Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2011/4613 K.2013/5933

Taraflar arasında görülen davada ... .... Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen ....11.2010 tarih ve 2010/131-2010/410 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen ....03.2013 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davalı vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkili ile davalı arasında 'Dolara Endeksli Yatırımlı Hayat Sigorta Poliçesi' sözleşmesi imzalandığını, primlerini düzenli şekilde ödediğini, poliçenin iptali ile ödenen primlerin iadesi istemli ihtarname keşide edildiğini, ödeme yapılmadığını, tahsili için başlatılan icra takibinin itirazla durduğunu ileri sürerek, itirazın iptaline, takibin devamına ve %40 inkar tazminatının tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, sigorta ettirenin dava dışı şirket olduğunu, davacının primleri talep hakkı bulunmadığını, ödenen primlerin aynen iadesinin mümkün olmadığını, inkar tazminatı koşullarının bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, taraflar arasında hayat sigorta poliçesi düzenlendiği, davacının prim ödemesi yaptığı, daha sonra sözleşmeyi feshettiği, ... olduğu primleri talep etmesinde haklı bulunduğu, alacağın belirlendiği, miktarının basit bir hesapla tayin edilebileceği, inkar tazminatı koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davalının icra takibine yaptığı itirazın ....999.71 TL (7.274.46 USD) asıl alacak ve 31.95 TL(... USD) işlemiş faiz üzerinden devamına, 4.399.88 TL inkar tazminatının tahsiline karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.

1- Dava, hayat sigorta sözleşmesi uyarınca ödenen primin tahsiline yönelik yapılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

Uyuşmazlık konusu sigorta poliçesinden sigortalının davacı, sigortacının davalı, sigorta ettirenin ise davanın ihbar edildiği Gezpen Bolcam Doğ. Ltd. Şti. olduğunun anlaşıldığı, sigorta sözleşmesinin akdedilmesinden sonra düzenli şekilde Dolara endeksli primlerinin ödendiği, bu ödemenin üç yılı aştığı, davacının 07.09.2009 tarihli ihtarnamesiyle sonraki primleri ödeyemeyeceğini ve akdi feshettiğini bildirerek, ... olduğu prim ile kâr paylı birikim tutarını talep ettiği hususları uyuşmazlık konusu değildir.

Dava konusu sigorta poliçesinin zorunlu bir unsuru olan Hayat Sigortası Genel Şartları'nın A.... maddesinde de açıklandığı üzere, can sigortasının en önemli grubunu oluşturan hayat sigortasında sigortacı, prim ödeme karşılığında sigorta ettirene veya onun tarafından belirtilen bir kimseye sigortalının ölümü halinde veya sözleşmede belirtilen tarihte hayatta kalması koşulu ile belirli bir meblağın ödenmesini yükümlenir.

Hayat sigorta sözleşmesinin diğer tarafına da sigorta ettiren denilmektedir. Sigorta ettiren, prim ödeme dahil olmak üzere sigorta sözleşmesiyle sigortacıya karşı yükümlülük altına giren kişidir. Gerçek kişiler gibi tüzel kişilerin de sigorta ettiren olmasına engel hal bulunmamaktadır. Sigorta ettiren her zaman sigortalı olmayabilir. Başka bir anlatımla, sigortalının veya lehdarın sigorta ettiren dışında başka kimse olması mümkündür.

Bu halde, sigortalının veya lehdarın sigortacıya karşı maddi bir taahhüdü bulunmamaktadır. Sigorta sözleşmesinin özel hükümleri, tamamen sigorta ettirenin iradesine göre tayin edilir. Sigorta ettirenin sigortalı olması hali dışında, sigortalının veya lehdarın değiştirilmesi, poliçenin ücretsiz hale getirilmesi, iştira, sigortacıdan ödünç alma gibi yetkiler, sigorta ettirene aittir.

Esasen, somut uyuşmazlığa konu sigorta sözleşmesinin genel şartlarının A.1 maddesinde de sigortalı, sigorta ettiren ve lehdarın tanımları yapılmış, hak ve yetkileri belirlenmiştir.

Somut olayda davalı sigortacıya çekilen ihtarname içeriği, dava dilekçesi ve tüm dosya kapsamından anlaşılacağı üzere, üç yılı aşkın primi ödenen poliçenin sigortacı davalı tarafından satın alınması (iştira) istenmiştir. İştira istemi, hayat sigortasında sigorta ettireninin bir hakkı olup, sigorta ettirenin sigorta sözleşmesine son vermek suretiyle, sigortacının nemalandırdığı meblağın (riyazi ihtiyatın) kendisine verilmesini talep etmesidir.

Dava konusu olaya uygulanması gereken mülga 6762 sayılı ...'nın 1327. maddesi ve uyuşmazlığa konu sigorta poliçesinin zorunlu unsuru bulunan genel şartların C.6 maddesi uyarınca şartları oluştuğu takdirde davalı sigortacının poliçeyi belirlenen koşullarda satın alması, başka bir ifadeyle iştira etmesi zorunludur.

İştira hakkının kullanılması, anılan kanun maddesi ve taraflar arasındaki sözleşmenin genel şartları hükümleri birlikte dikkate alındığında kural olarak sigorta ettirene aittir. Ancak, doktrinde üçüncü kişinin lehdar tayini hallerinde, sigorta ettirenin lehdarı değiştirme hakkından feragat etmiş ve sigorta poliçesini de lehdara teslim etmiş olması koşullarının varlığında bu hakkın lehdar tarafından da kullanılabileceği kabul edilmektedir (Bkz. Atabek, R.. Sigorta Hukuku, ...

1950, sh. 346 ve devamı).

Dava konusu olayda davalı vekili davacının aktif dava ehliyetinin olmadığını, sigorta sözleşmesinde sigorta ettirenin davanın ihbar edildiği dava dışı limited şirket bulunduğunu ve davacının primlerin iadesini talep hakkının olmadığını savunmuştur. Ancak, mahkemece aktif dava ehliyetinin yokluğuna ilişkin bu savunma üzerinde hiç durulmamış, anılan itiraz olumlu ya da olumsuz şekilde bir karara bağlanılmamıştır. Bu durum karşısında, davalı vekilinin davacının aktif dava ehliyeti olmadığı yönündeki savunması değerlendirilmeden yazılı şekilde işin esasına girilerek hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.

...- Ayrıca, mahkemece bilirkişi raporuna itibar edilerek yazılı şekilde karar verilmiştir. Ancak, temel alınan bu rapor hüküm kurmaya elverişli olmadığı gibi görüş bildirenler de hayat sigortacılığı alanında uzman kişiler değildir. İştira bedeli, ödenen primlerin aynen karşılığı anlamına gelmemektedir. İştira bedelinin nasıl hesaplanacağı yönünde olaya uygulanması gereken mülga 6762 sayılı ...'nında açık bir düzenleme yoktur.

Sigorta sözleşmesinde iştira bedelinin nasıl hesaplanacağı belirlenebilir. Burada da hüküm bulunmadığı takdirde Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı Talimat ve Tarifeleri dikkate alınacaktadır.

O halde, iştira bedelinin hesaplanmasına ilişkin olarak, poliçe hükümleri ile anılan tarife ve talimatnameler değerlendirilmeden ödenen primin aynen iade edilmesinin gerektiği yönünde görüş bildiren ve uzman olmayan kişilerce düzenlenmiş bulunan rapora itibar edilerek karar verilmesi de kabul şekli bakımından yanlış olmuştur.

...- Temyize konu dava, itirazın iptali istemine ilişkin olup, takibin Türk Lirası üzerinden mi yoksa USD üzerinden mi veyahut USD'nin fiili ödeme tarihindeki TL karşılığı üzerinden mi devamına karar verildiği açık olarak belirtilmeden infazda tereddüde neden olacak şekilde hüküm kurulması da yine kabul şekli bakımından doğru görülmemiş, kararın bu yönüyle de bozulması gerekmiştir. 4- Bozma neden ve şekline göre, davalı vekilinin inkar tazminatına yönelik temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.