Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/6215 K.2023/5955

Taraflar arasındaki tazminat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı TPIC Türkiye Petrolleri Uluslararası Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesininkabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ...'e ait ...162 plakalı aracı davacı ...’a devredilerek 63 YF 859 plakalı olan yakıt tankerine davalı TPIC Ltd. Şti.’nin Ceyhan adresinden 26.02.2007 tarihinde Musul Duhok'da bulunan alıcıya teslim edilmek üzere nakliyeci Helin Gaz San. Ltd.

Şti. ve .... aracılığı ile 16.250 kg GASOLİNE yüklendiğini, yükün alıcısına ulaştırılmasına rağmen teslim alınmaması üzerine Türkiye’ye geri getirildiğini, ancak dava tarihine kadar araçta bulunan benzin yükünün boşaltılmadığını, müvekkillerinin yükün boşaltılmamasından ve aracın çalışmamasından kaynaklanan zararı doğduğunu, 9.600,00 TL gelir kaybı, 10.400,00 YTL yıpranma zararı ve Ceyhan 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2007/50 D.İş sayılı dosyasının tespit masrafı 392,96 YTL olmak üzere toplam 20.392,96 YTL olduğunu ileri sürerek anılan meblağın davalılardan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı .... vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

2.Davalı Helin Gaz San. ve Taş. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin TPIC Ltd.Şti. tarafından Irak'a transit olarak gönderilen akaryakıtın nakliyesini yaptığını, davacıların aracının yeni plakasının C-2 yetki belgesine işlenmesinden sonra 17.03.2007 tarihinde aracın çıkmasına izin verildiğini, bu arada TPIC Ltd. Şti’nin Irak'taki alıcı firma ile yaptığı sözleşmenin süresi dolduğu için teslimatın yapılmadığını, geri getirilen yükün TPIC Ltd. Şti. tarafından antrepolarının bulunmaması ve 92 oktan benzinin Türkiye'de kullanıma yasaklanmış olması gibi nedenlerle teslim alınmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

3.Davalı ... İnternational Co. Ltd (TPIC) vekili cevap dilekçesinde; müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, nakliye firmaları ile imzalanan sözleşme kapsamında tüm sorumluluğun araç sahipleri ve nakliye firmalarında olduğunu, aracın 25.02.2007 tarihinde yükünü almasına rağmen davacılardan kaynaklanan sebeplerle Habur Sınır Kapısı’ndan 17.03.2007 tarihinde çıktığını, bu süreçte müvekkili ile alıcı firma arasındaki sözleşmenin süresinin sona ermesi nedeniyle yükün boşaltılamadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemece 29.01.2018 tarih, 2013/57 E. ve 2018/45 K. sayılı kararı ile bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada mahkemece, dava dosyası hakkında müterafik kusur nedeniyle takdir indirim yapılarak, Yargıtay ilamında diğer davalı şirketler ... ve ... yönünden herhangi bir bozma olmadığı gerekçesiyle bu şirketler yönünden hüküm kurulmadığı, davacılar tarafından davalı TPIC Türkiye Petrolleri Uluslararası Ltd Şirketi aleyhine açılan davanın kısmen kabulü ile; 13.000,00 TL'nin 26.02.2007 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı TPIC Türkiye Petrolleri Uluslararası Ltd. Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş, davalı TPIC Türkiye Petrolleri Uluslararası Ltd. Şti. vekili temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 20.05.2019 tarih, 2018/2199 E. ve 2019/3946 K. sayılı kararıyla geri getirilen malın araçtan ne kadar sürede boşaltılabileceği, boşaltılmasında hukuki ve fiili bir engel bulunup bulunmadığı konularında denetime elverişli rapor alınıp sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden bahisle Dairemizce bozulduğu, bozma sonrası mahkemece verilen kararın gerekçesinde bu hususların tartışılmadığı, bozma ilamının gereği yerine getirilmediği,

diğer yandan mahkemece müterafik kusur indirimi yapıldığı davacının, gelir kaybı, yıpranma zararı ve tespit masrafı olmak üzere üç ayrı kalemde tazminat talebinin bulunması karşısında, bu kalemlerden hangisine ilişkin, hangi oranda ve hangi gerekçeyle müterafik kusur indirimi yapıldığına dair gerekçeli kararda hiçbir değerlendirme yapılmadığı, öncelikle davadışı alıcı tarafından teslim alınmayarak, davacıya ait tankerle Türkiye gümrüğüne geri getirilen malın tankerden boşaltılıp boşaltılamaması ve davalı TPIC Ltd.

Şti’nce malın davacıya ait tankerden makul sürede boşaltılıp boşaltılamayacağı hususlarında fiili ve hukuki bir engel bulunup bulunmadığı konuları başta olmak üzere, aralarında taşıma ve gümrük uzmanı da bulunan bir bilirkişi heyetinden denetime elverişli bir rapor alınarak ve sonuca göre bozma ilamında vurgulanan hususların da tartışılması suretiyle bir karar verilmesi gereğine işaret edilerek bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih, esas ve karar sayısı belirtilen kararı ile Habur Gümrük Müdürlüğünce onaylı 19.03.2007 tarihli transit beyannamesi muhteviyatında araca yüklenerek müdürlüklerine sevk edilen 16.250 kg kurşunsuz benzin cinsi eşyayı taşıyan aracın 17.05.2007 tarihinde Toros Tarım Sanayi A.Ş sahasına alındığı, eşya yükümlü talebi doğrultusunda 31.08.2007 tarihinde Mersin Ataş Rafineri Gümrük Müdürlüğüne Memur refakatinde sevk edildiği,

Tu-Ta Petrolcülük A.Ş firmasına ait antreponun depolama lisansının Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından iptal edilmesi nedeniyle anılan Gümrük Müdürlüğünce hiç bir işlem yapılmadan aynı gün refakat memuru ile geri gönderilerek Toros Tarim Sanayi A.Ş sahasına yeniden alındığı ve sahada bulunduğu, tanker içerisinde bulunan 16.250 kg kurşunsuz benzinin müdürlüklerince 07.07.2009 tarihinde yerinden teslim alarak Kırıkkale Rafineri Müdürlüğüne teslim edildiği ve teslim edildiğine dair tutanağın da gönderildiği,

malın ülkeden çıkışına ilişkin işlemlerde davacı tarafın ihmal ve dikkatsizliği nedeniyle malın teslim tarihi geciktiği ve mal alıcısı tarafından teslim alınmayarak geri gönderildiği, mal Toros Tarım firmasının antreposuna alındıktan ancak 20 günlük yasal süre içerisinde davalı firma tarafından tanker üzerindeki mal boşaltılmadığından davacı tarafın tankeri uzun süre gümrük sahasında mahsur kaldığı, malın tanker üzerinden indirilmesi için davalı TPIC firmasının yasal ve fiili engeli bulunmamasına rağmen haklı gerekçe gösterilmeden gereken işlemler yapılmadığından davalı TPIC firması %80 oranında asli kusurlu olarak tespit edildiği,

davacı tarafın söz konusu malı vaktinde teslim etmemesindeki hatalı davranışları nedeniyle oluşan zararında %20 oranında müterafik kusuru olduğundan davalı Turkish Petroleum International A.Ş. yönünden davanın kısmen kabulüne, Dilanlar Taşımacılık firması yönünden davayı atiye terk edildiği, dosyadaki belgelere göre davalı ... firması vekilinin davanın geri alınmasına karşın rızalarının olup olmadığına dair herhangi bir beyanının bulunmadığı, mahkemenin 12.02.2010 tarihli kararında söz konusu firma yönünden karar verilmesine yer olmadığına hükmedildiği, davacı ya da davalı tarafça bu firma yönünden temyiz yoluna başvurulmadığı,

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2010/12694 Esas 2012/17700 Karar sayılı bozma ilamında da bu hususta bozma sebebi bulunmadığından Dilanlar Taşımacılık firması yönünden karar verilmesine yer olmadığına, davalı Helin Gaz firması yönünden mahkememizin 12.02.2010 tarihli kararında davanın reddine karar verildiğinden Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2010/12694 Esas 2012/17700 Karar sayılı bozma ilamında bu husustaki temyiz itirazları da reddolunduğundan Helin Gaz firması yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı TPIC Türkiye Petrolleri Uluslararası Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı TPIC Türkiye Petrolleri Uluslararası Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; sözleşme konusu ürünlerin teslim sonrası boşaltım işlemlerinin sorumluluğun dava dışı müteahhit şirkete ait olduğunu, dava dışı şirketin ürünlerin boşaltılmasını sağlama noktasında üzerine düşen yükümlülüklerini yerine getirmediğini, davacı kendi kusuruyla sözleşme süresi sona ermeden mal teslimatını yapmadığından kusurlu olduğunu, malı boşaltma konusunda da araç üzerinde kalmaya sebebiyet verenin davacı olduğundan kendisine sorumluluk atfedilemeyeceğini, malın boşaltma yükümlülüğünün müvekkiline yüklenmesinin hatalı olduğunu, taşıma zamanında yapılsaydı zararın doğmayacağından sorumluluğun davacıya ait olduğundan kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, aracın gelir kaybı, yıpranma payı ve tespit masraflarından kaynaklı zararın tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) 850,..863 üncü maddeleri.

3. Değerlendirme Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,