Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/2437 K.2024/705

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece aktif husumet yokluğu nedeni ile davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket tarafından yurtiçi karayolu taşıyıcı sorumluluk sigorta abonman poliçesi ile sigortalanan emtianın davalı ...'ın sevk ve idaresindeki araç ile taşınması sırasında 29.08.2010 tarihinde meydana gelen yangın sebebiyle hasar gördüğünü, davalılardan ...'un araç maliki, taşıyan ve işleten sıfatına sahip olduğunu, sigortalı emtianın zarar görmesi nedeni ile oluşan 16.949,70 TL hasar bedelinin sigortalıya ödendiğini, bu kapsamda davalılar aleyhine icra takibi başlatıldığını, ancak itiraz üzerine takibin durduğunu ileri sürerek, itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; hasarın meydana gelmesinde müvekkillerinin hiçbir kusurunun ve sorumluluğunun bulunmadığını, yangının araç seyir halinde iken dışarıdan atılan bir madde nedeni ile çıkmış olma ihtimalinin yüksek olduğunu, gerek ekspertiz raporunda gerekse de itfaiye raporunda da bu yönde tespitler yapıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemenin 26.02.2013 tarih, 2012/84 E. ve 2013/59 K. sayılı kararı ile; davalıların kusurlarının bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.

B. Birinci Bozma Kararı

Dairemizin 10.12.2013 tarih, 2013/9136 E. ve 2023/22479 K. sayılı kararıyla; davacı ile dava dışı sigortalı arasındaki sigorta ilişkisi sorumluluk sigortasına dayanmakta olup, sigortalının taşıma risklerinden doğabilecek sorumluluklarının yük sahibine karşı teminat altına alındığı ve "Makbuz, İbraname ve Temlikname" başlıklı belgede, her türlü hak, alacak ve dava hakkının temlik edildiği belirtilmiş ise de böyle bir temlikin ancak riziko sebebi ile zarar gören üçüncü kişi tarafından yapılması halinde sonuç doğuracak nitelikte olup,

yük ilgilisine ödeme yapmayan sigortalının bu yöndeki temlik iradesi sebebi ile davacının dava hakkı kazanmasının mümkün olmayacağı, buna göre yük sahiplerine dava dışı sigortalı tarafından yapılan ödemelere ilişkin bilgi ve belgeler getirilmeksizin ve davacının aktif dava ehliyetinin bulunup bulunmadığı tereddüte mahal bırakmayacak şekilde araştırılmaksızın yazılı şekilde karar verilmesinin doğru olmadığı işaret edilerek hüküm bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 07.10.2015 tarih, 2014/122 E. ve 2015/660 K. sayılı kararı ile; davacı ile dava dışı sigortalı arasındaki sigorta ilişkisinin sorumluluk sigortasına dayandığı, dava dışı sigortalının taşıma risklerinden doğabilecek sorumluluklarının yük sahibine karşı teminat altına alındığı, sigortalı Sam-Nak Kargo San. Ltd. Şti'nin 2010 yılı ticari defterlerinin usulüne uygun tutulmadığı, ticari defterler üzerinde yapılan incelemede dava konusu olay nedeniyle yük sahiplerine ödeme yapılmadığının tespit edildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.

D. İkinci Bozma Kararı

Dairemizin 27.09.2017 tarih, 2016/2021 E. ve 2017/4821 K. sayılı kararıyla; önceki bozma ilamında, davacının dava hakkı bulunup bulunmadığının incelenmesi bakımından dava dışı sigortalının zarar gören yük sahiplerine yaptığı ödemelere ilişkin bilgi ve belgelerin getirtilmesine değinildiğinden, davacı vekilinin delil listesi ve bilirkişi raporuna beyan dilekçesindeki talebi de nazara alınarak, ekspertiz raporunda mallarının zarar gördüğü tespit edilen ve faturaları bulunan ve bu dava tarihinden sonra ödeme yapılan Ünüvar Plastik Ltd.

Şti. dışındaki 3. kişilerden, sigortalının hasar ödemesi olup olmadığı ve ödeme varsa belgeleri sorulup istenerek, gerektiğinde bu üçüncü kişilerin defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak, işbu davaya esas icra takip tarihinde davacının halefiyete dayalı rücu hakkı ve bu hakka dayalı takip ehliyeti bulunup bulunmadığı ve ne miktar bakımından bulunduğu belirlenip icra takibine itirazın iptali davasının ön şartı olan geçerli bir takip olup olmadığının saptanması,

bu belirlemenin sonucuna göre işin esasının incelenmesi aşamasına geçilmesi gerektiği gözetilmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesi ile hüküm bozulmuştur.

E. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemece 13.12.2022 tarih, 2018/76 E. ve 2022/1207 K. sayılı kararı ile.

Yargıtay ilamı doğrultusunda, dava dışı zarar görenlerin bildirilmesi istenilerek bu doğrultuda ilgili yerlere yazılan talimat cevaplarında, ilgililerin zarar tarihindeki kayıtların zamanaşımına uğradığı ve bu sebeple incelemeye sunulamadığı bilgisinin verildiği, bu durumda dava dışı sigortalının zarar görenlere ödeme yaptığına dair dosya kapsamında herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı, yük ilgilisine ödeme yapmayan sigortalının bu yöndeki temlik iradesi sebebiyle davacının dava hakkı kazanmasının mümkün olmadığı,

yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu dava dışı şirketin ticari defterlerinden de dava konusu olay nedeniyle yük sahiplerine ödeme yapılmadığının tespit edildiği, bu itibarla aktif dava ehliyeti bulunmadığından davacının davasının reddine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava dışı üçüncü kişilerden Çemsan ve Linens'e tebligat çıkarılmasına rağmen Kadıoğlu ve Setkay şirketlerine tebligat çıkarılmaması nedeni ile inceleme yapılamadığını, daha önceki temyiz dilekçelerinde Ünüvar şirketine ödeme yapıldığının belgelendirilmesine rağmen dava dışı şirketin defterlerinde bu bilginin yer almadığını, şirket kaydının usulüne uygun tutulmadığını, eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, yurt içi taşıyıcı sorumluluk sigorta poliçesi kapsamında rücuen tazminat istemine dayalı olarak başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67 nci maddesi.

3. Değerlendime 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gerek hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.İtirazın iptali davasında husumet takip dosyasındaki taraflara ait olup, anılan davanın ön şartı usulüne uygun (mesmu) takibin bulunmasıdır. Mahkemece her ne kadar davanın aktif husumetten reddine karar verilmiş ise de eldeki davayı icra takip dosyasında alacaklı görünen davacı açtığından aktif husumet ehliyeti bulunmaktadır.

Ancak, mahkemenin gerekçesinde de belirtildiği üzere dava dışı sigortalı şirket tarafından yük sahiplerine ödeme yapıldığının ispat edilememesi nedeni ile davacının halefiyete dayalı rücu hakkının ve bu hakka dayalı takip ehliyetinin bulunmadığı, bu itibarla itirazın iptali davasının ön şartı olan usulüne uygun takip şartının gerçekleşmediği anlaşılmaktadır.

O halde davanın bu gerekçe ile reddi gerekirken, aktif husumet yokluğundan reddine karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.

Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun geçici 3 üncü maddesi ve 5236 sayılı Kanun’un geçici 2 nci maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 5236 sayılı Kanun’un 16 ncı maddesi ile değiştirilmeden önceki 438 inci maddesinin yedinci fıkrası gereğince mahkeme kararının gerekçesi düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,

2.Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının değişik gerekçe ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,