Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2010/7743 K.2012/167

Taraflar arasında görülen davada İzmir Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nce verilen 23/03/2010 tarih ve 2009/85-2010/56 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili ile davalı tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili mimarın 1988’de proje müellifi olduğu Mutlu Tatil Sitesi’ne ait mimari projeyi tamamladığını, davalının, projeye uygun yapılan binasında, müvekkilinden izin alınmaksızın, projeye aykırı değişiklikler ve eklentiler yapıldığını, yapının onaylı projesindeki estetik dış görüntüyü bozduğunu, müvekkilinin ününün zedelendiğini ve artık iş alamadığını ileri sürerek izinsiz yapılan eklenti ve değişikliklerden dolayı meydana gelen değer artışına karşılık 1.000,00 TL maddi, estetik bozulma nedeni ile 5.000,00 TL manevi tazminatın değişikliğin yapıldığı tarihten itibaren yasal faiziyle tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı, yaptığı eklenti ve değişikliklerin belediye izni ile gerçekleştirildiğini, deforme olan çatıyı onardığını savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davacı mimarın proje nedeni ile FSEK korumasından yararlanabileceği, ancak davacının projeyi teslim etmekle, proje ile ilgili mali haklarını aldığı ve eserinden elde edebileceği maddi kazancı elde ettiği, davalının, evinde yaptığı ekleme ve değişikliklerin zorunluluğa bağlı onarım amaçlı olmayan, ancak kullanım alanını artırmak amaçlı oldukları, bu değişiklik ve eklentilerin, binanın görünümünü, davacı mimarın tasarlayıp projeye bağladığı biçiminden uzaklaştırdığı, bu bakımdan davacının eserinden kaynaklanan manevi haklarının etkilendiği,

yaratılan fazla kullanım alanının davacıya herhangi bir hak sağlamayacağı gerekçesiyle maddi tazminat taleplerinin reddine, manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 4.000,00 TL manevi tazminatın, 16.01.2008 tarihinden itibaren yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili ve davalı temyiz etmiştir.

1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve davalının maliki bulunduğu konutta yaptığı imara aykırı tadilatların davacıya ait mimari proje üzerinde herhangi bir değişiklik yapılmaksızın gerçekleştirilmesi nedeniyle, söz konusu davalı eyleminin, davacının mimari proje nedeniyle eser sahipliğinden kaynaklanan mali ve manevi haklarına tecavüz de oluşturmayacak olmasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Davalının temyizine gelince, mahkemece mahallinde yapılan keşifte hazır bulunan mimar ve hukukçu bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 26.02.2010 tarihli raporda, davacı tarafından meydana getirilen projenin 5846 Sayılı FSEK 1/B ve 2/3 maddeleri kapsamında ilim ve edebiyat eseri olduğu ve bu projenin uygulanması sonucu inşa edilen Mutlu Tatil Sitesi'ndeki dubleks konutlardan bir tanesi olan davalıya ait (G) Blok (1) nolu konutunda aynı Kanun'un 4/3.maddesine göre güzel sanat eseri olduğu mütalaa edilmiştir.

2010/7743 2012/167 -2-

5846 Sayılı FSEK 2/3.maddesi uyarınca mimari projenin ilim ve edebiyat eseri olarak korunabilmesi için aynı Kanun'un 1/B maddesine göre sahibinin hususiyetini taşıması yeterli ise de, mimari projenin uygulanması sonucu ortaya çıkan dava konusu (G) Blok (1) nolu konutun yani mimari yapının aynı Kanun'un 4/3. maddesindeki mimarlık eseri (güzel sanat eseri) olarak nitelendirilip korunabilmesi için aynı Kanun'un 4/1.maddesi uyarınca "estetik değere sahip olması" da gereklidir.

Oysa, mahkemece de kısmen benimsenen 26.02.2010 tarihli raporda sadece uyuşmazlık konusu konutun hususiyet içeren bir fikri ürün olduğu gerekçesiyle FSEK 4/3.maddesi anlamında güzel sanat eseri olduğu görüşü açıklanmıştır. Bilirkişi raporunun bu haliyle hüküm verilmeye yeterli ve elverişli olduğundan söz edilemez.

Zira, anılan raporda 5846 Sayılı FSEK 4/1.maddesinde açıklanan ve güzel sanat eserlerini diğer eser türlerinden ayıran "estetik niteliğe sahip olmak" unsuru hakkında herhangi bir değerlendirme bulunmamaktadır. Kaldı ki, genel olarak güzel sanat eserlerinin özelliği bunların tek olmalarından kaynaklanmaktadır. Dava konusu konut ise Mutlu Tatil Sitesi içerisinde aynı mimari projenin uygulaması sonucu inşa edildiği anlaşılan 24 dubleks daireden bir tanesidir.

Bu durumun 5846 Sayılı FSEK 4/3.maddesi uyarınca estetik nitelik yönünden yapılacak değerlendirmede özellikle dikkate alınması zorunlu olup, tatil sitesini oluşturan mimari yapılar topluluğunun bir bütün olarak estetik değere sahip güzel sanat eseri sayılıp sayılmayacağı, ya da dava konusu konutu diğerlerinden farklı ve eşsiz kılacak bir estetik niteliğin bulunup bulunmadığı gibi hususların bilirkişilerce tartışılıp değerlendirilmesi gerekir.

Şüphesiz bu değerlendirme yapılırken de, bütün mimari yapıların az veya çok projeyi yapan mimarın özelliğini taşıdığı, fakat bir mimari yapının herşeyden önce fonksiyonel olarak belirli ihtiyaçları karşılamak zorunda olduğu ve bu zorunluluk mimarın serbest yaratma imkanlarını kısıtlayacağından, yapının estetik niteliğinin de ona göre irdelenmesi gerekeceği bilirkişilerce gözardı edilmemelidir. (Prof.Dr. Şafak N.Erol, Türk Fikir ve Sanat Hukuku, İkinci Bası, s.48, Ankara-1998).

O halde, mahkemece mimarlık konusunda öğretim üyesi ve uzman bilirkişilerden oluşan yeni bir bilirkişi heyetinden görüş alınmak suretiyle dava konusu konutun 5846 Sayılı FSEK 4/3.maddesi anlamında mimarlık eseri sayılıp sayılmayacağı belirlendikten sonra, hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, davanın kısmen kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Davacı 21,15 H · 17,15 PH · 04,00 BK- 18.01.2012 - SK