Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2024/5761 K.2025/3773

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, panoramik müzelerle ilgili olarak dünya çapında önemli yenilikleri bulmuş bir sanatçı olduğunu, bu kapsamda 2009/02106 sayılı "..." başlıklı faydalı modelin müvekkili adına tescilli bulunduğunu, müvekkilinin tescil ettirdiği haklara ilişkin koruma devam ederken davalı Bakanlık tarafından, "... ... Milli Parkı-... Harekatı ... Cephesi Tanıtım ve Araştırma Merkezi-Sergileme Alanı ve...

İşi" ihâlesinin açıldığını ve ihâle sonucunda Kars ili ... ilçesinde bir panoramik müze yapımına başlandığını, müze henüz ziyarete açılmamış olmakla birlikte, tamamlanma aşamasında olduğunu, müzenin ne şekilde yapılacağının Bakanlık tarafından yapılan ihale duyurusunda ve şartnamelerde açıklandığını, müvekkilinden izin alınmaksızın ve bir bedel de ödenmeksizin, müvekkilinin buluşuna konu faydalı modelin taklit edildiğini, bu şekilde müvekkilinin haklarının ihlâl olunduğunu,

müvekkilinin haklarının ihlâl edildiği hususunun ihtarname ile davalıya bildirildiğini fakat davalı tarafından ihlâlin önlenmesi için bir işlem yapılmadığını ileri sürerek davaya konu Kars ... panoramik müzesi yapımı fiilinin müvekkili haklarına tecavüz niteliğinde olup olmadığının tespitine, muhtemel tecavüzün önlenmesi için müze inşaatının mevcut haliyle durdurulmasına, şimdilik 10.000,00 TL maddi tazminatın 18.02.2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile,

100.000,00 TL manevi tazminatın ise 18.02.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 13.01.2021 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini 32.700,00 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; ... Milli Parkı İdare ve Ziyaretçi Merkezi Sergileme Alanı ve... İşine ait teknik şartnamede, dava dilekçesinde ihlâl olarak değerlendirilen hususların yer almadığını, teknik şartnamede işin nasıl yapılacağının tarif edilmediğini, ... Milli Parkı İdare ve Ziyaretçi Merkezi Sergileme Alanı ve Panorama Projesi Senaryosu doğrultusunda yapının kendine özgü anlatım teknikleri ve mimari tasarıma sahip olduğunu, işin yapımının devam ettiğini, iddia edilenin aksine herhangi bir hak ihlalinin bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının ihlale ilişkin olarak iddia ettiği hususlardan ... boya kullanımı iddiası haricinde kalan unsurların davalıya ait projede aynen bulunduğu, bu durumun davacının faydalı modelden kaynaklanan haklarına tecavüz niteliğinde olduğu, davalı Bakanlık tarafından düzenlenen ihale kapsamında projelendirilen ve inşasına başlanan "..." isimli yapının, davacının 18.03.2009 tarih ve 2009/02106 sayılı "..." başlıklı faydalı modelinden doğan haklarını ihlal ettiği, bu nedenle davacının talep edebileceği maddi tazminatın 32.700,00 TL olarak hesaplandığı,

davacının faydalı model tescilinden kaynaklanan haklarının ihlalinin aynı zamanda manevi tazminat şartlarını da sağladığı, 30.000,00 TL manevi tazminatın hakkaniyete uygun olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, tecavüzün tespitine ve önlenmesine, müzenin panorama inşaatına ilişkin bölümünün durdurulmasına,

32.700,00 TL maddi tazminatın avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, 30.000,00 TL manevi tazminatın 18.02.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş, hükmün tamamlanması kararı ile masrafı davalıdan alınmak kaydıyla kesinleşmiş mahkeme kararının ulusal bir gazetede ilanına karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, davacı adına tescilli 2009/02106 sayılı faydalı modelin bulunduğu, söz konusu faydalı modelin davaya konu edilen eylem tarihi itibariyle hüküm ifade ettiği, bu itibarla kendisine sağlanan korumadan faydalanması gerektiği, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarında, davalı tarafından ihale edilen projenin, davacı adına tescilli faydalı modele tecavüz teşkil ettiğinin açıklandığı, tecavüz eylemine konu projenin davalı tarafından ihale edilmesi ve davalıya ait olması karşısında husumete ilişkin davalı itirazlarının yerinde olmadığı,

yine hak düşürücü sürenin geçtiğine yönelik davalı istinafının da dayanaksız bulunduğu, davacı faydalı modeline tecavüz nedeniyle istenebilecek maddi tazminatın İlk Derece Mahkemesince usulüne uygun biçimde tespit edildiği, takdir edilen manevi tazminatın da somut olayın özelliklerine ve hakkaniyete uygun bulunduğu, somut uyuşmazlıkta davaların yığılması (objektif dava birleşmesi) bulunduğundan, her biri bağımsız davanın konusunu oluşturan tecavüzün tespiti ve diğer istemler ile maddi ve manevi tazminat talepleri yönünden üç ayrı vekalet ücretine hükmedilmesinde bir isabetsizlik olmadığı,

taraflar yararına hükmedilen vekalet ücreti miktarlarının da doğru olduğu, davacının değere tabi olmayan istemleri ile maddi tazminat isteminin tümden kabul edildiği, yalnızca manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne karar verildiği, dolayısıyla İlk Derece Mahkemesince davanın kabul ret oranının %80 olarak belirlenmesinde de bir isabetsizlik görülmediği, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 149/3 hükmü uyarınca ilanın şeklinin hakim tarafından belirleneceği, yine 149/1-g hükmü uyarınca da ancak kesinleşmiş kararın ilanının mümkün olduğu,

buna göre davalı vekilinin bu yöne ilişkin istinaf itirazlarının da yerinde olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin diğer istinaf itirazlarının reddine, davalı Bakanlık harçtan muaf olduğu halde aleyhine karar ve ilam harcına hükmedilmesi doğru olmadığı gibi davanın kısmen kabulüne karar verilmesine karşın, arabuluculuk ücretinin tümünden de davalının sorumlu tutulmasının doğru görülmediği, uyuşmazlığın Türk Ticaret Kanununda düzenlenen bir husustan kaynaklanmadığı, SMK'da düzenlenen faydalı modelden kaynaklandığı, tarafların tacir olmaması nedeniyle ortada bir ticari işin de olmadığı anlaşıldığından,

hüküm altına alınan maddi tazminata yasal faiz işletilmesi gerekirken, yazılı şekilde avans faizine hükmedilmesinin de doğru olmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulü ile kararın kaldırılarak davanın kısmen kabulüne, davacı adına tescilli 2009/02106 sayılı faydalı modele tecavüzün tespitine ve önlenmesine, tecavüze konu müzenin panorama inşaatına ilişkin bölümünün durdurulmasına, 32.700,00 TL maddi tazminatın ve 30.000,00 TL manevi tazminatın 18.02.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, faydalı model belgesine tecavüzün tespiti, önlenmesi, durdurulması, maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.