Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/7910 K.2022/8928

Taraflar arasında görülen davada Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesince bozmaya uyularak verilen 24.02.2021 tarih ve 2019/444 E. - 2021/151 K. sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, davalının işlettiği tekneye müvekkilinin motorin satıp teslim ettiğini, ancak bedelin ödenmediğini, davalı hakkında başlatılan takibe de itiraz ettiğini ileri sürerek itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacının satışı dava dışı Fakan Petrol ve Su Ürünleri Kooperatfif aracılığıyla yapıp ödemeleri de bu kişilerden aldığını, davacının mal teslimini de ispat etmesi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda, dava dışı Fakan Petrol Ürünleri Nakliye İnş. Otom. Gıda San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin usulüne uygun tebligata rağmen ticari defterlerini sunmayıp, yerini de bildirmediğinden bozma öncesi alınan bilirkişi raporunda yer alan tespitlere göre dosyada mevcut teslim tutanağı, irsaliye ve özel tüketim vergisi indirilmiş yakıt alım defterlerinin ... donatanına ait ... isimli gemiye ait olduğu, farklı firmalardan akaryakıt temin edildiği, takibe konu faturanın ve münderecatının davalı tarafından teslim alındığının defterlerde kayıtlı olduğu, fatura münderecatının davacı tarafından davalıya teslim edildiğine dair teslim tutanağı ve irsaliyenin mevcut olduğu,

fatura, irsaliye, özel tüketim vergisi indirilmiş yakıt alım defter kayıtları ve teslim tutanağı içeriklerinin miktar ve tarih bakımından birbirine uygun ve birbirini teyit eder nitelikte olduğu, icra takibine konu fatura münderecatlarında mevcut motorin ürünün davacı tarafından davalıya teslim edildiği, davacının 2013 yılı yasal defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, dava konusu faturanın davacı defterlerinde kayıtlı olduğu, fatura bedelinin davacıya ödenmediği, davacının dava dışı ... ve... kendi adına tahsilat yapma yetkisi verdiğine dair herhangi bir belgeye rastlanmadığı,

davalı tarafça fatura bedelinin davacıya İskenderun Su Ürünleri Kooperatifine veyahut... ödediğine dair dava dosyası içerisinde herhangi bir belgeye rastlanmadığı, taraflar arasındaki ilişkinin ticari olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, davalı tarafın Mersin 1. İcra Müdürlüğünün 2014/1935 sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin asıl alacak 32.079,56-TL üzerinden devamına, asıl alacak miktarı olan 32.079,56-TL'nin %20’si oranında icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, davalının, davacıdan aldığı motorin bedelinin ödenmediği iddiasıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptaline ilişkindir. Davanın kabulüne ilişkin ilk karar Yargıtay (kapatılan) 19. Hukuk Dairesi’nce "davalının ödeme savunması dikkate alınarak dava dışı Fakan Petrol şirketinin defterleri de incelenmek suretiyle hazırlanacak rapora göre karar verilmesi gerektiğinden" bahisle bozulmuştur.

Mahkemece, bozma ilamına uyularak verilen kararda, dava dışı Fakan Petrol şirketine yapılan tebligata rağmen şirketin ticari defterlerini sunmadığı, bu nedenle bozma öncesi alınan bilirkişi raporundaki tespitlere göre değerlendirme yapıldığı, buna göre de dava konusu faturanın davalı defterlerinde kayıtlı olduğu, bedelinin ödenmediği, davacının kendi adına tahsil yapması için ihbar olunanlara yetki verildiği ya da dava konusu fatura bedelinin ihbar olunanlara ödendiğine dair belge bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosyada yer alan ve tarafları Fakan Petrol .. Ltd. Şti ile davalının bağlı olduğunu belirttiği Sınırlı Sorumlu ... Başkanlığı olan akaryakıt ve madeni yağ satış sözleşmesi ile davacı ile dava dışı Fakan Petrol Ltd.

Şti arasındaki aracılık hizmet ve garantörlük sözleşmesi ve sözleşmenin 4. maddesi hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, müşteri/alıcı tarafından alınan akaryakıt bedelinin müşteri tarafından davacı SOİL şirketine ödenmesinin esas olduğu; ancak, bunun yanı sıra müşterinin Fakan Petrol şirketine yaptığı ödemelerin de yöntemine uygun bir ifa olduğu, garantörün müşteriden tahsil ettiği tutarı 24 saat içinde davacı hesabına yatırmakla yükümlü olduğu anlaşılmaktadır.

Nitekim, davalı, aldığı akaryakıt bedellerini davacının garantörü olan Fakan Petrol şirketine ödediğini savunmuş, yukarıda yazılı Daire ilâmı ile de bu savunma doğrultusunda mahkemece verilen ilk karar bozulmuştur.

Mahkemece, bozmadan sonra, dava dışı Fakan Petrol şirketine ait defterlerin ibrazı için muhtıra çıkarılması yoluna gidilerek defterlerin ibrazının istenildiği ancak muhtıraya rağmen ibraz edilmediği belirtilerek bu duruma göre davalının ödeme def’ini kanıtlayamadığı sonucuna varılmışsa da,

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 221 maddesinde 3. kişiye ait defterlerin incelenmesi yöntemi açıkça belirlenmiş olup bu kapsamda dava dışı Fakan Petrol şirketinin defterlerinin gerekirse şirket merkezinde keşfen inceleme yapılmak veya bilirkişiye bu konuda yetki verilmek suretiyle incelettirilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik incelemeye dayalı olarak karar verilmesi doğru görülmemiş kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.