Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/2835 K.2023/2685

Taraflar arasındaki menfi tespit, alacak ve tazminat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 1991 yılından itibaren davalı şirketin acentesi olarak çalıştığını ancak davalının bölge müdürünün değişmesinden sonra davacının hesapları üzerinde oynama yapılmaya başlandığını ve sözleşmenin davalı tarafından feshedildiğini ardından davalının davacı hakkında icra takibi başlattığını ileri sürerek, davacı hakkındaki icra takibi nedeniyle 73.167,24 TL borçlu olmadığının tespitine, 15.000,00 TL alacak ile 20.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; sözleşmenin haklı olarak feshedildiğini, müvekkilinin ticari defter kayıtlarına göre davacının halen borçlu olduğunu, davacının diğer taleplerin de haklı olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemece 19.02.2016 tarih, 2014/275 E. ve 2016/159 K. sayılı kararı ile davacının sunmuş olduğu ödeme belgeleri üzerinde yapılan inceleme sonunda davacının davalıya 22.584,45 TL borcu bulunduğu, davacının ek komisyon alacağı, cari hesap alacağı bakımından manevi tazminatı gerektirir bir eylemin bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne davacının davalıya 50.582,79 TL borçlu olmadığının tespitine, alacak ve manevi tazminat taleplerinin ise reddine karar verilmiş, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 24.09.2018 tarih, 2016/14552 E. ve 2018/5617 K. sayılı kararıyla, bilirkişi kurulunca davacı tarafından ibraz edilen kredi kartı poliçe ödeme formları ve mail order formları göz önüne alınarak rapor düzenlenmiş ve raporda mail order evraklarının düzenlenmesinin sigorta poliçe veya zeyilnamenin yapıldığını ve karşılığında tahsilatın nasıl bir evrak ile yapılacağını gösteren evrak olduğu, tahsilatı göstermediği,

davalı şirket tarafından davacıya 1998-2005 tarihleri arasında ödenen komisyon tutarlarını gösterir liste içeriğinde bulunan poliçe numaraları ve isimler ile mail order evrakları üzerinde bulunan poliçe numaraları ve isimlerin örtüştüğü, bu durumun poliçelerin davacı tarafından düzenlendiğini, davalı şirket tarafından primlerin tahsil edildiği bunun karşılığında davalının komisyon ödemesi yaptığını gösterdiğinin belirtildiği, Mahkemece rapor doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verildiği,

ancak, Dairemizin 26.02.2014 tarih, 2013/13556 E. ve 2014/3600 K. sayılı kararı ile verilen bozma ilamında davacının ödeme belgesi diye ibraz ettiği kredi kartı ödeme formu ve mail order formu adlı belgelerin mahiyeti ve ödemenin ispatına yeterli olup olmadığının üzerinde durularak yeterli değil ise ilgili bankadan bu ödemeler ile ilgili araştırma yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği belirtilmesine ve bozmaya uyulmasına rağmen gereği yerine getirilmeden varsayımsal olarak ilgili belgelerin ödemeye yeterli olduğundan bahisle davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle karar davalı yararına

bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, yargılamanın bulunduğu aşamaya göre uyuşmazlığın kredi kartı ödeme formu ile mail order formlarının mahiyetinin ne olduğu ve bu belgelerin ödemenin ispatında yeterli olup olmadığı noktasında toplandığı, bilirkişi heyeti raporlarında belirtildiği üzere hakkında sigorta poliçesi düzenlenmesini talep eden tüketicinin primin kredi kartından veya mail order yolu ile tahsil edilmesini istemesi halinde kredi kartı bilgilerinin sigortacı tarafından alınıp bir form düzenlendiği ve akabinde poliçe keşide edilip prim tahsilatı yapıldığı,

poliçenin acente tarafından keşide edilmiş olması halinde primin sigorta şirketi tarafından tahsil edildiği ve sigorta şirketinin primi tahsil edilen her poliçe için acentesine komisyon ödediği, kredi kartı veya mail order formunun düzenlenmiş olmasının poliçenin düzenlenip primin tahsil edildiğine karine olmadığı ancak bu olgunun sigorta şirketi tarafından acentesine komisyon ödenip ödenmediği vakıası ile birlikte değerlendirilmesi gerektiği zira,

kredi kartı veya mail order formu düzenlenen bir poliçe için sigorta şirketi tarafından acentesine komisyon ödenmiş ise o poliçenin düzenlenmiş ve primin sigorta şirketi tarafından tahsil edilmiş olduğuna karine kabul edileceği, bu durumda ispat yükünün artık aksini ileri süren tarafa ait olduğu, somut olayda, kredi kartı ödeme formları ile mail order formları davacı acente tarafından düzenlendiği, her prim tahsilatında davacıya yapılan ödemeleri gösterir komisyon listesinin ise davalı ... şirketince oluşturulduğu,

davacının müşterilerine ait kredi kartı ödeme formları yani mail order formları ile davacının kendisine ait kredi kartı ödeme formlarındaki bilgilerin, komisyon listesindeki bilgiler ile örtüştüğü, davalı ... şirketinin davacı ile aralarındaki acentelik sözleşmesinden kaynaklı komisyon ödemelerini, poliçeleri düzenleyip primlerini tahsil ettikten sonra gerçekleştirdiği,

komisyonu ödenen poliçe bilgileri ile mail order listesindeki bilgilerin birbiriyle örtüştüğü, davalı ... şirketi, komisyon bedellerini acentesi davacıya ödediğine göre prim tahsilatlarını da yaptığı, bu halde, kredi kartı ödeme formları ile mail order formlarına konu poliçelerin düzenlenip primin tahsil edildiğinin kabulü gerektiği, aksinin davalı tarafından ispat edilmediği, bozmadan sonra bankalardan celp edilen belgelerden bir sonuca varılamadığı, davalı şirketin ticari defterleri üzerinde inceleme yapılmak istenmişse de defterler ve belgelerin zamanaşımı sebebiyle imha edildiği gerekçe gösterilerek ibraz edilmediği,

davacının ek komisyon, cari hesap ve poliçe iptal bedeli alacağına yönelik talepleri ile manevi tazminat konusundaki talebi Mahkemenin 26.04.2013 tarihli kararı ile reddedilip davacının bu karara yönelik tüm temyiz itirazları da reddedilerek kesinleştiği, mezkur kararda davacı aleyhine takdir edilen vekâlet ücreti ile ilgili olarak davalı yararına oluşan usuli müktesep hakkın dikkate alındığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, menfi tespit talebinin kısmen kabulü ile davacının Samsun 5. İcra Müdürlüğünün 2006/3792 sayılı takip dosyasında davalıya 50.582,79 TL borcu olmadığının tespitine, bakiye kısma yönelik talebin reddine,

davalı tarafın aşan kısım açısından inkar tazminat talebinin reddine, ek komisyon, cari hesap ve poliçe iptal bedeli alacağına yönelik taleplerinin ayrı ayrı reddine, davacının manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece verilen kararın bozma öncesi kararla aynı olduğu, bozma gereği davalı defterlerinde inceleme yapılmak istenmişse de davalı tarafça belgelerin zamanaşımından dolayı imha edildiği gerekçesiyle ibraz edilmediği ve buna yönelik rapor alınmadığı dikkate alındığında davanın tümden kabulüne karar verilmesi gerekirken kısmen kabul kararının hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, acentalık sözleşmesinden kaynaklı menfi tespit, alacak ve tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeple; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edene yükletilmesine,