O. Petrol tankerinde meydana gelen yangın nedeniyle alınan ihbar ve kurulan kriz masası emirlerine uyarak T.D.İ.’ye ait birçok gemi, römorkör ve botların olay yerine gönderildiğini, yangının 22/02/1997 tarihinde tamamen söndürüldüğünü, müvekkili kuruluşun T.D.İ. bünyesinde yer almakta iken Bakanlar Kurulu Kararı ile ayrılarak kamu iktisadi kuruluşu haline dönüştüğünü, dava konusu alacağın takibinin devralınmış olduğunu ileri sürerek, yangın söndürme nedeniyle yapılan masraflar ile meydana gelen zararlar toplamı olan 235.155,60 USD’nin davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, meydana gelen yangına TDİ tarafından müdahale edildiğini ve 22/02/1997 tarihinde söndürüldüğünü, davacı şirketin olay tarihinden 4 ay sonra TDİ’den tamamen ayrıldığını için masrafları talep edemeyeceğini, davacının aktif dava ehliyetinin bulunmadığını, Ana Statünün 1. maddesinde Kamu İktisadi Kuruluşunun sermayesinin tamamının devlete ait olduğunun belirtildiğini, sermayesinin tamamı devlete ait olan bir şirketin yapmış olduğu giderlerin devlet sermayesinden yapıldığını, devletin şirkete ayrıca bir tazminat ödemekle yükümlü olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacı ... Gemi Kurtarma İşletmeleri Genel Müdürlüğünün 12/05/2007 tarihli ve bunda deği- şiklik yapılan 07/07/1997 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile Türkiye Denizcilik İşletmeleri A.Ş.’nin bünyesinden ayrılarak bu konudaki hizmetleri tekel olarak üreten kamu iktisadi kuruluşu haline dönüştürüldüğü, alacakların da T.D.İ.’den devralındığı,

13/02/1997 tarihinde T.P.A.O. petrol tankerinde meydana gelen yangın nedeniyle davaya konu yangın sön dürme masraflarının T.P.A.O. petrol tankeri donatanından tahsili için davacı tarafından açılan davanın İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/03/2004 tarihli 2004/117 esas, 2004/173 sayılı kararı ile reddedildiği ve Yargıtay tarafından kararın onandığı,

davacı kuruluş tarafından başka bir olay ile ilgili yangın sebebiyle yapılan hizmetlerin gemi donatanı ve hazineden tahsili için mahkemenin 2007/393 esasına kayden görülen dava sonunda, “TTK'nun 1223. maddesi gereğince yapılan hizmetler neticesiz kalmış olursa, kurtarma- yardım hizmeti istenemez” şeklindeki yasal düzenleme ve “kurtarma ve yardımın semeresiz kalması,

davacının müdahalesinin geminin kurtarılmasını sağlamayarak yangın sonucu tam ziya uğraması nedeniyle, davanın reddine karar verilmesi gerektiğine” dair Yargıtay içtihadı göz önüne alınarak geminin tamir kabul etmez duruma gelmesi ve sicilden terkin edilmesi nedeniyle yardım semeresiz kaldığından,

davalıya karşı doğmuş bir alacaktan ve alacağın devralınmasından bahsedilemeyeceği, ayrıca T.D.İ’nin yapmış olduğu yangın söndürme masraflarının davalı hazineden tahsil edilebilmesi için bu masrafların Maliye Hazinesine münhasıran Maliye Hazinesi menfaatine yapılmış olması gerektiği, davaya konu masrafların T.D.İ’nin görev alanına giren faaliyetlerin icap ettirdiği masraflar olduğu ve bu masrafların davalıdan istenebileceğini gösteren bir düzenleme olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Mahkemece, her ne kadar davacının yetkili makamlarca verilen emir ve talimat üzerine dava dışı T.P.A.O. Petrol tankerinde meydana gelen yangını söndürme faaliyetine katılarak yapmış olduğu masrafları isteyebilmesi için bu masrafların münhasıran Maliye Hazinesi menfaatine yapılmış olması gerektiği kabul edilmişse de, müdahale konusunda emir ve talimat veren hazinenin genel olarak bu çalışmanın kamu yararına sonuç doğurması halinde sorumluluğu söz konusudur. Bu nedenle yapılan söndürme faaliyetinde münhasıran hazine menfaati değil, genel olarak kamu yararının varlığının mevcut olup olmadığının belirlenerek sonuca varılması gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın reddi doğru bulunmamış, kararın bozulması gerekmiştir.