Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/5045 K.2025/3203

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. ASIL VE BİRLEŞEN DAVALAR

1.Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; müvekkilinin 2015/01504 başvuru numaralı "Çocuk Akülü Araçları için Dingil Yapılanması" isimli faydalı model ile 2015/04801 başvuru numaralı "Traktör Oyuncak Araba" isimli tasarım buluşları ile ilgili başvuruları yayınlanarak tescil hakları koruma altına alındığını, davalı tarafın söz konusu tasarıma konu ürünlerin ayırt edilemeyecek derecedeki benzerlerini mağazasında ve gitti gidiyor, kingkids, n11, vs. internet sitelerinde ve AVM'lerde satışa hazır şekilde sergilediğini, bu şekilde müvekkili tarafından tescil edilmiş tasarımlardan haksız kazanç elde ettiğini,

haksız ve hukuka aykırı olarak girişilen eylemler nedeniyle müvekkilinin maddi ve manevi kayıplar yaşadığını ileri sürerek, her bir tescil hakkı için ayrı ayrı olmak üzere vaki tecavüzün önlenmesine, davalının eylemlerin haksız rekabet ve tasarım-faydalı model haklarına tecavüz olduğunun tespiti ile men'ine, davalıya ait https://www.facebook.com/zekerriyabiberoglu alan adlı internet sitesinin yayın ve erişiminin engellenmesine, davaya konu içeriğin yayından kaldırılmasına,

tasarımdan ve faydalı modelden ... haklara tecavüz suretiyle üretilen veya ithal edilen ürünlere, bunların üretiminde doğrudan doğruya kullanılan araçlara el konularak ürünlerin imhasına, 50.000,00 TL manevi ve 1.000,00 TL maddi tazminatın davalıdan tahsiline, hükmün ilanına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı vekili birleşen 2021/573 E. sayılı dava dilekçesinde; davalı ... tarafından başvurusu gerçekleştirilen ve 2018/01905 başvuru numarası ile 09/04/2018 tarih ve 290 sayılı Tasarımlar Bülteninde yayımlanmış olan 01 sıra numaralı tasarımın yenilik vasfına haiz olmadığını ileri sürerek anılan tasarımın hükümsüzlüğünü talep etmiştir.

3.Davacı vekili birleşen Bakırköy 1. FSHHM 2018/347 E. sayılı dava dilekçesinde; davalı adına 2015/04801 sayı ile tescilli tasarım tescil belgesindeki 3 ve 4 numaralı tasarımların ve yine davalı adına 2015/01504 sayı ile tescilli patentin, birçok firma tarafından yıllardır yaygın olarak kullanılan ve piyasada bilinen harc-ı alem niteliğinde olduğunu iddia ederek davalı adına tescilli olan tasarım ve patentin hükümsüzlüğünü ve sicilden terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili asıl davaya cevap dilekçesinde; davacının incelemesiz sistemden faydalanarak esasen serbest piyasa koşullarında herkesin kullanımına açık bir ürüne kötüniyetli bir şekilde hem tasarım hem de patent belgesi alarak müvekkilinin serbest ticaretini engellemeye çalıştığını, müvekkilinin bu tür hukuka aykırı girişimlerin önüne geçmek için davacı adına kayıtlı hem 2015/04801 numaralı çoklu tasarımın, hem de 2015/01504 numaralı incelemesiz patentin hükümsüzlüğü ve sicilden terkini için dava açtığını, davacının kötüniyetli bir şekilde aslında kendi kataloğundaki bir tasarımı 10 yıl sonra tescil ettirdiğini,

ayrıca dava dışı Dolu Oyuncak firmasının 2013 yılında ve işbu davanın davacısı Pilsan firmasının aynı tasarımı 2015 yılında tescil ettirdiğini, davacıya ait 504 numaralı patente konu buluşun 2003 yılında D1 dokümanında kamuya sunulmuş olup yenilik özelliği taşımadığını, bu nedenle de hükümsüz kılınması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı vekili birleşen 2021/573 E. sayılı davaya cevabında; dayanak gösterilen tasarımların müvekkili tasarımı ile farklı olduğunu, her ürünün, kendinden beklenen işlevi/fonksiyonu icra edebilmesi için belirli bir şekilde tasarlanması gerektiğini, bir tasarımın, öncekilerden ne kadar önemli farklılıklar içeriyorsa tasarımın koruma kapsamının o kadar geniş olduğunu, bu farklılık azaldıkça koruma kapsamının daraldığını, tasarımcının tasarım geliştirmede seçenek özgürlüğünün derecesinin her somut olayda dikkate alınacağını, davacının dayanak gösterdiği 2015/04801-1 numaralı tasarımın hükümsüzlüğü için açtıkları davanın mahkemenin 2021/95 E. sayılı dosyasında devam ettiğini, zikredilen tasarımın yeni ve ayırt edici olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

3.Davalı vekili Bakırköy 1.FSHHM'nin birleşen 2018/347 E. sayılı davaya cevabında; davacının söz konusu davayı sadece tedbir kararının önüne geçebilmek amacıyla ikame ettiğini, müvekkiline ait olan tescil haklarının özgün ve yeni olduğunu, aksi yöndeki iddiaların dayanağının bulunmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile birleşen 2018/347 E. sayılı davaya konu 2015/01504 numaralı patentin hükümsüzlüğü talebi yönünden dosyanın tefrikine karar verildiği, toplanan tüm deliller ve alınan bilirkişi raporlarına göre asıl davaya konu 2015/04801 tescil numaralı tasarımın ve birleşen davaya konu 2018/01905 tescil numaralı tasarımın yenilik ve ayırdedicilik vasıflarına haiz oldukları, yenilik kırıcı olarak dosyaya sunulan deliller ile res'en yapılan araştırma ile bulunan deliller karşısında kullanıcı nezdinde farklı olarak algılandıkları,

bu nedenle söz konusu tasarımların hükümsüzlük koşullarının oluşmadığının anlaşıldığı; tasarımdan ... haklara tecavüz yönünden yapılan değerlendirmede, tüm dosya kapsamı, mevcut delil durumu, alınan bilirkişi raporları ve yasal düzenlemeler topluca değerlendirildiğinde, ana davada davalıya ait ürünler ile davacıya ait dayanak tasarım arasında bilirkişi raporları ile tespit olunan farklılıkların tasarımları bilgilenmiş kullanıcı gözünde farklılaştırdığı, davalı ürünlerinin davacı tasarımının koruma kapsamında kalmadığı ve tasarım hakkına tecavüz koşullarının oluşmadığının anlaşıldığı,

davaya dayanak 2015/01504 tescil numaralı incelemesiz patentin, incelemeli patente dönüştürülmesi için 15.02.2018 tarihinde talepte bulunulduğu, karar tarihi itibariyle Türk Patent ve Marka Kurumu nezdindeki inceleme sürecinin devam ettiği, incelemeli patente dönüştürme talebinde bulunulduktan sonra incelemesiz patentten ... hakkın ileri sürülemeyeceği gerekçesiyle, asıl davanın ve birleşen davaların ayrı ayrı reddine karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davada, davalı tarafa ait ürünler ile davacıya ait dayanak tasarım arasında tespit olunan farklılıkların, tasarımları bilgilenmiş kullanıcı gözünde farklılaştırdığı, davalı ürünlerinin, davacı tasarımının koruma kapsamında kalmadığı ve tasarım hakkına tecavüz koşullarının oluşmadığının anlaşıldığı, davacının aynı davalıya karşı, birbirinden bağımsız birden fazla asli talebini, tek bir dava içinde talep etmiş olmasının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 110. maddesi gereğince dava yığılması niteliğinde olduğu,

bu nedenle İlk Derece Mahkemesince reddedilen bu istemlerin her biri için davacı aleyhine ayrı ayrı vekalet ücreti takdir edilmesininde yerinde olduğu, birleşen Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2018/347 E. sayılı davada, dava konusu 2015/04801 tasarımın ve birleşen Bakırköy 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2021/573 E. sayılı davada, dava konusu 2018/01905 tescil numaralı tasarımın yenilik ve ayırdedicilik vasıflarına haiz oldukları, söz konusu tasarımların hükümsüzlük koşullarının oluşmadığının anlaşıldığı, hükme esas alınan bilirkişi raporlarının denetime elverişli olduğu,

dolayısıyla mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiştir .

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Asıl dava, faydalı model ve tasarımdan ... haklara tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, men'i ile maddi ve manevi tazminat talebine; birleşen Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2018/347 E. sayılı dosyasında dava, birleşen dosya davalısı Pilsan Plastik Şirketi adına kayıtlı 2015/04801 tasarımın ve 2015/01504 numaralı patentin hükümsüzlüğü talebine; birleşen aynı mahkemeye ait 2021/573 E. sayılı dosya ise birleşen dosya davalısı ... adına kayıtlı 2018/01905 tasarımın hükümsüzlüğü talebine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.