Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2009/7496 K.2011/505

Taraflar arasında görülen davada Beyoğlu 4. Sulh Hukuk Mahkemesi’nce verilen 12.01.2009 tarih ve 2005/64-2009/5 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin ticari alış verişi nedeniyle hamili bulunduğu çekin 06.05.2005 tarihinde meydana gelen hırsızlık sonucu çalındığını, iptal davası açıldığını, davalının işbu davaya müdahale ettiğini, anılan çekin icra takibine konulduğunu, sahte ciroyla davalıya geçtiğini, ağır kusurlu ve kötüniyetli hamil olduğunu ileri sürerek, çekin istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı, çekin eline ...’dan ciro yoluyla geçtiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çekin çalındığında dair hırsızlık ihbarında bulunulduğu, davacının çekin lehdarı Teknomak firmasıyla ticari ilişkisinin olduğu, alacağına mahsuben beyaz ciro ile verildiğinin muhtemel bulunduğu, ancak çekler hesabında kaydının olmadığı, lehdarın ciro ettiği firmanın ticaret sicilinde kaydının bulunmadığı, sonraki ciranta ...’nin davalının yakını olduğu, açık adresini bildirmediği, davalının çeki iktisap ederken borçlunun zararına hareket etmediği ve iyi niyetli olduğunu kanıtlayamadığı, çekin ibraz edilmediği gerekçesiyle davanın kabulüne, çekin istirdadına karar verilmiştir.

Karar, davalı temyiz edilmiştir.

Dava, rıza dışı elinden çıktığı iddia edilen çekin istirdadı istemine ilişkindir.

Mahkemece, yazılı gerekçe ile çekin istirdadına karar verilmiştir. Ancak, TTK.nun 704. maddesine göre, çek eline geçmiş olan hamilin, ancak çeki kötüniyetli iktisap ettiği veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğu takdirde, o çeki geri vermekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır. Hamilin kötüniyetli sayılabilmesi için de, bu çekin iktisabında , çekin rıza dışı elden çıktığını bilmesi veya bilebilecek durumda olması gerekir.

Ancak, hamilin kötüniyetli olduğunun veya iktisapta ağır kusurunun bulunduğunun ispat külfeti, çekin elinden rıza dışı çıktığını iddia eden tarafa aittir. Başka bir anlatımla, çeki elinde bulunduran hamilin kötüniyetli olmadığını veya başkasının zararına hareket etmediğini kanıtlama yükümlülüğü bulunmamaktadır. Bu durum karşısında, ispat yükünün davalıda olduğu kabul edilerek yazılı gerekçe ile hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.