Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/4158 K.2024/4103

Taraflar arasındaki tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Tasfiye halinde Başıbüyükler Metal İnşaat Hayvancılık Nakliye ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. Tasfiye memuru ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket nezdinde Makine Kırılması Sigorta Poliçesi kapsamında dava dışı Sistem Uluslararası Taşımacılık Dış Tic. Ltd. Şti./BNP Paribas adına sigortalı Terex Demark Marka 2004 model 30-04-36 plakalı 87039 motor nolu Mobil Vinç 'in Başıbüyükler Metal İnşaat ... Ltd.

Şti.'ye kiralandığını, mobil vincin davalıların iş sahibi/yüklenecisi/alt yüklenicisi bulunduğunu, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin "Avcılar ve Tüyap Metrobüs Triaj Alanı İnşaatı'' kapsamında Avcılar E-5 karayolu üzerindeki metrobüs hattının "Avcılar Metrobüs S Rampasının" oksijen kaynakla kesilerek parçalanması,

kamyonlarla nakliyesi işi sırasında 15.07.2012 tarihinde maddi hasarlı ve ölümlü kazada hasara uğradığını, 188.487,50 TL sigorta tazminatının 27.09.2012 tarihli ibraname mukabili 03.10.2012 tarihinde ödendiğini ileri sürerek 188.487,00 TL sigorta tazminatının 03.10.2012 ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Öngün İnşaat Taahhüt ve Ticaret A.Ş. vekili cevap dilekçesinde. Avcılar Tüyap Metrobüs Traj Alanı İnşaatı işi kapsamında olmak üzere müvekkili şirket ile diğer davalılardan Başıbüyükler Metal İnşaat Hayvancılık Nakliye ve Gıda San. Tic. Ltd.

Şti. ile bahse konu Metrobüs S Rampası söküm işini de içerecek şekilde 31.10.2011 tarihli Taşeron Sözleşmesinin akdedildiğini, 31.10.2011 tarihli sözleşmenin konusunun oto korkuluk sökümü, tel çit sökülmesi, her türlü inşaat çeliğinin kesilmesi, demir korkuluk sökülmesi olarak belirlendiğini, söküm işinde kullanılmak üzere Başıbüyükler Metal İnşaat Hayvancılık Nakliye ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. tarafından Sistem Uluslararası Taşımacılık Dış Tic. Ltd.

Şti.'nden muhtelif kapasitede mobil vinçler kiralandığını, Başıbüyükler Metal İnşaat Hayvancılık Nakliye ve Gıda San. Tic. Ltd.

Şti.'nin söküm işini üstlendiğini, iş kapsamında oluşturduğu organizasyon çerçevesinde kendi işçilerini çalıştırmış olduğunu gerekli riski değerlendirmelerini yapmadığını, söküm işini iş güvenliği açısından ehil kişilerin gözetimi altında planlayıp yürütmediğini, kesilen parçaların sabitlenmesini sağlamamış olduğundan Başıbüyükler Metal İnşaat Hayvancılık Nakliye ve Gıda San. Tic. Ltd.

Şti. yetkililerinin birinci dereceden kusurlu olduğunu, müvekkili şirkete izafe edilebilecek herhangi bir kusur olmadığından müvekkili şirketin sorumluluğu bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde. 31.10.2011 tarihinde tarafların onayladığı Taşeron Sözleşmesinin akdedildiğini, bu sözleşeme ile Avcılar ve Tüyap Metrobüs Tiraj Alanı İnşaatı işinin Başıbüyükler Metal İnşaat Hayvancılık Nakliye ve Gıda San. Tic. Ltd.

Şti. tarafından yürütülmesine karar verildiğini, sözleşmenin 5.4 maddesinde Taşeron sözleşmeye konu işlerin yapımı esnasında üçüncü şahıslara karşı oluşabilecek her türlü maddi cezai idari sorumluluklardan tek başına sorumlu olduğunu, yüklenici firma ile işveren sıfatı ile müvekkili idare arasında Avcılar ve Tüyap Metrobüs Tiraj Alanı İnşaatı işine dair bir sözleşme olduğunu, fakat söz konusu sözleşmeden sonra Taşeron Sözleşmesinin yapılması ve Taşeron Sözleşmesi ile işi yüklenen firmanın asıl yüklenici firmanın değil de, taşeron firması olması nedeniyle ilk sözleşmeye dayalı olarak müvekkili idarenin sorumluğuna gidilemeyeceğini,

meydana gelen iş kazası ile müvekkili idarenin eylem veya işlemleri arasında illiyet bağı olmaması nedeniyle müvekkili idarenin sorumluluğuna gidilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

3.Davalı Başıbüyükler Metal İnşaat Hayv. Nakliye ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Avcılar ve Tüyap Metrobüs Tiraj Alanı İnşaatı işi için davalı ... Başkanlığının, Öngün İnşaat Taahhüt ve Ticaret A.Ş. ile sözleşme yaptığı, asıl yüklenici Öngün İnşaat .. A.Ş.'nin de davalılardan Başıbüyükler Metal İnşaat Hayvancılık Nakliye ve Gıda San. Tic. Ltd.

Şti. ile dava konusu iş kazasının meydana geldiği Metrobüs S Rampası söküm işini de içerecek şekilde 31.10.2011 tarihli Taşeron Sözleşmesinin akdedildiği, 31.10.2011 tarihli sözleşmenin konusunun oto korkuluk sökümü, tel çit sökülmesi, her türlü inşaat çeliğinin kesilmesi, demir korkuluk sökülmesi olarak belirlendiğini, söküm işinde kullanılmak üzere Başıbüyükler Metal İnşaat Hayvancılık Nakliye ve Gıda San. Tic. Ltd.

Şti. tarafından davacının sigortalısı Sistem Uluslararası Taşımacılık Dış Tic. Ltd.

Şti.'nden muhtelif kapasitede mobil vinçler kiralandığını, dava konusu aracın da bu söküm işi yerine getirilirken meydana gelen kazada hasar gördüğünün anlaşıldığı, meydana gelen kazada tarafların kusur durumları ile davacının sigortalısının gerçek zararının tespiti amacıyla üç ayrı bilirkişi heyetinden rapor alındığı, 1. ve 3. bilirkişi heyet raporunda davalılardan iş sahibi olan İstanbul Büyükşehir Belediyesinin kusurununun ve sorumluluğunun bulunmadığı yönünde, 2. heyet bilirkişi raporunda ise %25 oranında kusurlu olduğu yönünde kanaat bildirildiği, Mahkemelerince bu yönüyle yapılan değerlendirmede.

2. heyet bilirkişi raporunda her ne kadar davalı ...'nın iş sahibi sıfatıyla sorumlu olduğu, yükleniciye emir ve talimat verme ve onu kontrol etme yetkisi bulunduğunda adam çalıştıran sıfatıyla meydana gelen zararı tazmine yükümlü olduğundan bahsedilmişse de, İstanbul Büyükşehir Belediyesi 'nin dava konusu işi davalı Öngün İnşaat A.Ş.'ye verdiği, asıl yüklenicinin ise işin rampa söküm kısmını uzmanlık gerektirmesi nedeniyle taşeron sözleşmesi ile Başıbüyükler ... Ltd.

Şti.'ye verdiği, 1. ve 3. heyet raporunda tespit edildiği üzere.

21.10.2011 tarihli taşeron sözleşmesinin 12 nci maddesinde işin fen ve sanat kurallarına ve iş güvenliğine uygun şekilde yapılmasından taşeronun sorumluluğunun bulunduğunun düzenlendiği, meydana gelen kazada iş sahibince müteahhide veya taşerona verilmesi gerekip de verilmeyen bir talimatın veya yapılması gerekip de yapılmayan kontrolün bulunduğu yönünde ilk tespit yapılamadığı, 14.07.2012 günü İBB Ulaşım Dairesi yetkilileri, müşavir Emel Firması yetkilileri, müteahhidin katılımıyla işin yapımına ilişkin toplantı yapıldığı, bu yönüyle kontrol ve talimat konusunda gereken ilginin gösterildiği,

Taşeron sözleşmesinde yıkım işinin müteahhit firma Öngün İnşaat'ın teknik elemanlarının direktifleri doğrultusunda yapılacağının kabul edildiği, yıkıma başlanmadan önce müteahhit ve taşeronun olay mahallinde yeterli inceleme ve yıkım programı yapmadan, gündüz karar alıp akşama yıkıma başlamalarının ve Başıbüyükler Firması'nın yıkım işini birkaç işçiye bırakıp başlarında yol gösterici teknik eleman bulundurmamasının kazaya neden olduğu, bu konuda İBB'ye sorumluluk verilemeyeceğinin değerlendirildiği, bu yönüyle 2. heyet bilirkişi raporunun hükme esas alınmadığı, 1. heyet bilirkişi raporunda özetle.

Taşeron Başıbüyükler Firması'nın uzmanlık gerektiren rampa sökme işinin nasıl emniyetli yapılacağı, sökümde kullanılan vincin sabit ayağının da ayrı bir vinçe desteklenmesi gerektiğinin bilmesi gerektiği, fazladan bir vinç kiralanması maliyetinden kaçındığı, iş güvenliğine gereken önemi vermediği, bu gerekçelerle %75 kusurlu olduğu, müteahhit Öngün İnşaat Firması'nın ise özetle; uzmanlık gerektiren iş için iş güvenliğine önem veren alanında uzman firma seçilmemesi nedeniyle %25 oranında kusurlu olduğu bildirilmişse de, 3. bilirkişi heyet raporunda özetle;

yıkım sırasında gerekli önlemlerin alınmasının sağlamaya yönelik denetimini yapmayan Öngün İnşaat'ın olayda %40 oranında yıkım sırasında olayda teknik eleman bulundurmayan ve yıkımı fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapmayan Başıbüyükler Firması'nın %60 oranında kusurlu olduğu kanaati bildirildiği, Mahkemelerince de 1. ve 2. heyet raporlarındaki değerlendirmeler de nazara alınarak hazırlanan 3. bilirkişi raporundaki kusur oranına itibar edildiği, her üç heyet bilirkişi raporunda da ihbar olunan Emay Uluslarası Mühendislik ...

Şirketi'ne kusur atfedilmemiş olup, bilirkişi raporlarında tespit edildiği üzere; ihbar olunan Emay Uluslararası Mühendislik ...

Şirketi'nin İstanbul genelinde metrobüs hatları uygulama projeleri yapılması ile yapım kontrolünün ve danışmanlık hizmet alımı işi sözleşmesi kapsamında İstanbul Büyükşehir Belediyesi adına yapılacak işlerin kontrollüğünü üstlenmiş olup, ihbar olunanın imalatın projeye uygun yapılıp yapılmadığı kontrolü görevi bulunmakta olup, Emay Mühendislik elemanlarının sürekli şantiyede bekleyemeyeceği, iş bölüm tamamlandıkça bölümler arasında kontroller yapılarak bir sonraki aşamaya geçilmesine onay verilmesi şeklinde çalışıldığı, dava konusu kaza yönünden operasyonel sorumluluğunun bulunmadığı,

buna göre ihbar olunana kusur izafe edilmemesinin yerinde olduğunun değerlendirildiği, davacının sigortalısının gerçek zararının tespiti yönüyle de her üç bilirkişi heyet raporunda farklı sonuç bildirildiği, 1. heyet raporunda kıymet kazanma indirimi oranı %28, 2. ve 3. raporda ise %7 ve %7,2 olarak uygulandığı, 2. ve 3. heyet raporları arasında montaj işçiliği, kabin inşası işçiliği ve boya işçiliği bedellerinin de farklı değerlendirildiği,

bu yönüyle 2. ve 3. heyet raporları arasındaki uyum ve 1. heyet raporundaki %28'lik kıymet kazanma indiriminin yüksek olduğuna ilişkin değerlendirmeye mahkemelerince de itibar edilerek davacının sigortalısının gerçek zararının 176.789,83 TL olduğu, davalılar Öngün İnşaat ... Şirketi'nin %40 oranında, Başıbüyükler ... Şirketi'nin ise %60 oranında kusurlarına göre sorumlu oldukları değerlendirilmekle, davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davalı ...

Belediyesi Başkanlığı hakkında açılan davanın reddine, diğer davalılar hakkında açılan davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, 70.716,00 TL'nin davalı Öngün İnşaat Taahhüt ve Tic. A.Ş.'den tahsili davacıya verilmesine,106.074,00 TL'nin davalı Başıbüyükler Metal İnş. Hav. Nakliye Gıda San. Tic. Ltd Şti.'den tahsili davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; her üç davalının da 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 61, 62, 66 ve 466 hükümleri uyarınca meydana gelen zararın tamamından müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını, kusur oranlarına göre sorumlu tutulmaları hatalı ve yanlış olup, davalı İBBB'nin olayda kusursuz sorumlu olduğunu, tespit edilen kusur oranı ne olursa olsun zarar gören sigortalımızın hiçbir kusuru olmadığını, davalı tarafların kusur durumlarının kendi iç ilişkilerini ilgilendirdiğini, bu nedenle tespit edilen kusur dağılımına bir itirazları olmadığını, kararda,

faiz talebine ilişkin hüküm verilmediğinden dava dilekçesinde talep edildiği üzere alacağa 03.10.2012 ödeme tarihinden itibaren ticari avans faizi işletilmemesinin usule aykırı olduğunu, uyuşmazlık idari eylemden kaynaklanmayıp taraflar (sigortalımız ile alt yüklenici firma) arasındaki hukuki ilişkiden (kesim sırasında operatörü ile birlikte vinç temin etme) kaynaklanmakta olduğundan, davalı İBBB eser sözleşmesine göre;

iş sahibi sıfatını taşıdığı yükleniciye emir ve talimat verme, işi denetleme yetkisini elinde bulundurduğundan verilen zarardan diğer davalılarla birlikte sorumlu olması gerektiğini, görevli yargı yerinin adli yargı yeri olduğunu ileri sürerek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalıların, davacının sigortalısına verilen zarardan kusur oranlarına bakılmaksızın müteselsil olarak sorumlu oldukları, davanın halefiyet ilkesine dayalı olarak açılmış olmasına göre, davacı ... lehine, ödeme tarihinden itibaren temerrüt faizine hükmedilmesi gerektiği, Mahkemece bu yönler gözetilmeksizin davalı ... yönünden davanın reddine, diğer davalıların ise kusur oranlarıyla sınırlı olarak sorumlu tutulmaları ve davacının faiz talebi hakkında herhangi bir karar verilmemesinin isabetli görülmediği,

gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmünün kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile; ödeme tarihi olan 03.10.2012 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte 176.789,83 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair istemin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Tasfiye halinde Başıbüyükler Metal İnşaat Hayvancılık Nakliye Ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. Tasfiye memuru ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Tasfiye halinde Başıbüyükler Metal İnşaat Hayvancılık Nakliye ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. Tasfiye memuru temyiz dilekçesinde özetle; firmalarının hiçbir kusuru ve sorumluluğu bulunmadığını, firmalarının sadece kendisine ve işçilerine verilen talimatlara uyduğunu, kendilerine ve işçilerine karar verme yetkisi tanınmadığını, firmalarının meydana gelen kazada kusurunun bulunmadığını, güvenlik önlemlerinin alındığını, meydana gelen kaza ile firmalarının eylemleri arasında herhangi bir illiyet bağı bulunmadığından sorumluluğu bulunmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; yüklenici firma ile işveren sıfatı ile müvekkili idare arasında ''Avcılar ve Tüyap Metrobüs Tiraj Alanı İnşaatı'' işine dair bir sözleşme bulunduğunu, fakat söz konusu sözleşmeden sonra taşeron sözleşmesinin yapılması ve taşeron sözleşmesi ile işi yüklenen firmanın asıl yüklenici firma değil de taşeron firması olması nedeniyle ilk sözleşemeye dayalı olarak müvekkili idarenin sorumluluğuna gidilemeyeceğini, meydana gelen iş kazası ile müvekkili idarenin eylem veya işlemleri arasında illiyet bağı olmaması nedeniyle müvekkili idarenin sorumluluğuna gidilemeyeceğini, düzenlenen kök ve ek bilirkişi raporunda da uzmanlık gerektiren rampa söküm işi ile ilgili İBB'nin kusurunun olmadığı yönünde olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, makine kırılması sigorta poliçesi kapsamında meydana gelen hasarın rücuen tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 1429 uncu maddesi.

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... vekilinin tüm, davalı Tasfiye Halinde Başıbüyükler Metal İnşaat Hayvancılık Nakliye ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. Tasfiye memurunun aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Ancak; davalı Tasfiye Halinde Başıbüyükler Metal İnşaat Hayvancılık Nakliye ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti., zarar gören sigortalı makineyi dava dışı sigorta ettiren Sistem Uluslararası Taşımacılık Dış Tic. Ltd. Şti.'nden kiralamıştır. Yine dava dışı sigortalı BNP Paribas Finansal Kiralama A.Ş. de sigortalı makinede meydana gelen zararını tazmin ettirmesi için dava dışı Sistem Uluslararası Taşımacılık Dış Tic. Ltd. Şti'ne muvafakat vermiştir.

Bu durumda sigorta tazminatını tahsil eden Sistem Uluslararası Taşımacılık Dış Tic. Ltd. Şti'nin kira sözleşmesi ile akidi bulunan davalı Tasfiye Halinde Başıbüyükler Metal İnşaat Hayvancılık Nakliye Ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin 6102 sayılı Kanun'un 1429 uncu maddesi hükmünde öngörülen sigortalının hukuken fiillerinden sorumlu bulundukları kişilerden olması nedeniyle zarardan sorumluluğu bulunmamaktadır.

Ne var ki davalı Tasfiye Halinde Başıbüyükler Metal İnşaat Hayvancılık Nakliye ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti., İlk Derece Mahkemesinin belirlediği kusur ve tazminat tutarını istinaf etmemiş ve aleyhine istinaf kararı kesinleşmiştir. Bölge Adliye Mahkemesince , İlk Derece Mahkemesince aleyhine hükmedilen miktar kadar davalı Tasfiye Halinde Başıbüyükler Metal İnşaat Hayvancılık Nakliye ve Gıda San. Tic. Ltd.

Şti.'nin de kazanılmış hak kapsamında sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile tüm tazminattan sorumlu tutulması doğru görülmemiş kararın bu nedenle davalı Tasfiye Halinde Başıbüyükler Metal İnşaat Hayvancılık Nakliye ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. yararına bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple; 1.Davalı ... vekilinin tüm, davalı Tasfiye Halinde Başıbüyükler Metal İnşaat Hayvancılık Nakliye ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. Tasfiye memurunun bozma kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının REDDİNE,

2.Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalı ...'ndan temyiz harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalı Tasfiye Halinde Başıbüyükler Metal İnşaat Hayvancılık Nakliye ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'ye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,