Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2009/7973 K.2011/698

Taraflar arasında görülen davada Söke 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 13/01/2009 tarih ve 2008/3-2009/9 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin davalı kooperatif ortağı iken parasal yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle davalı tarafından ihraç edildiğini, oysa ihracın yasal olmadığını ileri sürerek, ihraç kararının iptalini talep ve dava etmiş, yargılama sırasında davasını ıslah ederek, ödenen aidatların toplamı olan 8.905 YTL’nin temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı temsilcisi, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davanın kabulüne, 4.905 YTL’nin ihraç tarihinden, 4.000 YTL’nin ödeme tarihinden itibaren reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsilini karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2- Dava, ihraç edilen ortağın kooperatife yaptığı ödemelerin iadesi istemine ilişkindir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 17/1. maddesi gereğince, kooperatiften ihraç edilen ortak, ödemiş olduğu aidatın tamamını değil, (aynı Kanunun 17/2. maddesi uyarınca kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürecek olması nedeniyle iade ve ödemelerin geciktirilmesine ilişkin bir genel kurul kararı alınmış olmamak koşulu ile) ihracın kesinleştiği yıl bilânçosuna göre hesaplanacak olan masraf hissesi düşüldükten sonra bakiyesinin iadesini talep hakkını haizdir. Öte yandan, Dairemizin yerleşik uygulamasına göre, bilânçonun genel kurulca kabulü suretiyle kesinleşmesinden itibaren bir ay geçtikten sonra bu hak talep edilebilir ve bundan önce açılan dava, hakkın doğduğu tarihten sonra açılmak üzere red edilir.

Mahkemece, dava, bu yasal düzenleme çerçevesinde ele alınmamış, ihraç olgusu üzerinde hiç durulmamış, muacceliyet tarihi belirlenmemiş, herhangi bir genel kurul kararı celbedilmemiş, masraf hissesi hesaplanmamış; dava, eksik inceleme ile sonuçlandırılmaya çalışılmıştır.

Öte yandan, mahkemece, dava konusu alacak miktarına ilişkin olarak alınan bilirkişi raporu hüküm kurmaya ve bu hükmü denetlemeye elverişli nitelikte de değildir.

O halde, mahkemece, kooperatif kayıtları ve belgeleri üzerinde, HUMK'nun 275. vd. maddeleri uyarınca içinde kooperatif hukukundan anlar bilirkişinin de bulunduğu heyette inceleme yaptırılması, hükme esas raporu değerlendiren, tartışan, itiraz noktaları üzerinde yeterince duran ve denetime elverişli yeni bir rapor alınması, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, iddia ve savunma noktalarını yeterince aydınlatmayan ve denetime elverişli bulunmayan rapora dayalı yazılı şekilde hüküm tesisi kabul şekli bakımından da doğru olmamıştır.