Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/5221 K.2025/3343

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, taraf vekillerince temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkilleri aleyhine takibe konulan çeklerdeki ciro silsilesine göre müvekkillerinin çeklerdeki sorumluluğu ve borcunun sona erdiğini, çeklerdeki ciro silsilesi'nin keşideci ... İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi, (1.Ciro) ... Gıda San.ve Tic. A.Ş, (2.Ciro) ..., (3.ciro) ... Satoğlu, (4.ciro) Cemalettin Satoğlu (geriye dönüş cirosu), (5.ciro) ... Gıda San. ve Tic. A.Ş, (6.ciro) ...

(Davalı takip alacaklısı) olduğunu, geriye dönüş cirosu ile çeki devralan ilk ciranta ... Gıda San. ve Tic. A.Ş.'nin çeki devretmeden önceki durumuna girdiğini, bu hali ile çeki ... Gıda San.ve Tic.A.Ş.'nden ciro yolu ile alan davalı takip alacaklısının sadece ...

Gıda San.ve Tic.A.Ş.' ye ve keşideciye karşı icra takibi yapabileceğini ileri sürerek müvekkillerinin icra takip dosyasında davalıya borçlu olmadığının tespiti ile kötüniyet tazminatının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacıların ihtiyari dava arkadaşı durumunda olduğunu, borçlu ve sorumlu olmadıklarını iddia eden davacıların icra dosyasına ödeme taahhüdünde bulunarak borcu kabul ettiklerinin yazılı beyanları ve icra ceza mahkemeleri huzurunda vermiş oldukları beyanları ile ortada olduğunu, takipten 4 yıl sonra huzurdaki davayı ikame etmelerinin kötü niyetli ve alacaklılarını zarara uğratmak amaçlı olduğunu gösterdiğini savunarak davanın reddi ile %20 kötüniyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile takibe konu çeklerin keşidecisinin dava dışı ... İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti, lehtarının ... Gıda San. ve Tic. A.Ş. olduğu, çeklerin arkasında sırasıyla ..., ..., ..., ... Gıda San. ve Tic. A.Ş. ve GLN Petrol.... Ltd.

Şti. cirosunun bulunduğu, borçluya karşı müracaat borçlusu durumunda olan keşideci tarafından çekin ciro yolu ile eline geçmesi ve yeniden tedavüle koyarak başkasına ciro etmesinin mümkün olduğu, ancak bu şekilde ciro yolu ile çeki devraldıktan sonra keşidecinin sorumlu olduğu kişiye karşı başvuramayacağı, geriye dönüş cirosu ile çeki devralan keşidecinin durumu, çeki devretmeden önceki durumda olup keşideciden önceki cirantaya başvurma imkanının ortadan kalktığı, bu durumda, alacaklının, keşidecinin cirosundan önce cirosu bulunan ciranta veya lehtarı takip hakkı bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm,

davalı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile takibe konu çek incelendiğinde davalının çekin hamili, davacıların ise ara ciranta oldukları, çekin davacıların cirolarından sonra tekrar lehtar ... Gıda San. ve Tic.

A.Ş.’ye ciro yoluyla devredildiği, lehtar tarafından bu kez tedavüle sokularak davalı hamile ciro edildiği, dava dışı lehtarın geriye ciro yolu ile temlik ettiği çek nedeniyle ilk cirosu ile geriye doğru cirosu arasında yer alan ciro sebebi ile sorumluluğu bulunan kişilere başvuramayacağı, zira bu durumda geriye ciro ile çeki devralan lehtarın bonoyu devretmeden önceki konumuna geldiği, lehtarın iki cirosu arasında sorumluluğu bulunan ara cirantalara başvuramamasının lehtar ile sınırlı olduğu, ara ciranta olan davacıların lehtara karşı sorumluluklarının kalmadığı,

ancak çeki düzgün ciro yolu ile edinen hamile karşı da sorumluluklarının devam ettiği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf isteminin kısmen kabulüne, kararın kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, davanın reddine karar verilmiş, karar taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, icra takibinden sonra açılmış menfi tespit istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.