Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2022/6217 K.2023/5911

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen marka hakkına tecavüz, haksız rekabetin tespiti, meni, refi, maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin tespit talebi üzerine davalının “HACIBABA dürümce” isimli işyerinde kullanılan tasarımların, müvekkilinin tescilli tasarımları ile aynı olduğunun tespit edildiğini, söz konusu işyerinde kullanılan “HACIBABA Dürümce” markasının, müvekkilinin 2005/23220 numara ile 35 ve 43 inci sınıfta tescilli “HACIBABA” markasına oldukça benzediğini, davalı tarafın 2013/43343 başvuru numarası ile “Safranbolu Hacıbaba Dürümce” markasını tescil ettirmek istediğini, müvekkilinin Safranbolu’daki şubesi imajını çizdiğini,

tüketici nezdindeki tanınmışlığından faydalandığını ileri sürerek davalının müvekkilinin tescilli tasarım ve marka haklarına tecavüzlerinin durdurulmasına, "HACIBABA Dürümce" ibaresinin kullanıldığı tüm ürünlerin toplatılmasına, tabelaların sökülmesine, değiştirilmesine, şimdilik 10.000,00 TL maddi tazminat, 50.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı ile davalı arasındaki ticaretin 1999 yılında başladığını, 2007 yılında davacı yanın tamamen izni ve kontrolü altında, müvekkilinin "KAHVECİ HACIBABA" markasıyla cafe tarzında davacının şubesi olarak faaliyet gösterdiğini, "KAHVECİ HACIBABA” tasarımlarını gerçekleştiren iç mimar Ertan Danacı’ya ve davacı yanın dekor işlerini yapan firmalara iş yerinin dizayn ettirildigini, “KAHVECİ HACIBABA” ismiyle işletmenin açıldığını, bu işletmede faaliyetler sürerken müvekkilinin yan dükkanda Ocak 2010 yılında “Dürümce” adı ile kebapçı dükkânı açtığını,

Mayıs 2010’da Hüsamettin Karaman’ın bir eleman vasıtasıyla gönderdiği tek nüsha franchise sözleşmesinin imzalandığını, dört ay sonra da Hüsamettin Karaman’ın “KAHVECİ HACIBABA” tabelasını söktürdüğünü, müvekkilinin de davacıdan satın aldığı "KAHVECİ HACIBABA” baskı ve logolu materyalleri ve demirbaşları toplayıp, iki dükkânı birleştirerek “Dürümce” ismiyle Ekim 2010 tarihinden itibaren kebap işine devam ettiğini, Ekim 2013 yılında ise Safranbolu mimarisine uygun bir tadilat projesi çizdirildiğini, projenin uygulama aşamasını içeren ilave ahşap dekorasyon ve dış cephe kaplamalarının, davacının tasarımcısı Ertan Danacı’ya yaptırıldığını,

müvekkilinin hâlihazırda “Dürümce” ve “HACIBABA” isimlerinin birleştirilmesi suretiyle “Safranbolu Hacıbaba Dürümce” ismi ile 2013 yılı Ekim ayından itibaren ticari faaliyetine şahıs firması olarak devam ettiğini, müvekkilinin kullandığı “Hacıbaba+Dürümce” markasında ise baskın unsurun “Dürümce” ibaresi olduğunu, davacının markasında bulunan şekil ile müvekkilinin kullanımında olan desen karşılaştırıldığında görsel anlamda birbirlerine benzemediklerini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 18.10.2017 tarihli ve 2015/480 E., 2017/379 K. sayılı kararıyla; iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının dayandığı tasarım tescil belgelerinin 03.01.2014 tarihinde yapılan başvuru üzerine tescil edildiği, oysa davalının iddia konusu tasarımları 2013 yılı Ekim ayı içerisinde kullanmaya başladığı, yani davalının işyerindeki ürün biçimlerini kullanmasının, tescil tarihinden daha evvel başlamış olduğu,

tescilden önce başlayan yeniliği kaldırmaya elverişli kullanımın sonraki tarihte gerçekleşen tescile dayanarak engellenemeyeceği, bu sebeple tasarım hakkına dayalı iddiaların kabul edilmediği, buna karşılık davacının markasının asıl ve ayırt edici unsurunun "HACIBABA" ibaresinden oluştuğu, davalının da "dürümce HACIBABA" tanıtım işaretiyle içeriği tamamen davacı ile aynı olan iştigal mevzunda ticari faaliyette bulunduğu, davalının bu kullanımlarının markasal ve davacının marka tescilinden doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabet yaratacak nitelikte olduğu,

davacının yoksun kalınan kazanç hesabının 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin (556 sayılı KHK) 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi gereğince yapılmasını istediği, bu usul seçildiğinde emsal araştırması yapılmasının ve objektif bir lisans bedelinin belirlenmesinin gerektiği, böyle bir bedelin kesin olarak belirlenmesinin mümkün olmadığı, talep edilebilecek yoksun kalınan kazanç miktarının 10.000,00 TL, manevî tazminat miktarının 10.000,00 TL olarak belirlenmesinin hakkaniyete uygun olacağı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davalının tecavüzünün durdurulmasına,

"HACIBABA" tanıtım işaretini taşıyan her türlü ürünün toplanmasına, anılan ibarenin tabelalardan ve bu ürünlerden çıkartılmasına, tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise bunların imhasına, 10.000,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihi olan 18.12.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve katılma yoluyla davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 10.07.2020 tarihli ve 2019/272 E., 2020/622 K. sayılı kararıyla; mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, davalının “Dürümce” ve “HACIBABA” isimlerinin birleştirilmesi suretiyle “Safranbolu Hacıbaba Dürümce” ismi ile 2013 yılı Ekim ayından itibaren ticari faaliyetine şahıs firması olarak devam ettiğini bildirdiği, dolayısıyla 2013 yılı Ekim ayından itibaren davacının markasının ve tasarımlarının davalı tarafından kullanımının haksız olduğunun kabul edildiği, davalının iddia konusu tasarımları davacıdan daha önce kullanmaya başladığı,

tescilden önce başlayan yeniliği kaldırmaya elverişli kullanımın, sonraki tarihte gerçekleşen tescile dayanarak engellenemeyeceği, davacı tarafından sunulan dava dilekçesinde de haksız rekabet iddiasına dayanılmadığı gerekçesiyle davacı ve davalı vekillerinin istinaf başvurularının esas yönünden reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Dairemizin 10.02.2022 tarih, 2020/6748 E., 2022/963 K. sayılı kararıyla;"...1-İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre davalı vekili ve katılma yoluyla davacı vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/b-1 maddesi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki bent dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

3-Dava, tescilli marka ve tasarım hakkına tecavüzün durdurulması, ürünlerin toplatılması, tabelaların sökülmesi, değiştirilmesi ile 10.000.- TL maddi, 50.000.- TL manevi tazminatın tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece tasarım hakkına yönelik ihlal olmadığı, marka hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davalının tecavüzünün durdurulmasına, ürünlerin toplatılmasına, ibarenin tabelalardan çıkarılmasına, 10.000.- TL maddi ve 10.000.- TL manevi tazminatın tahsiline karar verilmiştir. Taraf vekillerinin istinaf yoluna başvurması üzerine bölge adliye mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Ancak davacının hem marka hakkı hem de tasarım hakkının ihlal edildiğini ileri sürerek 10.000.- TL maddi, 10.000.- TL manevi tazminat talebinde bulunduğu dikkate alınarak her biri yönünden istenen miktarın ½ oranında olduğu kabulüyle markaya tecavüz nedeniyle 5.000.- TL maddi, 5.000.- TL manevi tazminata karar verilmesi gerekirken talep aşılarak yazılı şekilde 10.000.- TL maddi, 10.000.- TL manevi tazminata karar verilmesi doğru olmamış bozmayı gerektirmiştir." gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamına uyularak 10.000,00 TL maddi, 10.000,00 TL manevi tazminat talebinde bulunulduğu, her biri yönünden istenen miktarın 1/2 oranında olduğu kabul edilerek marka hakkına tecavüz nedeniyle davalının yiyecek ve içecek sağlanması hizmetini sunduğu işletmenin tanıtımında kullandığı dürümce hacıbaba tanıtım işaretinin davacının marka tescilinden doğan haklarına tecavüz oluşturduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne,

davalının yiyecek ve içecek sağlanması hizmetini sunduğu işletmenin tanıtımında kullandığı dürümce hacıbaba tanıtım işaretinin davacının marka tescilinden doğan haklarına tecavüz oluşturduğu anlaşıldığından, davalının tecavüzünün durdurulmasına, Hacıbaba tanıtım işaretini taşıyan her türlü ürünün toplanmasına, anılan ibarenin tabelalardan ve bu ürünlerden çıkartılmasına, tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise bunların imhasına, 5.000,00 TL maddi ve 5.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazla isteminin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde … (asıl/vekili) temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin doğru olmadığını, tazminatın hesaplamasının ve kısmen kabul edilmesinin hatalı olduğunu savunarak kararın bu yönden kaldırılmasını istemiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın reddinin gerektiğini savunarak kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, marka hakkına tecavüz, haksız rekabetin tespiti, meni, refi, maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 556 sayılı KHK’nın 62 ve 66 ncı maddeleri

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderlerinin temyiz edenlere yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,