Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/4772 K.2023/6735

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece davalı ... Fakoring A.Ş. bakımından davanın kısmen kabulüne, diğer davalılar yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı,Yargıtayca duruşma istemli olarak davalı .... vekili tarafından, duruşmasız olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 21.11.2023 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp, hazır bulunan davalı .... vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 26.09.2014 tarihinde, davalılardan ... Boya... Ltd. Şti.’ne 4814694 ve 1192478 no.lu çekleri, ... Boya... Ltd. Şti.’ne ise 5548592 ve 5548594 no.lu çekleri avans/hatır çeki olarak verdiğini, çeklerin verilmesi sırasında çek teslim bordrosu düzenlendiğini ve çeklerin hatır çeki olduğuna dair 04.09.2014 tarihli sözleşmenin imzalandığını, davalı ... Boya ... Ltd.

Şti.’nin 4814694 no.lu çeki 28.04.2014 tarihli 144.257,60 TL bedelli faturayla, 1192478 no.lu çeki 16.10.2014 tarihli 83.104,70 TL bedelli faturayla ilişkilendirerek davalı ... şirketine temlik ederek, bedellerini tahsil ettiğini, yine davalı ... Boya ... Ltd.

Şti.’nin 5548592 ve 5548594 no.lu çekleri 18.09.2014 tarihli 120.230,33 TL bedelli faturayla ilişkilendirerek davalı ... şirketine temlik ederek bedellerini tahsil ettiğini, taraflar arasında herhangi bir mal alışverişi bulunmadığını, söz konusu çekler sebebiyle davacının davalılara gerçek anlamda borçlu olmadığını, gerekli istihbarat çalışmasını yapmayan ve çeklerin teyitini almayan davalı ... şirketinin de herhangi bir talepte bulunamayacağını ileri sürerek, davacının söz konusu çekler nedeniyle davalılara borçlu olmadığının tespitini, çeklerin iptalini ve davalılar aleyhine tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı .... vekili cevap dilekçesinde, dava konusu çeklerin faturalara istinaden temlik alındığını, yapılan işlemlerin 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu (6361 sayılı Kanun) hükümlerine uygun olduğunu belirterek, davanın reddine ve davalı aleyhine tazminata karar verilmesini istemiştir.

2.Diğer davalılar, davaya cevap vermemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemenin 17.05.2019 tarih, 2016/1020 E. ve 2019/767 K. sayılı kararı ile hukuki dinlenilme hakkının ihlaline dayalı bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın reddine, koşulları oluşmadığından davalı ... şirketinin tazminat talebinin reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 06.04.2021 tarih, 2020/3927 E. ve 2021/3336 K. sayılı kararıyla davacı tarafından, davacının keşideci, davalı ... Boya ... Ltd.

Şti.’nin lehtar, faktoring şirketinin de hamil konumunda bulunduğu 29.05.2015 keşide tarihli 54.700,00 TL bedelli ve 15.05.2015 keşide tarihli 35.000 USD bedelli çekler yönünden 6361 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesinin ikinci fıkrası uyarınca bedelsizlik iddiası davalı ... şirketine ve diğer davalı şirketlere karşı ileri sürülebileceğinden bu iki çek yönünden davanın kabulü gerekirken reddinin doğru görülmediği, davacının keşideci, davalı ... Boya ... Ltd.

Şti.’nin lehtar ve birinci ciranta, ... Boya... Ltd. Şti.’nin ikinci ciranta, davalı ... şirketinin de hamil konumunda bulunduğu 19.06.2015 keşide tarihli 54.000,00 TL bedelli ve 22.05.2015 keşide tarihli 60.000,00 TL bedelli çeklerle ilgili olarak davalı ...... Ltd. Şti. ve davalı ...... Ltd.

Şti. yönünden davacı ile davalı şirketler arasındaki sözleşmeye göre çekler bedelsiz veya hatır çeki olduğundan davalı şirketler yönünden davanın kabulü, davalı ... şirketi yönünden ise davacının üçlü faktoring ilişkisi içerisinde yer almadığı, 6361 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca faktoring şirketinin çekleri iktisap ederken kötü niyetli olarak çekleri iktisap ettiğinin ispatı gerektiği, ispatlanamaması halinde davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmeden karar verilmesinin bozmayı gerektirdiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davalı ... şirketinin kötü niyetini ispata yarar bir delil sunmadığı dikkate alındığında davalı ....'nin kötü niyeti ispatlanamadığından 19.06.2015 tarihli 54.000,00 TL bedelli çek ve 22.05.2015 tarihli 60.000,00 TL bedelli çek bakımından davanın reddi gerektiği, uyuşmazlıkta borçlu aleyhine başlatılan takip haksız ise de kötü niyetle başlatıldığının ispat edilemediği, davada ihtiyati tedbir kararı verilmiş ise de talep üzerine infaz edilmeden kaldırıldığı,

buna göre tazminat koşulları oluşmadığından davacı ve davalı ... şirketinin tazminata ilişkin taleplerinin reddi gerektiği kanaatiyle davalı ... Boya Kimya Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve davalı ... Boya Kimya Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. bakımından davanın kabulüne, davacının dava konusu çekler nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, davacı tarafın tazminat talebinin reddine, davalı ...

Fakoring A.Ş. bakımından davanın kısmen kabulü ile 29.05.2015 tarihli 54.700,00 TL bedelli çek ve 15.05.2015 tarihli 35.000,00 USD bedelli çek nedeni ile borçlu olmadığının tespitine, tazminat talebinin reddine, 19.06.2015 tarihli 54.000,00 TL bedelli çek ve 22.05.2015 tarihli 60.000,00 TL bedelli çek yönünüden davanın reddine, davalı ....'nin kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı .... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu 19.06.2015 tarihli 54.000,00 TL bedelli çek ve 22.05.2015 tarihli 60.000,00 TL bedelli çek bakımından davalı foktorin şirketi yönünden davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları hakkında Yönetmelik'in 22 nci maddesinin ikinci fıkrası, Yargıtayın emsal içtihatları uyarınca alacağın temliki niteliğindeki dava konusu çeklerin davalı ... şirketine verilmesi nedeniyle dava konusu çeklerden dolayı müvekkilinin borçlu olmadığına ilişkin defilerin tamamını,

iyi niyetli 3 üncü kişi durumunda olmaksızın davalı ... şirketine karşı da ileri sürülmesinin mümkün olduğunu, dava konusu çeklerle alacağı temlik alan davalı ... şirketinin, çeklerin gerçek bir mal veya hizmet alımına ilişkin olup olmadığını, buna ilişkin faturanın bu çeklerle ilgili olup olmadığını, müvekkili firmadan yazılı olarak teyid etmesi gerekirken, bu yasal yükümlülüğü yerine getirmediğini, anılan davalının bilerek müvekkilinin zararına hareket ettiğini,

menfi tespit talebi kabul edilen çekler yönünden kötü niyet tazminatı talebinin kabulü gerekirken reddinin de hatalı olduğunu ileri sürerek ve resen nazara alınacak sebeplerle kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı ... Fakoring A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle.

14.12.2021 tarihli celse belgeledikleri mazeretleri kabul edilmeyip sözlü yargılamaya ilişkin usullere uyulmadan karar verilmesinin hatalı olduğunu, 29.05.2015 tarihli 54.700,00 TL bedelli çek ve 15.05.2015 tarihli 35.000,00 USD bedelli çek yönünden davanın kabulünün hatalı olduğunu, davacının açtığı benzer davalarda davacının dava konusu çekleri hatır için verdiğinin ispatlanamadığına hükmedildiğini, dava konusu çeklerin faturalara istinaden müvekkilince temlik alındığını, işbu davada davacının ileri sürdüğü defilerin müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini,

davanın reddine karar verilen iki çek bakımından müvekkili lehine tazminata hükmedilmemesinin de hatalı olduğunu ileri sürerek ve resen nazara alınması gereken sebeplerle temyiz talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, dava konusu çekler bakımından menfi tespit ve tazminat koşullarının oluşup oluşmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi, 6361 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 188 inci maddesi

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekili ve davalı .... vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekili ve davalı .... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,