Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/1800 K.2023/6024

Taraflar arasındaki menfi tespit-istirdat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, dava konusu meblağ 117.960,00 TL'nin altında bulunduğundan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin ikinci fıkrası gereğince duruşma isteğinin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalılara herhangi bir borcu bulunmamasına rağmen Malatya 8. İcra Müdürlüğünün 2015/33891 E. sayılı icra dosyasında icra tehdidi altında borçlu olmadığı bedeli ödemek zorunda kaldığını, takibe dayanak teşkil eden bononun teminat senedi olduğunu, davacı tarafından yapılan işin teminatını teşkil etmek üzere davalılardan ...'a verildiğini, işin teslimi üzerine senedin istendiğini ancak ... tarafından senedin kaybedildiğinin söylendiğini,

senedin bir nüshası davacıda olduğundan davalı ... tarafından kendi el yazısı ile "senedi kaybetmiş olup bu senetle ilgili herhangi bir hak ve alacağım kalmamıştır" ibaresinin yazılarak imzalandığını, ayrıca tarafların 23.05.2015 tarihinde birbirlerinden herhangi bir alacakları kalmadığı konusunda bir belge düzenlediklerini, takibe konu bonoda tahrifat yapıldığını vade tarihinin sonradan eklendiğini, davalı ...'ın kötü niyetle hareket ederek davalı ...'a bonoyu ciro yoluyla devrettiğini ... tarafından icra takibi başlatıldığını,

davalı ... hakkında davacı tarafından suç duyurusunda bulunulması sonrasında icra dosyasındaki alacağın davalı ...'a temlik edildiğini, ... hakkın suç duyurusunda bulunulması sonrasında ise alacağın ...'a temlik edildiğini, davalılar hakkında bedelsiz senedi kullanma suçundan ceza kovuşturması başladığını,

davalı ... teminat senedi olduğu bildiği icra takibinde sadece davalı hakkında işlem yaptığını bu hususun davalının diğer davalılar ile eylem birliği içerisinde olduğunu gösterdiğini ileri sürerek davacının borçlu olmadığının tespitini ve 112.394,91 TL'nin ödeme tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte istirdatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacı ile davalı arasında birçok bono alışverişi olduğunu, bu bonolardan birinin davacının iddia ettiği bono olduğunu diğerinin ise takibe konu bono olduğunu, takibe konu bonoda teminat için verildiğini gösterir bir ibare bulunmadığını, istirdat davasının yalnız parayı tahsil eden kişiye karşı açılması gerektiğini, davalının icra takibinde borçlu olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... cevap dilekçesinde; davalının diğer davalı ...'a taşınmaz satışı yapacağını karşılığından takibe dayanak teşil eden bononun davalı ... tarafından kendisine ciro edildiğini, vadesinde ödenmemesi sebeiyle icra takibi başlattığını, daha sonra icra dosyasını alacağın temliki sözleşmesiyle davalı ...'a devrettiğini, alacağın ... tarafından tahsil edildiğini, davalı yönünden davanın husumet yokluğundan reddi gerektiğini, bono metninde teminat olduğuna dair bir ibare bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

3.Davalı ... cevap dilekçesinde, davacının iddialarını kabul etmediğini, davacının alacağı devraldıktan sonra alacağı temlik ettiğini kendisinin tahsil ettiği bir alacağın bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

4.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; takibe dayanak teşkil eden bono metninde teminat senedi olduğuna dair bir ibarenin bulunmadığını, ayrıca bonoda tahrifat olmadığını, davacının şahsi defilerini davalıya karşı ileri süremeyeceğini, davacının davalı Tuncay Aşın'dan olan alacağı nedeniyle icra dosyasını temlik aldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kambiyo senetleri sebepten mücerret olduğu, senet borçlusu olan davacının bononun teminat senedi olduğunu ve bedelsiz olduğunu yazılı delille ispat etmesi gerekeceği, davacı tarafın bono bedelinin ödendiği ya da bononun teminat için verildiği konusunda dosyaya senedin fotokopisi olduğunu iddia ettiği, dava dilekçesinde ekindeki belgenin aslının ibraz edilmediği, herhangi bir yazılı belge ibraz etmediği, takibe konu senette ise teminata ilişkin herhangi bir ibare geçmediği,

Alaattin Ertaş ile yapılan mutabakatnamenin de senedi devralan hamil ve cirantalar için bir önemi bulunmadığı, ancak iç ilişki bakımından ödeme iddiası yönünden anılan mutabakatname yazılı delil başlangıcı kabul edilse ve dinlenen tanık beyanları dikkate alınsa dahi dinlenen tanıkların beyanlarının soyut nitelikte kaldığı,

benzer şekilde Alaattin Ertaş ile dosyalarının bulunduğu tanık olarak beyanda bulunsalar dahi kendilerini davalı Alaattin Ertaş'a karşı taraf olarak gördükleri, mutabakatnamenin düzenlenen bu senedi kapsayıp kapsamadığı konusunda da bilgi sahibi olmadıkları, davacı borçlu takip konusu kambiyo senedine dayanan borcun ödendiğini ya da ortadan kalktığını, senedin teminat için verildiğini aynı değerdeki bir senetle ya da yazılı belge ile ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu senedin teminat senedi olup, kambiyo vasfı bulunmadığını, bu hali ile senedin temel ilişkiden bağımsız olduğunu, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava konusu senedin teminat senedi olduğu, müvekkilinin borcunun bulunmadığı, bu durumun dosya kapsamında bulunan yazılı belgeler ile sabit olduğunu, müvekkilinin, senedi alamamış olduğundan, 23.05.2015 tarihinde “... ve ...’in geriye doğru yapmış olduğu tüm protokol ve anlaşmalar geçersiz olup, karşılıklı olarak birbirlerinden herhangi bir hak ve alacakları bulunmamaktadır.

İş bu mutabakatname şahit huzurunda imza edilmiştir.” şeklinde tanık ... huzurunda, ... ile mutabakatname imzaladığını, ilgili mutabakatname müvekkilin senedi vermesinden sonraki bir tarihte düzenlenmiş olup, takip ise mutabakatnameden sonra başlatıldığını, dolayısı ile mutabakatnamenin ilgili senedi kapsadığı tartışmaya mahal vermeyecek derecede açık olduğunu, bu hususun davalıların kötü niyetli olduklarını açıkça gösterdiğini, müvekkilinin senet ile birlikte bir hak bahşetme iradesi olmadığından dava konusu senedin teminat senedi olduğunu, kambiyo vasfı bulunmadığını,

teminata konu işin teslim edilmesinin üzerine ve müvekkilinin senedi almak için davalı ...’ın yanına gittiğinde davalının senedi kaybettiğini söylediğini, bunun üzerine müvekkilinde bulunan senet fotokopisi üzerine alacaklı davalı kendi elyazısı ile “senedi kaybetmiş olup bu senetle ilgili herhangi bir hak ve alacağım kalmamıştır” şeklindeki ibare yazıldığını ve imzalandığını, yine müvekkil, 23.05.2015 tarihinde tarafların karşılıklı olarak birbirlerinden herhangi bir hak ve alacakları bulunmadığına dair mutabakat imzalandığını, davalı ...’ın senedi muvazaalı olarak davalı ...’a ciro ettiğini,

... ve ... hakkında bedelsiz senedi kullanmak suçundan, Malatya Cumhuriyet Başsavcılığında suç duyurusunda bulunulması ile ... icra takip dosyasını ...’a temlik ettiğini, ... hakkında da suç duyurusunda bulunulması sonrasında takip dosyasının davalı ...’a temlik edildiğini, davalı ...’ın ceza davası kapsamındaki beyanı ve diğer davalıların eylem ve beyanları da iyi niyetli 3 üncü kişi olmadıklarını ve ciro silsilesinin de sakat olduğunu açıkça gösterdiğini, davalılar hakkında bedelsiz senedi kullanma suçuna ilişkin eylemi nedeni ile Malatya 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 2015/885 E. kayıtlı ceza davası açıldığını,

dava konusu senette ... ile ... arasındaki cironun sakat olduğunu, davalı ...’ın Malatya Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/8503 soruşturma sayılı dosyası kapsamında 14.06.2016 tarihinde verdiği ifadede ...’ı tanımadığını ve senedi cirosu bulunmayan 3 üncü bir kişiden aldığını, senedi taşınmaz satışı amacı ile aldığını ancak daha sonra bu satıştan vazgeçtiğini beyan ettiğini, ciranta sözleşmeden vazgeçtiği halde, bir alacağı bulunmazken, var olmayan bir alacağı 3 üncü kişinin talebi ile diğer davalı ...’a temlik ettiğini,

İlk Derece Mahkemesinin soruşturma kapsamında verilmiş olan bu ifadeleri dosyaya sunulmuş olmasına rağmen gözden kaçırdığını, İlk Derece Mahkemenin ceza davası sonucunu beklemeden, dava kapsamında karar vermiş olmasının usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkesi kararının kaldırılarak davanın kabulünü istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince delillerin takdirinde ve yasa kurallarının olaya uygulanmasında bir isabetsizlik görülmediği, kararda kamu düzenine aykırı herhangi bir husus bulunmadığı, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeler, davalı ...'ın bedelsiz senedi kullnma suçundan ceza aldığı ve re’sen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istenmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, bonodan dolayı borçlu olunmadığının tespiti ve icra dosyasına ödenen bedelin istirdatı istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 74 üncü maddesi.

3. Değerlendirme

1.Dava bonodan dolayı borçlu olunmadığının tespiti ve icra dosyasına ödenen bedelin istirdatı istemine ilişkindir. Davalı lehdar ... hakkında bedelsiz senedi kullanma suçundan ceza davası açıldığı, davalının Malatya 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 01.04.2021 tarih, 2015/885 E. ve 2021/276 K. sayılı kararıyla hapis cezasıyla cezalandırılmasına ve cezanın ertelenmesine karar verildiği, kararın kesinleşmediği anlaşılmıştır.

6098 sayılı Kanun'un 74 üncü maddesi uyarınca ceza mahkemelerinin maddî fiilin sübutuna ilişkin vermiş olduğu mahkûmiyet kararları hukuk hâkimini bağlayacağından İlk Derece Mahkemesince ceza davasının kesinleşmesinin beklenilerek sonucuna göre kötü niyet ve diğer davalıların durumunun değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken ceza davasının sonucu beklenilmeden karar verilmesi doğru olmamıştır.

2.Diğer taraftan davalı hamil ...'ın, Cumhuriyet Savcılığında vermiş olduğu 14.06.2016 tarihli ifadesinde bonoyu dava dışı İhsan Şahin'den bizzat aldığına, İhsan Şahin'in bonoyu ciro etmediğine ve icra takibine konu alacağı davalı ...'a temlik ettiğine dair beyanı değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi de gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,