Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2012/3025 K.2013/19676

Taraflar arasında görülen davada Alanya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 17.11.2011 tarih ve 2009/585-2011/715 sayılı kararın duruşmalı olarak incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş olup, duruşma için belirlenen 05.11.2013 günü tebligata rağmen gelen olmadığı yoklama ile anlaşıldı, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, serbest mimar olan müvekkilinin davalıya ait otelin mimari projesini çizdiğini, güzel sanat eseri mahiyetinde bulunan bu projede izin almadan esaslı değişiklikler yaptırdığını, esaslı tadilat ve onarım gerçekleştirdiğini, aralarında uyuşmazlık çıktığını, müvekkilini haksız yere şikayet ettiğini ileri sürerek, 39.404.27 TL maddi ve eserin zarar görmesi ile haksız şikayet dolayısıyla 30.000.00 TL manevi tazminatın tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, otelin önceki tarihlerde inşa edildiğini, tadilatların önceki maliklerince yaptırıldığını, ayrıca bu tadilatların esaslı olmadığını, müvekkiline husumet düşmeyeceğini, kaldı ki, tazminatların fahiş talep edildiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar ve benimsenen bilirkişi raporlarına göre, davacının, davalıya ait otelin mimari projesini çizdiği, izin alınmadan bu otelde tadilatlar yapıldığı, davacının fikri mülkiyet hakkının ihlal edildiği, eylemin manevi tazminat doğurduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 13.146.60 TL maddi ve 10.000 TL manevi tazminatın tahsiline karar verilmiştir.

Karar, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

1- Dava, 5846 sayılı FSEK'ten kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Davacının mimar olduğu, davalının işlettiği otelin önceki maliki ile yaptığı sözleşme uyarınca bu otelin mimari projesini çizdiği, anılan proje çerçevesinde otel binasının yapıldığı, kullanıma başlandığı, süreçte otel binası üzerinde tadilatlar yapıldığı hususları uyuşmazlık konusu değildir. Mahkemece, bu tadilatların davacı izni olmadan yapıldığı kabul edilerek ve bilirkişi raporuna da atıf yapılarak yazılı şekilde hüküm kurulmuştur. Ancak, hüküm yeterli araştırma ve incelemeye dayanmadığı gibi karara temel alınan bilirkişi raporu da uyuşmazlığı çözmeye elverişli bulunmamaktadır.

5846 sayılı Kanun'un 2/3. maddesi uyarınca bedii vasfı bulunmayan her nevi teknik ve ilmi mahiyette fotoğraf eserleri, her nevi haritalar, planlar, projeler, krokiler, resimler, coğrafya ve topoğrafyaya ait maket ve benzerleri, her çeşit mimarlık ve şehircilik tasarım ve projeleri, mimari maketler, endüstri, çevre ve sahne tasarım ve projeleri ilim ve edebiyat eseri olarak kabul edilmiştir.

Bu bakımından, bir mimari projenin eser sayılabilmesi için, sahibinin özelliğini yansıtması gerekli ve yeterlidir. Aynı Kanun'un 4/3. maddesine göre, mimarlık eserlerinin de güzel sanat eseri olarak korunabileceği hüküm altına alınmıştır. Burada eser olarak korunan şey mimari proje sonucunda ortaya çıkan yapıdır.

Mimarlık projesi, ilim ve edebiyat eseri olarak korunurken, proje sonucu ortaya çıkan yapının, estetik değeri olmak şartıyla güzel sanat eseri olarak bizzat kendisi korunmaktadır. Ancak, mimari proje sonucu oluşan yapının güzel sanat eseri olarak korunabilmesi için, az önce değinildiği üzere, 5846 sayılı Kanun 4/1. maddesi uyarınca estetik değere sahip olması bir zorunluluktur.

Başka bir anlatımla, mimari projenin uygulanması sonucu ortaya çıkan yapının, benzerlerinden farklı ve estetik değere sahipliğinin tespit edilmesi gereklidir.

Somut uyuşmazlık açısından inceleme yapıldığında yukarıda açıklanan hususlar bakımından hükme esas alınan bilirkişi raporunda yeterli inceleme yapılmamış, anılan yönler mahkemece de hiç değerlendirilmemiştir.

Bu durum karşısında, aralarında mimar akademisyen ile fikri mülkiyet alanında uzman bilirkişinin bulunduğu bilirkişi kurulu oluşturulup, davacının mimari projesini çizdiği davalıya ait otel binasında yapılan tadilatların mimari proje üzerinde herhangi bir değişiklik yapılmadan gerçekleştirildiği, mimari proje bakımından bir tecavüzün bulunmadığı da dikkate alınıp, yukarıda açıklanan hususlar ile iddia ve savunma çerçevesinde denetime uygun rapor alınması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik incelemeye dayalı hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.

2- Bozma neden ve şekline göre, taraf vekillerinin diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.