Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/2094 K.2023/7530

2.... 3.Mangala Oyun Eğitim ve Satış Sanayi Dış Ticaret Limited Şirketi vekilleri Avukat ... DAVALILAR : 1.... 2.Redka Kırtasiye Eğitim Gereçleri Oyuncak San. ve Tic. Ltd Şti. vekilleri Avukat ...

DAVA TARİHİ

İLK DERECE MAHKEMESİ

İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI

2017/41 E., 2018/127 K.

Taraflar arasındaki markanın ve endüstriyel tasarımın izinsiz kullanımı nedeniyle tecavüzün tespiti, menfi ve tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkillerinin Mangala Türk Zeka ve Strateji Oyununun yaratıcısı ve sahibi olduğunu, müvekkili adına 2012/69665 sayılı marka tescili markası, Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları ve Sinema Genel Müdürlüğü İlim ve Edebiyat Eserlerine İlişkin 2009-5007 nolu kaydı, müvekkili şirket adına 2015/01381 sayılı endüstriyel tasarım tescil belgesi bulunduğunu, Mangala oyunu geçmişi yüzyıllar öncesine dayanan geleneksel bir oyun olmakla beraber 2000'li yılların başına dek büyük ölçüde unutulduğunu, müvekkillerin minyatürlerdeki tasvir ve gravürlerdeki siluetlerden boşlukları doldurarak oyunu ortaya çıkardığını,

müvekkillerinden ...'ın oyunun mevcut kurallarının tamamını bir araya getirip sadeleştirdiğini, davaya konu oyun bu haliyle ilk ve bütünüyle ... nitelik taşıdığını, müvekkili ... yapımcılığında bütün bu süreci özetleyen bir belgesel film yapıldığını, ... ile müvekkili ...

Ciyhan firması arasında imzalanan sözleşme ve ilgili iş karşılığında ... olarak bastırılan kitapçıktaki ... hikaye ve kural metinleri davalı oyunlarında birebir olarak izinsiz kullandığını, davalıların marka ve eserin gerek adını ve gerekse kurallarını, ürettikleri plastik ve ahşap kutulu mangala oyun setlerinde izin almaksızın, tescilli şekliyle birebir kullandıklarını, oyunları ürettiklerini, çoğalttıklarını, satışa sunduklarını, oyun kutularının üzerinde kalıp halinde Mangala Türk Zeka ve Strateji Oyunu'nun ... hikayesini ve kurallarını bir ... kelime bile değiştirmeden birebir ve izinsiz olarak kullanmaya devam ettiklerini ileri sürerek,

müvekkilerinin marka ve telif haklarına tecavüz teşkil eden her türlü fiillerin durdurulmasına, engellenmesine, tecavüz sonucunu oluşturan her türlü malın ve söz konusu mallar üzerinde müvekkili lehine mülkiyet hakkı tanınmasına, üzerinde mülkiyet hakkı tanınması mümkün olmayan ve tecavüze sebebiyet veren malın imhasına, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun (5846 sayılı FSEK) 68 ... maddenin birinci fıkrası uyarınca tespit edilecek rayiç bedel ve 3 ... tazminat olarak şimdilik 10.000,00 TL maddi, 20.000,00 TL manevi tazminatın ticari faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; davacıların haksız çıkar sağlamaya çalıştığını, anonimleşmiş olan işaret, ... ve ürünlerin ... kişinin kullanımına bırakılamayacağını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tasarım ihlali iddiası bakımından, taraf ürünleri belirgin benzerlik arz etmediği, iki tarafın ürün tasarımları ve ambalajları, sunulan görseller birbirinden farklı olduğu, davacının markasının 41 ... sınıf eğitim hizmetleri bakımından hüküm ifade etttiği, oyun ürünleri için öngörülen 28. sınıfta bir tescil bulunmadığı gibi, oyunun kamuya mal olmuş "Mangala" adının tescil kapsamında korunamayacağı, davacı ...'ın anonim eski Türk oyununu geliştirdiği, yeniden düzenlediği, kurallarını netleştirdiği,

günümüze uyarladığı çerçevesindeki talebi üzerinde durulduğunda oyunun sunumu ve oynanış biçimiyle ilgili kitapçığın dil ve yazı ile ifade olunan ... olabileceği ve 5846 sayılı Kanun kapsamında ... korumasında kabul edilebileceği, bununla birlikte oyunun kendisinin anonim olduğu ve üzerinde bir tekel kurulamayacağı, davacının anonim bir oyunun kurallarıyla ilgili yaptığı değişiklikler sonrasında işleme ... sahibi olabileceği ihtimali değerlendirilmişse de, dosyadaki bilgi ve belgelerden, davacının internet sitesindeki oyun tarihçesinden bu konuda yaptığı değişiklik ve farklılıkların anlaşılamadığı,

anonim eserin herkesçe piyasa çıkarılabileceği, iki tarafın ürünleri arasında sunuş biçimi, şekil ve format farklılıkları bulunduğu, diğer deyimle karıştırmaya müsait olmadıkları, iltibas tehlikesi bulunmadığı, ortalama tüketicilerin veya müşterilerin iki ürünü farklı algıladıkları, dolayısıyla ilk üretici olan firmanın ürünü ile karıştırmaya uğramayacakları, anonim kökeni teknik raporla ... olan, davacı tarafından icat edilmemiş olduğu tartışmasız bulunan oyunun tüketicilerin beğenisine herkesçe sunulabileceği, bu alanda rekabetin açık olduğu,

oyunun kuralları ile ilgili benzerliğin oyunun oynanma yönteminden ve dolayısıyla anonimliğinden ileri geldiği, bu konudaki benzerliğin jenerik karakteri nedeniyle, yine bir tekel hakkı ileri sürülemeyeceği, davacı katkısının ... bir çalışma ortaya çıkarmadığı, buna bağlı olarak sınai hak ihlali bulunmadığı, bu bakımdan haksız rekabet oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu ürünler ile davalıların ürünlerinin hangi yönlerden farklı olduğunun belirtilmediğini, kararda müvekkilinin 28. sınıfta marka tescili bulunmadığı belirtilmiş ise de mahkemece bu yönde 3 adet tescil belgesi sunulduğunu, Mangala Türk Zeka ve Strateji oyunu adında tarihte bir oyun bulunmadığını, tarihe mal olmuş anonim bir oyuna ilişkin bir çok kaynaktan çok sayıda belge ve bilgi bulunabileceğini, davalıların gerekçeli kararda bahsedilen 2 adet ürün değil 4 adet taklit ürünü piyasaya sürdüğünü, bilirkişi raporunda eksik inceleme yapıldığını,

soruşturma sonucunun bekletici mesele yapılması isteğinin mahkemece dikkate alınmadığını, Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü'nün (WIPO) yayınladığı ayrıntılı mal/hizmet listesinde çevrim içi oyun hizmetlerinin "eğlence hizmeti" kapsamında 41 ... sınıfa girdiğinin anlaşıldığını, 2010 yılında www. mangalaoyna.com.tr çevrimiçi oyun sitesinin müvekkili ... tarafından oluşturulduğunu, müvekkilinin kurallarını yazıp, şeklen tasarlayıp ... ürettiği, davalıların bastırmış olduğu kitapçıktaki yazılı ve görsel anlatımlar incelendiğinde kitapçıkların her ikisinin de oyunun ... kurallarının açıklandığı cümleleri içerdiği,

bu cümlelerin içeriklerinin kullanılan sözcüklerin cümle kurulumunun ve sıralamasının birbileri ile aynı oldukları, kuralları anlatmak amaçlı kullanılan şemanın şekil olarak ayniyet taşıdığı, ayrıca kitapçıklarda oyuncuların niteliklerinden bahsedilirken benzer sıfatlar aynı sıralama ile kullanıldığını, ceza davasının sonucunun beklenmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını ve davanın kabulünü istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bilirkişi raporunda yeterli inceleme yapıldığı, davacı şirket adına kayıtlı kutu tasarımı ile davalı tasarımlarının benzer olmadığının anlaşıldığı, Mangala'nın eski bir Türk zeka ve strateji oyunu olup bu ismin bu oyun için kullanılmasının markaya tecavüz oluşturmayacağı, Mangala oyununun anonim ... niteliği taşıdığı, oyunun kurallarının işleme ... sayılması için davacının hususiyetini taşıdığı yönünde yeterli delil bulunmadığı kanaatine varıldığı, haksız rekabet yönünde yeterli delile rastlanmadığı,

daha önce açılan bir davada 2012/69665 sayılı Mangala markasının hükümsüzlüğüne karar verildiği, davacı tarafça, davalılar aleyhine soruşturma başlatılmış ise de ceza mahkemesindeki suçun belirlenme ilkeleriyle hukuk mahkemesince tazminatın belirlenme ilkeleri farklı olduğu, davacıların başka kişiler hakkında açtığı davada verilen tedbir kararı ile bilirkişi raporlarının eldeki davada bağlayıcı olmadığı gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki itirazlarını tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, markaya ve 5846 sayılı Kanun'dan kaynaklanan haklara tecavüzün tespiti, meni, maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olup, uyuşmazlık, dava konusu oyunun anonim nitelikte olup olmadığı ve davalının eylemlerinin tecavüz niteliğinde olup olmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri, 5846 sayılı Kanun'un 66 ıncı maddesi ve devamı hükümleri.

3. Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 ... maddesinde yer ... sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacılar vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 ... maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.