Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/2091 K.2025/7253

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirkete ait 2000/12504 sayılı markanın 35, 37... . sınıflarda yer alan hizmetler için tescillendiğini ancak davalı markasının 35. sınıfta yer alan satış hizmetleri için 5 yılı aşkın süredir kullanılmadığını, müvekkilinin 35. sınıfta 2020/... sayılı ve "..." ibareli markanın tescili için başvuruda bulunduğunu, başvurunun davalının kullanılmayan markası mesnet alınarak reddedildiğini, müvekkilinin davalının markası nedeniyle zarara uğradığını, ileri sürerek davalının 2000/... sayılı markasının "Müşterilerin malları elverişli bir şekilde görmesi ve satın alması için, besin maddelerini,

ispençiyari ürünleri ve içecekleri boyamaya mahsus maddeler. İnsan ve hayvan sağlığı için ilaçlar, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal ürünler, tıbbi ve veterinerlik amaçlı radyoaktif kimyasal maddeler, ilaç ihtiva eden kozmetikler. Tıbbi ve veterinerlik amaçlı kullanıma uygun diyetetik maddeler; insan ve hayvanlar için diyet takviyeleri, gıda (besin) takviyeleri; zayıflama amaçlı tıbbi müstahzarlar; bebek mamaları; tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler.

Cerrahi, tıbbi, diş hekimliği ve veterinerlik için alet, cihaz ve mobilyalar. Basılı yayınlar, basılı evrak: kitaplar, dergiler, gazeteler, faturalar, irsaliyeler, gelir makbuzları, takvimler, posterler, fotoğraflar, afişler, tablolar, çıkartmalar, pullar. Et, balık, kümes ve av hayvanlarının etleri ile her nevi işlenmiş et ürünleri. Kuru bakliyat. Hazır çorbalar, bulyonlar. Zeytin, zeytin ezmeleri.

Hayvansal kaynaklı sütler; bitkisel kaynaklı sütler; süt ürünleri (tereyağı dahil). Yenilebilir bitkisel yağlar. Kurutulmuş, konservelenmiş, dondurulmuş, pişirilmiş, tütsülenmiş, salamura edilmiş her türlü meyve ve sebzeler, salçalar. Kuru yemişler. Fındık ve fıstık ezmeleri, tahin. Yumurtalar, yumurta tozları. Patates cipsleri. Kahve, kakao; kahve veya kakao esaslı içecekler, çikolata esaslı içecekler. Makarnalar, mantılar, erişteler.

Pastacılık ve fırıncılık mamulleri, tatlılar: Ekmek, simit, poğaça, pide, sandviç, katmer, börek, yaş pasta, baklava, kadayıf, şerbetli tatlılar, puding, muhallebi, kazandibi, sütlaç, keşkül. Bal, arı sütü, propolis. Yiyecekler için çeşni/lezzet vericiler, vanilya, baharatlar, domates sosları dahil olmak üzere soslar. Mayalar, kabartma tozları. Her türlü un, irmikler, nişastalar. Toz şeker, kesme şeker, pudra şekeri. Çaylar, buzlu çaylar.

Şekerlemeler, çikolatalar, bisküviler, krakerler, gofretler. Sakızlar. Dondurmalar, yenilebilir buzlar. Tuz. Hububattan (tahıl) imal edilmiş çerezler, patlamış mısır, yulaf ezmeleri, mısır cipsleri, kahvaltılık hububat ürünleri, işlemden geçirilmiş buğday, arpa, yulaf, çavdar, pirinç. Pekmez. İşlenmemiş tarım ve bahçecilik ürünleri, tohumlar. Ormancılık ürünleri. Canlı hayvanlar, kuluçkalık yumurtalar, döllenmiş yumurtalar. Canlı ve kurutulmuş bitkiler ve otlar.

Hayvan yemleri. Malt (insan tüketimi için olmayan). Evcil hayvanlar için alta serilen maddeler. Maden suları, kaynak suları, sofra suları, sodalar. Sebze ve meyve suları, bunların konsantreleri ve özleri, meşrubatlar.

Enerji içecekleri (alkolsüz); proteinle zenginleştirilmiş sporcu içecekleri. mallarının bir araya getirilmesi hizmetleri (belirtilen hizmetler perakende, toptan satış mağazaları, elektronik ortamlar, katalog ve benzeri diğer yöntemler ile sağlanabilir)." hizmetleri bakımından iptal edilerek sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 26. maddesi kapsamında iptal talebinin Türk Patent ve Marka Kurumuna (TÜRKPATENT) yöneltilmesi ve davanın usulden reddinin gerektiğini, müvekkilinin markasını 35. sınıfta aktif olarak kullandığını, müvekkili şirketin yetkililerinin "..." markası adı altında ... Mühendislik Müşavirlik A.Ş., ... Çevre Laboratuvarı A.Ş., ... Yazılım A.Ş., ... ve Tic. A.Ş. ve ... ...

Mühendislik A.Ş. gibi birçok şirketle faaliyette bulunduklarını, bu şirketlerin mühendislik, çevre, laboratuvar, kimya, yazılım vb. alanlarda ulusal ve uluslararası ölçekte faaliyette bulunduklarını, ... Şirketler Grubunun; ... Mühendislik Müşavirlik A.Ş ve ... Çevre Laboratuvarı A.Ş adı altında sunulan hizmet yanında Kahramanmaraş kırmızı pul biberi verdiğini, buna ilişkin ...

Şirketler Grubu tarafından özel ambalaj dahi oluşturulduğunu, ... markasının ambalaj üzerinde açıkça görünmekte olduğunu, Çınarlab Kimya ve ... Çevre Laboratuvarı A.Ş. tarafından ise dezenfektan üretimi yapıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

SMK'nın 9/1 hükmünde yer alan “Tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı bir sebep olmadan tescil edildiği mal veya hizmetler bakımından marka sahibi tarafından Türkiye’de ciddi biçimde kullanılmayan ya da kullanımına beş yıl kesintisiz ara verilen markanın iptaline karar verilir” şeklindeki düzenleme ile kanun koyucunun markalar sicilini kullanılmayan markalardan arındırma amacını güttüğü, anılan yasal düzenlemeden önce, mülga 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (556 sayılı KHK) 42/1-c ve 14. maddesinde de en az beş yıldır kullanılmayan markaların,

hükümsüzlük/iptal davaları ile sona erdirilmesinin hedeflendiği; mülga 556 sayılı KHK henüz yürürlükte iken, 42/1-c hükmünün Anayasa Mahkemesinin 09.04.2014, 14. maddesinin ise 14.12.2016 tarihli kararıyla iptal edildiği, ikinci kararın Resmi Gazete’de yayın tarihinin 06.01.2017 olduğu ve bu tarih itibariyle kullanmama nedeniyle hükümsüzlük/iptal davalarına ilişkin mülga 556 sayılı KHK’da yer alan yasal dayanak ortadan kalkmış ise de markanın son beş yıllık süre içerisinde kullanılmamasının bu tarihten önce TBMM tarafından kabul edilen 22.12.2016 tarihli SMK’nın 9, 19, 25, 26... . maddelerinde iptal ve def’i sebebi olarak kabul edildiği;

kural olarak kanunlar geriye yürümez ve ileriye etkili olarak sonuç doğurur ise de, TBMM’nin geçmişe etkili olacak şekilde kanun çıkarmasına da bir engel bulunmadığı; her ne kadar SMK’da kullanmama nedeniyle iptal ve def’i haklarını düzenleyen kanun maddelerinin yürürlük tarihi konusunda özel bir düzenleme yapılmadığı için Resmi Gazete'de yayımı tarihi itibariyle yürürlüğe girdiği anlaşılmakta ise de, Kanun'un Resmi Gazete'de yayım tarihinin 10.01.2017, kabul tarihinin ise 22.12.2016 olduğu dikkate alındığında,

mülga 556 sayılı KHK’nın 14. maddesinin iptaline dair Anayasa Mahkemesi kararının 06.01.2017 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanması ve bu tarihte yürürlüğe girmesi nedeniyle, 14. maddenin bu tarihe kadar hukuki varlığını sürdürüyor olması karşısında, SMK’nin kabul tarihi konusunda kanun koyucunun iradesinin 22.16.2016 tarihinde ortaya çıktığından, kanun koyucunun asıl amacının geçmişe etkili olacak şekilde kullanmama sebebiyle markanın iptalini öngördüğünün kabulünün gerektiği, markanın ispat külfeti kendisinde olan davalı tarafından ibraz edilen delillerin incelendiği dava konusu markanın,

dava konusu edilen 35. sınıf hizmetler bakımından dava tarihinden önceki 5 yıllık dönem içinde, pazar payı oluşturacak şekilde ciddi surette kullandığını ispatlanamadığı, dezenfektan ürünlerinin imali veya satışı dava konusu iptali istenen hizmetler arasında yer almadığı, davalı vekili tarafından Mahkemeye ibraz edilen 31.12.2021 tarihli cevap dilekçesi ekinde yer alan evrak içerisinde "şekil+..." markasının "Kahramanmaraş pul biberi" emtiası üzerinde kullanıldığını gösterir ambalaj görseli bulunsa da, davalının bu emtiayı ticari amaçla bulundurmadığı, dava konusu markayı bu emtia üzerinde ticari etki doğuracak şekilde kullanmadığı,

pul biberlerin promosyon olarak dağıtıldığının anlaşıldığı gerekçesiyle davanın kabulü ile; davalıya ait 2000/.... sayılı "şekil+..." ibareli markanın "Müşterilerin malları elverişli bir şekilde görmesi ve satın alması için, besin maddelerini, ispençiyari ürünleri ve içecekleri boyamaya mahsus maddeler. İnsan ve hayvan sağlığı için ilaçlar, tıbbi ve veterinerlik amaçlı kimyasal ürünler, tıbbi ve veterinerlik amaçlı radyoaktif kimyasal maddeler, ilaç ihtiva eden kozmetikler.

Tıbbi ve veterinerlik amaçlı kullanıma uygun diyetetik maddeler; insan ve hayvanlar için diyet takviyeleri, gıda (besin) takviyeleri; zayıflama amaçlı tıbbi müstahzarlar; bebek mamaları; tıbbi amaçlı bitkiler ve tıbbi amaçlı bitkisel içecekler. Cerrahi, tıbbi, diş hekimliği ve veterinerlik için alet, cihaz ve mobilyalar.

Basılı yayınlar, basılı evrak: kitaplar, dergiler, gazeteler, faturalar, irsaliyeler, gelir makbuzları, takvimler, posterler, fotoğraflar, afişler, tablolar, çıkartmalar, pullar. Et, balık, kümes ve av hayvanlarının etleri ile her nevi işlenmiş et ürünleri. Kuru bakliyat. Hazır çorbalar, bulyonlar. Zeytin, zeytin ezmeleri. Hayvansal kaynaklı sütler; bitkisel kaynaklı sütler; süt ürünleri (tereyağı dahil). Yenilebilir bitkisel yağlar.

Kurutulmuş, konservelenmiş, dondurulmuş, pişirilmiş, tütsülenmiş, salamura edilmiş her türlü meyve ve sebzeler, salçalar. Kuru yemişler. Fındık ve fıstık ezmeleri, tahin. Yumurtalar, yumurta tozları. Patates cipsleri. Kahve, kakao; kahve veya kakao esaslı içecekler, çikolata esaslı içecekler. Makarnalar, mantılar, erişteler.

Pastacılık ve fırıncılık mamulleri, tatlılar: Ekmek, simit, poğaça, pide, sandviç, katmer, börek, yaş pasta, baklava, kadayıf, şerbetli tatlılar, puding, muhallebi, kazandibi, sütlaç, keşkül. Bal, arı sütü, propolis. Yiyecekler için çeşni/lezzet vericiler, vanilya, baharatlar, domates sosları dahil olmak üzere soslar. Mayalar, kabartma tozları. Her türlü un, irmikler, nişastalar. Toz şeker, kesme şeker, pudra şekeri. Çaylar, buzlu çaylar.

Şekerlemeler, çikolatalar, bisküviler, krakerler, gofretler. Sakızlar. Dondurmalar, yenilebilir buzlar. Tuz. Hububattan (tahıl) imal edilmiş çerezler, patlamış mısır, yulaf ezmeleri, mısır cipsleri, kahvaltılık hububat ürünleri, işlemden geçirilmiş buğday, arpa, yulaf, çavdar, pirinç. Pekmez. İşlenmemiş tarım ve bahçecilik ürünleri, tohumlar. Ormancılık ürünleri. Canlı hayvanlar, kuluçkalık yumurtalar, döllenmiş yumurtalar. Canlı ve kurutulmuş bitkiler ve otlar.

Hayvan yemleri. Malt (insan tüketimi için olmayan). Evcil hayvanlar için alta serilen maddeler. Maden suları, kaynak suları, sofra suları, sodalar. Sebze ve meyve suları, bunların konsantreleri ve özleri, meşrubatlar.

Enerji içecekleri (alkolsüz); proteinle zenginleştirilmiş sporcu içecekleri. mallarının bir araya getirilmesi hizmetleri (belirtilen hizmetler perakende, toptan satış mağazaları, elektronik ortamlar, katalog ve benzeri diğer yöntemler ile sağlanabilir)." hizmetleri bakımından kullanmama nedeniyle iptaline ve sicilden terkinine karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile.

Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, davalı şirketin markasının kullanımını ispatlaması gereken 5 yıllık sürenin 08.12.2021 dava tarihinden geriye doğru hesaplanacağı, buna göre 08.12.2016-08.12.2021 tarihleri arasındaki kullanımın ispatlanması gerektiği, SMK'nın Resmi Gazete'de yayım tarihinin 10.01.2017, kabul tarihinin ise 22.12.2016 olduğu dikkate alındığında, mülga 556 sayılı KHK’nın 14. maddesinin iptaline dair Anayasa Mahkemesi kararının 06.01.2017 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanması ve bu tarihte yürürlüğe girmesi nedeniyle,

14. maddenin bu tarihe kadar hukuki varlığını sürdürüyor olması karşısında, SMK’nin kabul tarihi konusunda kanun koyucunun iradesinin 22.16.2016 tarihinde ortaya çıktığından, asıl amacının geçmişe etkili olacak şekilde kullanmama sebebiyle markanın iptalini öngördüğünün kabulünün gerektiği, SMK'nın kabulünden sonra ve henüz yürürlüğe girmesinden önce, yürürlük konusunda öngörülemeyen Anayasa Mahkemesi kararı ile ortaya çıkan kanun boşluğunun bu şekilde doldurulması gerektiği, nitekim, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 25.09.2024 tarih ve 2023/4447 E.-2024/6768 K. sayılı kararının da bu yönde olduğu,

öte yandan, SMK'nın 26. maddesi uyarınca kullanmama nedeniyle markanın iptali yetkisi TÜRKPATENT'e ait ise de, bu hükmün SMK'nın 192/1 hükmü uyarınca Kanun'un yayım tarihinden itibaren 7 yıl sonra yürürlüğe gireceği, SMK'nın geçici 4. maddesi uyarınca SMK'nın 26. madde hükmü yürürlüğe girene kadar, iptal yetkisinin mahkemeler tarafından kullanılacağı, markanın kullanımından söz edilebilmesi için kullanımın ciddi bir kullanım olması gerektiği,

ciddi kullanım ibaresi SMK'da çok açık değil ise de her şeyden önce sadece markanın iptal edilmesini önlemek için göstermelik küçük ölçekte ve sembolik kullanmaların ciddi bir kullanım olmayacağı (Uğur ÇOLAK, Türk Marka Hukuku, 4. Baskı, ..., s.972), yargılama konusu markaları kapsamında bulunan hizmetler için kullandığını ispat yükünün davalıda olduğu, davalı vekili tarafından sunulan delillerin, dava konusu markaların tescil edildiği emtia bakımından ciddi surette kullanıldığını ispatlamadığı,

"..." markalı pul biberlerin satışa sunulmadığının ve promosyon olarak dağıtıldığının, dezenfektanların ise başka bir grup şirketi tarafından üretilip satışa sunulduğunun bizzat davalı vekili beyanlarından anlaşıldığı, davalının markalarını ciddi surette kullanamamasının haklı bir sebebe dayandığını da ispat edemediği, davacı şirketin de, marka başvurusunun davalı şirket markası mesnet alınarak reddi nedeniyle bu davayı açmakta hukuki yararı bulunduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, kullanmama nedeniyle marka hükümsüzlüğü talebine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.