Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2021/8336 K.2023/2198

Taraflar arasındaki menfi tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Hat-Pek Beton İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. ile aralarındaki ticari ilişkiden kaynaklanan cari hesap borcunun Arhavi İcra Müdürlüğünün 2016/32 sayılı icra takip dosyasına haricen ödendiğini, bu ödeme için verilen çeke dayanılarak davalı tarafça Arhavi İcra Müdürlüğünün 2016/30 sayılı icra takip dosyasında kambiyo senetlerine mahsus icra takibi ile davacı aleyhine başlatılan icra takibi nedeniyle borçlu olmadığını ileri sürerek davalı Hat-Pek şirketine borçlu olmadığının tespitine ve davalının kötü niyetli takibinden dolayı tazminata karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının müstakilen kendisine ait borcunun Arhavi İcra Müdürlüğünün 2016/32 dosyasında haricen tahsil edildiğini, dava konusu çekin ise dava dışı Vest İnş. AŞ. tarafından keşideci edildiğini, davacının bahse konu çekte ciranta olduğunu, dava dışı şirketin müstakilen kendi borcu için başlatılan takipte davacının ciranta olmasından dolayı yasal sorumluluğunun olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamı ve bilirkişi raporu birlikte değerledirildiğinde davacının Arhavi İcra Müdürlüğünün 2016/30 sayılı dosyasında davalıya borçlu olmadığının anlaşıldığı, tarafların kötü niyet tazminat taleplerinin şartlarının gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının tek borç ilişkisini iki ayrı takibe konu etmesinden dolayı kötü niyet tazminatına karar verilmesi gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle, çekin davalı alacaklıya hangi hukuki ilişki nedeniyle verilmiş olduğu, çekin ödeme kabiliyeti ve ticaret hukuku kapsamında niteliği hususunda Mahkemece bir değerlendirme yapılmadığını, dava dışı Vest İnş.

A.Ş.'nin davalı alacaklıya borcu bulunup bulunmadığı hususunda inceleme yapılması gerektiğini, davacı ile davalı arasında, davacı ile dava dışı firma arasında, davalı ile dava dışı firma arasında yapıldığı belli olan satım ve eser sözleşmelerinin,

davalı firmadan davacının dava dışı firma için veya bu firmanın yüklenicisi olduğu işler için alınmış mal bulunup bulunmadığının itiraz taleplerine uygun olarak incelenmeden sadece davacının ticari kayıtlarına bakılarak borcunun olmaması gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiş olunmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kambiyo senetlerinin illetten mücerret olup soyut borç ilişkisi doğurdukları, kambiyo senedinden dolayı borçlu olmadığını iddia edenin bu iddiasını ispat etmekle yükümlü olduğu, davacı tarafın dava konusu yapılan 2016/30 sayılı kambiyo senetlerini mahsus icra takibinin dayanağı çek nedeniyle borcunu ödediğini ispat külfeti altında olduğu,

aksi takdirde borçtan kurtulamayacağı, davacının davalı tarafa beton alımı nedeniyle dava konusu çeki verdiğini, Arhavi İcra Müdürlüğünün 2016/32 sayılı icra takip dosyasında haricen tahsilat ile davalıya olan borcunu ödediğini bu nedenle borcu kalmadığını iddia etmiş ise de çekin illetten mücerret kambiyo senedi ve bir ödeme aracı olma vasfı dikkate alındığında davacının dosya içerisindeki deliller ile dava konusu çek bedelini ödediğini ispat edemediği,

buna göre davanın kabulüne karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf itirazlarının kabulüne İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verilmesine, davanın kabulüne dair verilen kararın kaldırılması nedeniyle davacının kötü niyet tazminatına hükmedilmemesine ilişkin istinaf itirazlarının yerinde olmadığına, neticeten davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu çekte 3 üncü bir kişi veya ciranta olmadığından ayrıca taraflar tacir olduğundan aralarındaki alacak borç ilişkisinin ticari defterlerle ispatlanabileceği, dosyada alınan bilirkişi raporunda da tarafların ticari defterleri incelenerek davacının borçlu olmadığı yönünde görüş bildirildiğini, bilirkişi raporunda belirtildiği üzere, dava konusu olan takipte ve haricen tahsil edilen takip ekinde sunulan belgeye göre taraflar arasındaki temel ilişkinin hazır beton alımından kaynaklı olduğu,

kambiyo senetlerine mahsus takiple talep edilen alacağın bu temel ilişkiden kaynaklanan cari hesap ilişkisi içerisinde değerlendirilmesi gerektiği belirtilerek dava konusu çekin bedelsiz kaldığı yönünde görüş bildirildiğini, yine ek raporda, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 557 nci maddesi kapsamında değerlendirme yapılarak dava konusu senedin bedelsiz kaldığı yönünde görüş bildirdiğini,

davalının tek borcu kapsamında ayrı iki takip başlatmasından dolayı kötü niyetli olmasına rağmen kötü niyet tazminatı taleplerinin reddinin doğru olmadığını belirterek istinaf mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı hakkında kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla başlatılan takipten dolayı borçlu olunmadığının tespiti talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi.

2. 6102 sayılı Kanun'un 557 nci maddesi.

3. Değerlendirme Dava, icra takibine konu çek nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti talebine ilişkindir. Davacının iddiası, dava konusu çekin davalı ile aralarındaki ticari ilişki nedeniyle davalının cari hesap alacağına karşılık verildiği ve cari hesaplarda borcun da bu çek ödemesi ile kapatıldığından çekin iadesinin gerektiği yönündedir.

Davalı ise cevabında, davacının kendi borcunu ödediğini ancak bu çekin dava dışı keşideci şirketin borcu sebebi ile takibe konulduğunu, davacının da ciranta olması sebebiyle yasal olarak sorumlu olduğunu savunmaktadır. Bu durumda çeki davacıdan alan davalının artık dava konusu çek nedeni ile davacıdan alacağı bulunmadığı davalının bu beyanı ile sabittir.

Davalı tarafından davacıya ve davacı ile dava dışı şirkete karşı başlatılan iki ayrı icra takip tarihinin aynı gün olması ve davalının, müstakilen davacıdan olan alacağını Arhavi İcra Müdürlüğünün 2016/30 sayılı icra dosyasından haricen tahsil ettiği hususu da bu durumu teyid etmektedir. Bu nedenle İlk Derece Mahkemesince verilen davanın kabulüne yönelik davalı istinaf başvurusunun esastan reddi gerekirken Bölge Adliye Mahkemesince yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine, Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,