Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2023/5536 K.2024/8675

Hüküm

Müflis ... Dış Tic. A.Ş. yönünden davanın açılmamış sayılmasına Davacı ... Tekstil Sanayi ve Tic Ltd. Şti. tarafından açılan davanın kabulüne, Davalı ... Denizcilik A.Ş.'ne izafeten ve kendi adına asaleten ... Gemicilik ve Tic. Ltd. Şti. hakkında açılan davanın reddine, Davacı Paşa Tekstil İmalat İhracat Sanayi ve Tic. Ltd. (Yeni Unvan: ... Tekstil İmalat İhracat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.) tarafından açılan davanın kabulüne, ... Denizcilik A.Ş.'ne yönelik fazlaya ilişkin talebin reddine, Davalı ... Gemicilik ve Tic. Ltd. Şti. hakkında asaleten açılan davanın reddine

İlk Derece Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak Davalı ... ... Denizcilik A.Ş.ye İzafeten/Kendi Adına Asaleten ... Gemicilik ve Tic. Ltd Şti. vekili, ... Denizcilik A.Ş. vekili, ... A.Ş. (.....A.Ş.) vekili, duruşma istemi olmaksızın davacı müflis ... A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi.

Duruşma için belirlenen 03.12.2024 günü hazır bulunan davacı ... Tekstil ve ... Tekstil vekili Av. ... Seyhan ile müflis ... A.Ş. vekili Avukat ... ile davalı ... (...) Taş. A.Ş. vekili Avukat Onur Yılmaz dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; ... Dış Ticaret A.Ş.nin imalatçıları farklı olan tekstil ürünlerinin A.B.D'de bulunan ... Idustries Inc. firmasına akreditifli ve vesaik mukabili olarak ihraç edilmesi hususunda gerekli belgeleri tanzim ettiğini ve ihracaata aracılık ettiğini, ... Tekstil ve ...

Tekstil 'in ise taşınmak üzere davalılar tarafından teslim alınan emteaların imalatçısı olduğunu, davalı ...'in deniz yolu sevkiyatını üstlenen ve ilgili konşimentoları tanzim eden taraf olduğunu, ihracaata konu tekstil emtealarının fiili alıcısının ... Industries Inc isimli firma olmakla birlikte anlaşma gereği taşıma senedinde alıcının ''... Bank ... Trade Bank'', ihbar adresinin: ''...

Industries Inc'' gösterildiğini ve fiili alıcı firma olan ''...'' alıcı olarak gözüken bankaya mal bedelini ödemek suretiyle bankadan aldığı vesaik mukabili malları gümrükten çekmesi gerektiğini, davalı ....

A.Ş. tarafından düzenlenen FCR belgelerinin talimata uygun düzenlenmiş olmasına rağmen, konşimentolarda talimatların aksine ve farklı alıcı ismi gösterilmiş olması nedeniyle, satışa konu malların, fatura bedellerinin tahsilatı garantiye alınmaksızın varma yerinde teslim edildiğini ve bu sebeple emtea bedellerinin fiili alıcının bilhare iflas etmesi nedeniyle tahsil olunamadığını, deniz yolu taşımasını üstlenen ... tarafından düzenlenen konşimentolarda yükleyici olarak FCR belgesini düzenleyen davalı ...

A.Ş, alıcı olarak talimatlarda adı verilen banka yerine konu ile herhangibir ilgisi bulunmaması gereken ... isimli bir firmanın, ihbar adresi olarak fiili alıcı olan ... isimli firmanın yazılmış olduğunu ve bu sebeple müvekkilleri arasında herhangi bir anlaşma olmayan akreditif ve vesaik mukabili teslime tabii olmaksızın ve adı geçen FOOTHILL Capıtal isimli firma mal bedellerinin ödenip ödenmediğini araştırmaksızın yük belgelerini ... isimli fiili alıcıya teslim etmiş olduğunu ve bu şekilde malların gümrükten çekildiğinin tespit edildiğini, bu malların bedellerinin alıcı tarafından ödenmediğini,

bir taraftan davalıların talimata aykırı işlemleri ve diğer taraftan alıcının iflas etmesi sebebiyle de tahsilatın imkânsız hale geldiğini, müvekkillerinin davalılar ile vaki görüşmeleri tahtında zararlarının telafisi yönünde olumlu herhangibir yaklaşımda bulunmadıklarını ileri sürerek fazlayı ve munzam zararları talep hakları saklı kalmak kaydıyla toplam 756.150,25 usd tutarında zararı oluşturan alacağın T.C.

Merkez Bankasının 1 yıl vadeli döviz hesaplarına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte aynen veya fiili tediye tarihindeki kurdan Türk Lirası karşılığının müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Sealand'e izafeten ve kendi adlarına asaleten ... Denizcilik A.Ş ve ... Gemicilik ve Ticaret Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketlere verilmiş bir tek konşimento talimatı bulunmadığını, mübrez belgelere göre davacı tarafın sadece diğer davalı ... Taşımacılık A.Ş ile ilişkiye girerek bu şirket ile muhatap olduğunu ve sadece bu şirkete FCR talimatı verdiğini, müvekkillerinin taşımak üzere davacıdan mal teslim almadığını, davanın 1 yıllık hakdüşümü süresine tabii olduğunu, dava 27.12.2001 tarihinde açılmış ise de davacı tarafından belirtilen taşımaların büyük çoğunluğunun Ekim ve Kasım 2000 ayları ile Aralık 2000 ayının başında yapıldığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı ... Taşımacılık ile Lojistik End. Hizm. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; Müvekkilinin taşıyan olmadığı gibi taşıma için ücret dahi tahsil etmediğini, alım satım ilişkisinin FOB esaslı olduğunu, FOB satımlarda taşımayı yapacak geminini alıcı tarafından belirlendiği, nitekim alıcı ... taşımayı yapacak gemileri belirlendiğini ve Amerika'da mukim taşıma işleri komisyoncusu ile taşıma mukavelesi akdettiğini, bu anlaşmaya göre de, konşimentoların ''...'' emrine düzenlenmesi gerektiğini, davacılar ile müvekkili arasında malların taşınmasına ilişkin hiçbir ilişki bulunmadığını, zarar iddialarının kanıtlanmadığını, talep edilen miktarın fahiş olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

1.Mahkemece verilen görevsizlik kararı davalılardan .... A.Ş.nin temyiz itirazı üzerine Dairemizin 25.10.2007 tarihli 2006/10512 E. 2007/13341 K. Sayılı kararı ile İstanbul'da kurulan Denizcilik İhtisas Mahkemesi Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nun 20.07.2004 gün ve 370 sayılı kararı ile faaliyete geçirilmiş olup, yargı alanı İstanbul ili mülki sınırları olarak belirlendiği, ancak, mahkemece davanın 27.12.2002 tarihinde açıldığı dikkate alınarak, davaya devamla işin esasına girilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle mahkemenin kararı bozulmuştur.

2.Mahkemece, bozma ilamı sonrasında yapılan incelemeye ve tüm dosya kapsamına göre; davacı ...nin 21.05.2015 tarihi itibariyle iflas ettiği, ikinci alacaklılar toplantısının 10.07.2017 tarihinde yapıldığı anlaşılmış olup, iflas idare memurlarına ayrı ayrı usulüne uygun tebligat çıkarılarak duruşma günün tebliğine rağmen duruşmaya katılmadıkları ve mazaret sunmadıkları anlaşıldığından 12.10.2017 tarihli oturumda davacı ...Ş. yönünden takip edilmeyen dosyanın yenileninceye kadar işlemden kaldırılmasına karar verildiği ve yasal süre içinde davanın yenilenmediği anlaşıldığından davacı Müflis ...

A.Ş. yönünden davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerektiği, davacı ...nin aracı ihracatçı sıfatı ile hareket ettiği ve ihracat işlemlerini organize ettiği, asıl alacaklılık sıfatının davacı-imalatçı (gerçek ihracatçı) firmalara ait olduğu; dolayısıyla ... A.Ş.nin tüm ihracat bedeli, ... Tekstil Ltd. Şti. (694.419,25 usd) ve ... Tekstil Ltd.

Şti.nin (61.731,00 usd) de imalatçı ihracatçı olarak kendi ihraç bedelleri kadar dava açma haklarının bulunduğu, kaldı ki davacı ... Tekstil Ltd. Şti. ile ... A.Ş. arasında akdedilen “Aracı İhracatçı Sözleşmesi”nin alacağın temliki sözleşmesi mahiyetinde olduğu anlaşıldığından davacıların aktif husumetinin bulunduğu, davalılardan “... Logistics" yönünden davacı vekilinin davalarını asaleten ... Taşımacılık Ltd. Şti.'ne yönelttikleri ve açıkça davalı ...

Logistics'i davalı göstermekten vazgeçtiklerine dair beyanları doğrultusunda "... Logistics"in davalı olarak gösterilmediği, dolayısıyla mevcut haliyle taraf teşkilinin sağlanmış olduğu, taşıma işinde davalı ... Taşımacılık A.Ş.nin taşıma işleri komisyoncusu (satıcıyı temsilen teslim eden, yüklemeyi yapan), davalı ... Sealand taşıma işini gerçekleştiren, davalı ... Gemicilik ve Tic. Ltd.

Şti. ise ...’ın yükleme limanı temsilcisi olduğu, davacı tarafından konişmento detaylarına dair talimatın davalılara bildirilmiş olmasına karşın FCR belgesi ile düzenlenen konişmento arasında farklılık bulunduğu, bu farklılık sebebiyle eşyanın mal bedeli ödenmeksizin ...

Inc.'ye tesliminin gerçekleştiği ve anılan şirketin iflası nedeniyle bedelinin tahsil edilemediği anlaşılmakla; gönderici/davacı firma tarafından verilen konşimento talimatları dosyada bulunmakta olup “...” firmasının adının konşimentoya talimatlara aykırı olarak yazıldığı anlaşılamakta olup, taraflar arasında akdedilmiş taşıma sözleşmesinin davalı taşıyan firmalar tarafından ihlal edildiği, alıcının banka gösterilmesine rağmen, bankadan ödeme belgesi veya teslim talimatı almadan yapılan teslimden taşıyanların sorumlu olduğu, somut olayda davalı ...

Taşımacılık A.Ş. firmasının akdi taşıyıcı-forwarder sıfatı ile meydana gelen zarardan tam sorumlu olduğu, ... firmasının ise yürütülen taşıma sürecinde meydana gelen zararlardan fiili-asıl taşıyan sıfatı ile sorumlu olduğu,

davalı taşıyıcı firmaların taşıma sözleşmesi kapsamında verilen talimata aykırı davranmasından doğan davacı zararından müteselsilen sorumlu oldukları, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 116 ncı maddesi uyarınca acente aleyhine doğrudan hasım gösterilmek suretiyle dava açılamayacağı, ancak yürüttüğü işler nedeniyle, kişisel kusurlarının varlığı halinde doğrudan acenteye yönelik dava açılabileceği, davalı ... Gemicilik ve Tic.

Ltd, Şti. unvanlı firmanın asıl işinin acentelik olduğu, kendisine hem izafeten, hem de asaleten dava ikame edilmiş ise de; dosya içeriğine göre davalının taşıyan sıfatı bulunmadığı, davalı ... taşıyan sıfatına sahip olduğu, dosyaya sunulan konişmentoları taşıyanın acentesi sıfatıyla düzenleyen ... Gemicilik ve Ticaret Ltd.

Şti.'ne ...'a izafeten davanın yöneltilebileceği, somut olayda, davacı tarafça, davalı acentenin kişisel kusuru olduğu ileri sürülüp kanıtlanmadığına göre davalı acente ... Gemicilik ve Tic. Ltd. Şti. yönünden asaleten açılan tüm davaların reddi gerektiği gerekçesiyle Müflis ... Dış Tic. A.Ş. yönünden açılan davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 150 nci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca açılmamış sayılmasına; davacı ... Tekstil Sanayi ve Tic Ltd.

Şti. tarafından açılan davanın kabulüne, 694.419,25 usd'nin dava tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi gereğince uygulanacak faizi ile birlikte davalılar ...'a izafeten ... Gemicilik ve Tic. Ltd. Şti. ile davalı .... Loj. End. Hiz. ve Tic. A.Ş. (Yeni Ünvan ... Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik A.Ş.)’den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine, davalı ... Denizcilik A.Ş.'ne izafeten ve kendi adına asaleten ... Gemicilik ve Tic. Ltd.

Şti. hakkında açılan davanın reddine; davacı Paşa Tekstil İmalat İhracat Sanayi ve Tic. Ltd. (Yeni Unvan: ... Tekstil İmalat İhracat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.) tarafından açılan davanın kabulüne, 61.731,00 usd'nin dava tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi gereğince uygulanacak faizi ile birlikte davalılar ...'a ve Davalı ... Denizcilik A.Ş.ne izafeten ... Gemicilik ve Tic. Ltd. Şti. ve davalı .... Loj. End. Hiz. ve Tic. A.Ş. (Yeni Ünvan ...

Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik A.Ş.)'den (Davalı ... Denizcilik A.Ş.'nin sorumluluğunun 53.258,75 usd ile sınırlı olmak üzere) müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine, ... Denizcilik A.Ş.'ne yönelik fazlaya ilişkin talebin reddine, davalı ... Gemicilik ve Tic. Ltd. Şti. hakkında asaleten açılan davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı ...Ş. vekili, Davalı ... ... Denizcilik A.Ş.ye izafeten/kendi adına asaleten ... Gemicilik ve Tic.

Ltd Şti. vekili, ... Denizcilik A.Ş. vekili, ... A.Ş. .....A.Ş. (......A.Ş.) vekili tarafından temyiz edilmiştir.

IV. TEMYİZ İNCELEMESİ

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, davalıların, gönderenlerin talimatına uymayarak düzenledikleri FCR belgeleri nedeniyle oluştuğu iddia edilen zararın tazmini istemine ilişkin olup; uyuşmazlık, davacıların aktif husumetlerinin, davalıların pasif husumetlerinin bulunup bulunmadığı, var ise davacı imatlatçıların ... Dış Ticaret A.Ş. firması aracılığı ile ne kadar tutarlı mal ihraç ettiği, mal bedellerinin tahsil edilememesinde davalıların kusurunun bulunup bulunmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6762 sayılı Kanun'un 1064 üncü maddesi.

3. Değerlendirme 1.Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, Mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı ...Ş. vekili ile davalı ... ... Denizcilik A.Ş.ye izafeten/kendi adına asaleten ... Gemicilik ve Tic. Ltd Şti. vekili, davalı .....A.Ş. (......A.Ş.) vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir.

2. Davalı ... Denizcilik A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarına gelince; davalı şirketin 2001 yılında kurulduğu, 2002 yılı sonrasından ... firmasının acenteliğini yapmaya başladığı, daha öncesinde ... firmasının acenteliğini ... Gemicilik ve Dış Tic Ltd. Şti.'nin yürüttüğü anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamında bulunan ayrıntılı incelemeler içeren 15.08.2016 tarihli bilirkişi raporunun 15 inci sayfasında 9 numaralı bentte "Ambarlı Gümrük Müdürlüğüne tescilli 10.01.2001/716 tarih sayılı ihracat beyannamesi: 1701 karton 5723 kg, 53.258,75 usd" başlığı altında yapılan incelemede; yapılan işlemlere, düzenlenen belgelere ve faturalara dair bilgilere yer verilmiş ise de raporun işbu ilgili sayfalarında davalılardan ... Denizcilik A.Ş.nin ismine rastlanmamış, ...

Denizcilik A.Ş.ne hangi sebeple sorumluluk yüklendiği de anlaşılamamıştır. Aynı raporun son sayfasında ise; ...'ın acentesi ... Gemicilik...Ltd.Şti.nin düzenlediği talimatlara aykırı düzenlediği konşimentolarla zararın doğmasına sebep olduğu sonuca varılmış, sadece son paragrafta Davalı ... Denizcilik A.Ş.nin ... grubuna bağlı şirket olduğu ifade edilmiştir.

Sonraki tarihli bilirkişi raporları ise işbu bilirkişi raporuna atıflar yapılarak düzenlenmiş olup, dosya kapsamındaki belgeleri tek tek inceleyen başkaca bir rapor dosya kapsamında bulunmamaktadır. Mahkemece, davalı ...

Denizcilik A.Ş.nin sorumluluğuna ilişkin de yalnızca, bilirkişi raporunda ifade edilen Ambarlı Gümrük Müdürlüğüne tescilli 10.01.2001/716 tarih sayılı gümrük çıkış beyannamesine göre, 53.258,75 usd tutarlı beyanname düzenlediği gerekçesine yer verilmiş ve bu davalı yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Ancak dosya kapsamındaki bilirkişi raporları ve özellikle 15.08.2016 tarihli rapor kapsamı değerlendirildiğinde bu sonuca nasıl varıldığı anlaşılamadığından, mahkemece davalı ...

Denizcilik A.Ş.nin sorumluluğunun ayrıca ve denetime elverişli olacak şekilde yeniden değerlendirilmesi ve gerekirse bu hususta denetime elverişli yeni bir rapor alınması, söz konusu Ambarlı Gümrük Müdürlüğüne tescilli 10.01.2001/716 tarih sayılı 53.258,75 usd tutarlı gümrük çıkış beyannamesi incelenerek ne şekilde ... Denizcilik A.Ş.nin sorumluluğuna yol açtığının ...

Denizcilik A.Ş.nin kuruluş tarihi ve acentelik faaliyetlerine başladığı tarihin de dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiğinden, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, kararın ... Denizcilik A.Ş. yararına bozulması gerekmiştir.