Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/3465 K.2024/5647

Taraflar arasındaki faydalı modele tecavüzün tespiti, giderilmesi, maddi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının uzun zamandır şeker fabrikalarında kullanılan melas tankları, bu tankların entegre sistemleri ve melas köpüğünün sektöründe öncü isimlerinden biri haline geldiğini, davacının melas tankı çalışmaları ile Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 2005/03946 ve 2007/01579 numarası ile orjinal melas tankı entegre sistemi yaptığını ve faydalı model olarak kendi adına tescil ettirdiğini, davaya konu faydalı modelin izinsiz bir şekilde üretilerek ticari amaçlarla mal hizmet olarak piyasaya sunulduğunu, bu kapsamda davalı ...Ş.'ye (Adapazarı A.Ş.) ve ...'a ihtarname gönderildiğini,

davalıların faydalı modele konu olan sistemi taklit ederek haksız bir şekilde kullandıklarını ve ayırt edilmesi çok güç olan benzerlerini yaptıklarını, bu eylemlerin 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca patent hakkına tecavüz hallerinden sayıldığını, müvekkilinin maddi ve manevi olarak büyük zararlara uğradığını, bu çerçevede Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/204 D.İş sayılı dosyaya sunulan teknik bilirkişi raporuna göre de davalıların tanklarda davacıya ait faydalı modele konu olan üretim sistemini kullandıklarını tespit ettiklerini belirterek,

davalı tarafın faydalı modelden doğan haklara tecavüzde bulunduklarının haksız fiil eylemlerinin tespitine, durdurulmasına, faydalı modelden doğan haklara tecavüz suretiyle üretilen ürünlere, bunların üretiminde kullanılan araçlara el konulmasına, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 8.000,00 TL maddi tazminatın tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde; sistemin şeker fabrikalarında kullanılan ve halen de kullanılmakta olan donanımlar olduğunu, davacının var olan sisteme ufak tefek değişiklikler yaptığını, Kocaeli 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde 2009/354 E. sayılı hükümsüzlük davasının açıldığını, işbu dava için bekletici mesele yapılmasını, davanın reddini istemiştir.

2.Davalı Yörem şirketi vekili cevap dilekçesinde; davaya konu faydalı model belgelerinin hükümsüzlüğü istemiyle müvekkilleri tarafından Kocaeli 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/354 E. sayılı dosyasında dava açıldığını, bu dava kapsamında delillerinin toplandığını, hükümsüzlük davasının bekletici mesele yapılması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Kocaeli 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/354 E. sayılı dosyasında açılan davanın davalı ...'a ait TR 2005/03946 ve TR 2007/01579 nolu faydalı model belgelerinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmesi talepli olduğu, 2005-03946 numaralı faydalı model belgesinin tescil edildiği tarih itibariyle 551 sayılı KHK'nin 154-156 ıncı maddelerinde belirtilen yenilik unsurunu taşımadığı,

2007-01579 numaralı faydalı model belgesinin ise tescil edildiği tarih itibariyle 551 sayılı KHK'nin 154-156 ıncı maddelerinde belirtilen yenilik unsurunu taşıdığı gerekçesi ile davanın kısmen kabul ve kısmen reddine, dava konusu TR 2005/03946 Y nolu faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, dava konusu TPE nezdinde davalı adına tescilli TR 2007/01579 Y nolu faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne ilişkin istemin reddine karar verildiği, kararın kesinleştiği, bilirkişi rapor ve ek raporunda;

dava tarihi itibarı ile 2005 03946 nolu Faydalı Model Belgesindeki tertibatın kullanılarak tecavüz fiilinin gerçekleştiğinin somut olarak tespit edildiğini, ancak Kocaeli 3. Asliye Mahkemesinde 2009/354 E. nolu dosya ile 2005 03946 nolu Faydalı Model Belgesi için hükümsüzlük kararı verildiğini, 551 sayılı KHK madde 139'a göre hükümsüzlük kararının sonuçları geçmişe dönük olarak etkili olmakta ve patent veya patent başvurusuna bu Kanunla sağlanan koruma hiç doğmamış sayıldığından somut olayda tecavüz fiilinin gerçekleşmediğinin tespit edildiğini.

2007 01579 nolu Kocaeli 3. Asliye Mahkemesince 2009/354 E. nolu dosya ile hükümsüzlük talebinin reddedildiğini, Türk Patent Enstitüsü’ndeki koruma süresinin bittiğinin ve geçersiz hale geldiğinin tespit edildiğini, ayrıca Melas köpüğünün melasa dönüştürülmesini sağlayan düzenek” konulu Faydalı Model Belgesinin davalı yanca kullanılmadığı tespit edildiği yönünde görüş bildirildiği, faydalı modellerin güncel durumda her ikisinin de koruma sürelerinin bittiği ve geçersiz oldukları, dava tarihi itibariyle değerlendirme yapılması gerektiğinden yapılan incelemede.

2005 03946 nolu Faydalı Model Belgesi için Kocaeli 3. Asliye Mahkemesinde 2009/354 E. nolu dosya ile hükümsüzlük kararı verildiği, 551 sayılı KHK madde 139'a göre hükümsüzlük kararının sonuçları geçmişe dönük olarak etkili olmakta ve patent veya patent başvurusuna sağlanan korumanın hiç doğmamış sayıldığından tecavüzün bulunmadığı.

2007/ 01579 nolu faydalı modele dava tarihi itibariyle davalıların tecavüzünün tespit edilemediği, Çorum 2. Asliye Hukuk Mahkemesince Çorum Şeker Fabrikasında yapılan 2008/225 D. İş sayılı dosyada 26.09.2008 tarihli tespit sonucu 13.10.2008 tarihli alınan raporda ve Mahkememiz 2009/204 D.

İş dosyası ile Adapazarı Şeker Fabrikası A.Ş’de yapılan tespit sonucu alınan 28.09.2009 tarihli bilirkişi raporu ile Adapazarı Şeker Fabrikası A.Ş’de 2007 01579 nolu Faydalı Modelin koruma kapsamında herhangi bir uygulamaya rastlanmadığı tespit edildiğinden, tecavüz kabul edilebilecek kullanıma dair başkaca delil dosyaya sunulmadığından, tecavüz bulunmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava tarihi itibariyle tespit edilen tecavüz fiili hakkında makul sürede verilmeyen karar sebebiyle, müvekkilin hak kaybına uğramıştır. 2009 yılında ikame edilen davanın makul yargılama süresi aşılarak, önce tecavüz var denilip, bilahare tecavüzün vuku bulmadığına yönelik bir kararın kabulünün mümkün olmadığını; söz konusu ürünler ilk defa davacı tarafından ortaya konulup, üretime konu edildiğini; bu hususlar gözetilmeksizin bir karara varılması da hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; alınan bilirkişi raporlarında dava tarihi itibariyle tecavüzün bulunduğunun tespit edildiğini, mahkemece rapora aykırı bir şekilde karar verildiğini, kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, faydalı modele tecavüzün tespiti, önlenmesi, maddi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 166 ıncı maddesi.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,