Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/1812 K.2023/1574

Taraflar arasındaki istirdat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin “M” plakalı minibüs sahibi olduğunu, Antalya Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) tarafından 26.10.2007 tarihinde “M” seri plakalı 14+1 oturma kapasiteli minibüslerin yerine 18+1 yolcu kapasiteli otobüslere geçilme kararı alındığını, bu karar sonrasında müvekkili tarafından yeni araç alınarak davalı kooperatif üyeleri tarafından işletilen halk otobüsleri ile aynı anda toplu taşıma hizmeti vermeye başladıklarını,

davalı kooperatif üyeleri ile oluşan uyuşmazlıklar neticesinde müvekkilinin de üyesi olduğu Antalya Minibüsleri Esnaf Odası ile SS 21 No'lu Özel Halk Otobüsleri Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi arasında protokoller düzenlendiğini, bu protokoller çerçevesinde müvekkili tarafından 38.100,00 TL bono keşide edilerek davalı Rıfat Çetin’e verildiğini ve bono bedelinin ödendiğini, ancak protokollere rağmen davalı kooperatif üyeleri tarafından açılan dava sonucunda Koordinasyon Kurulu kararının Antalya 2. İdare Mahkemesi kararıyla iptal edildiğini, bu durumda protokollerde ön görülen amaçların ortadan kalktığını,

protokolün karşı tarafı olan kooperatif ve üyelerinin edimlerini yerine getirmediğini, kaldı ki kendilerinin bu protokolle borçlandırılamayacağını, esas zarar edenin dolmuşçu esnafı olduğunu ileri sürerek protokollerin geçersizlik nedeniyle feshine ve 38.100,00 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; tazminat gerektiren her hangi bir haksız fiilin ve borç doğurucu bir sözleşme ya da sebepsiz zenginleşme gibi bir durumun mevcut olmadığını, ulaşım sorunlarının çözümü amacıyla bazı odalar ve kamu yönetimi arasında bir takım protokollerinin imzalandığını, davalının bu protokolleri oda başkanı sıfatıyla imzaladığını, ancak kişilerin borçlanmasını zorunlu kılacak yetkiyi ve kişiler adına atılmış bir imza ya da şahsı adına imzaladığı bir belge söz konusu olmadığını, davacının böyle bir alacağının var olduğu düşünlüse dahi alacağın zamanaşımına uğradığını savunarak davanın husumet yönünden reddini istemiştir.

2.Davalı ... ve S.S.

21 Nolu Özel Halk Otobüsleri Koop. vekili cevap dilekçesinde; davaya konu uyuşmazlığın bir yıllık zamanaşımı süresi içinde açılmadığını, davacının AB plaka uygulaması ile rahatça çalışacağına olan güveni nedeni ile senet tanzim ettiğini belirtmiş ise de uygulamanın sona ermesi ya da sona erecek olması ile ilgili davalıların bir kusuru bulunmadığını, sözleşmenin feshini talep eden davacının fesihte haklı olduğunu ispat etmesi gerektiğini, davacının zarara uğradığı iddiası ile ilgili olarak Minibüsçüler Odasına, Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığına ya da UKOME'ye karşı dava açması gerektiğini,

yapılan protokoller sonucunda Antalya Büyükşehir Belediyesinin her iki esnaf grubunun tek çatı altında, tüm hatlarda ortak ve minibüs esnafının da, otobüsler gibi yasada belirtilenin dışında fazla yolcu ile çalışması için UKOME kararını aldığını savunarak davanın S.S. 21 Nolu Özel Halk Oto. Taş.

Koop. ve yetkilisi Nadir Karatoy yönünden öncelikle husumet yönünden reddini, tüm vekil eden davalılar yönünden zamanaşımı ve diğer itirazları ile davanın esastan reddini, davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, vekâlet ücreti ile yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasını istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemece 16.10.2015 tarih, 2015/90 E. ve 2015/761 K. sayılı kararı ile Antalya Büyükşehir Belediyesi UKOME'nin 2007 tarihinde aldığı karar doğrultusunda M plakalı minibüslerin ruhsatları iptal edilerek kapasitesi artırılıp halk otobüsleri ile aynı statüde çalışmaya başladıkları, çıkan uyuşmazlıklar neticesinde Antalya Minibüsleri Esnaf Odası ile SS 21 No'lu Özel Halk Otobüsleri Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi arasında protokoller düzenlenerek otobüs işletmecilerinin zararının karşılanmasının kararlaştırıldığı,

bu kapsamda davacının da özel halk otobüs işletmecisi olan davalıya 38.100,00 TL ödeme yaptığı, bu ödemenin protokoller gereği kabul edilen özel halk otobüsü işletmecilerinin 2007 ile 2011 tarihleri arasındaki zararı için yapıldığı, kabul edilen zarar karşılığı olarak ödenen bedelin iadesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, davacılar vekili temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 10.05.2017 tarih, 2015/15567 E. ve 2017/2786 K. sayılı kararıyla davacının da içerisinde olduğu minibüsçülerin araçlarının kapasitesinin artırımına ve dava konusu çekin davacı tarafından keşide edilmesine dayanak yapılan 2007 tarihli UKOME genel kurulu kararının mahkemece iptal edilmesi karşısında, iptal kararına rağmen anılan UKOME kararının fiilen uygulamasının devam edip etmediği, davalı Kooperatif üyesinin 2007 tarihli UKOME kararının alınmasından iptal edilinceye kadarki geçen süre zarfında zarara uğrayıp uğramadığı, uğramışsa ne miktar zarara uğradığı,

bu bağlamda çekin keşide edilme nedeninin ortadan kalkıp kalkmadığı ya da ne oranda ortadan kalktığı hususları mahkemece yeterince irdelenip iptal edilen UKOME kararı yerine alınan yeni karar dahi dayanak anlaşma ve protokoller ile birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gereğine işaret edilerek bozulmuş, davacının sair temyiz itirazları reddedilmiştir.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı yazılan kararı ile dava konusu senedin verilme nedeninin davacı gibi minibüsçülerin otobüse dönüşmesi sonrası halihazır otobüs esnafının kazançlarındaki azalmaya karşılık hesaplanan maktu bir tazminat olduğunu, bu anlaşma ile dönüşen minibüs sahiplerinin kazançlarının artacağının hali hazır otobüs sahiplerinin kazançlarının azalacağının varsayıldığı, uygulamanın dayanağı olan UKOME kararı iptal edilse de fiilen uygulandığı ve davacının bu birleşmeden sağlaması umulan yararı sağladığı ve sağlamaya devam ettiği, senedin alınma nedeninin ortadan kalkmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, davacılar vekilince temyiz edilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle.

UKOME kararının davacı bakımından da bağlayıcı olduğunu, UKOME'nin yetkisi olan konu ile ilgili birliklerin protokol yapamayacağını, davacının imzalanan protokollerden haberdar olmadığını, kooperatif yetkililerinin üyelerini borçlandıramayacağını, her ne kadar artırılmış kapasitede kalınmış ise de sefer sıklığı, güzergah yoğunluğu, bir gün çalışmama prensibi ve eşit şartlar gibi hususlar bilirkişilerce değerlendirilerek sorumluluğun bireyselleştirilmesi ve buna göre karar verilmesi gerektiğini, oda yönetimince bu senetleri ödemeye zorlandıklarını, anılan UKOME kararı idare mahkemesince iptal edildiğinden senetlerin bedelsiz kaldığını,

salt AB plakaya dönülmüş olmasının aynı şartlarda çalıştıkları anlamına gelmeyeceğini, senetlerin olası zarar için verildiğini ancak dolmuşçu esnafının zarar ettiğini, bu hususu destekleyen emsal mahkeme kararı bulunduğunu, bilirkişi raporunun hukuki değerlendirme içerdiğini, raporun bozma ilamını karşılamadığını, raporda davacı ve davalıya özgü bir değerlendirme yapılmadığını, davalının defterlerini sunmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, davacının üyesi olduğu dava dışı Antalya Minibüsleri Esnaf Odası ile davalı SS.21 nolu Özel Halk Otobüsleri Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifi arasında düzenlen anlaşma ve protokollerin geçersizliğine dayalı olarak geçersiz sözleşmeler uyarınca ödenen çek bedelinin istirdatı istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 77 nci maddesi.

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacılar vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeple; Davacılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,