Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/238 K.2025/5028

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirkete ait ... üretim tesislerinin 1969 yılında Avusturya'da açıldığını, koltuk kaplama kumaşları konusunda dünya çapında güçlü bir itibar kazandığını, kumaş tasarımı ürünü "..." ismi ile lanse edildiğini ve 2011 tarihinden bu yana satışa, tanıtımlara ve satış amaçlı yazışmalara konu olduğunu, ...

Kumaş tasarımının aynısı/ayırt edilemeyecek derece benzerinin karşı yanın internet sitesi üzerinden müvekkilin izni olmaksızın aynen satışa sunulduğunu, internet sitesi içeriğinden edinilen bilgiye göre söz konusu ürünleri çok satanlar listesinde lanse ettiklerinden satışın da gerçekleştirilmiş bulunduğunu, davalı tarafın meydana getirmiş olduğu ihlalin Bakırköy 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2017/44 D.iş dosyasında tespit edildiğini, karşı yanın müvekkili firmanın ... ismiyle piyasaya sürülen tasarımının belirgin derecede benzerini ve hatta aynısını müvekkilinin izni olmaksızın kullandığını,

web sayfasında sergilediğini ve adreslerde sattığının tespit dosyasında bilirkişi marifetiyle tespit edildiğini ileri sürerek müvekkilinin tasarım hukukundan doğan haklarına davalı tarafından gerçekleştirilen haksız rekabetin tespiti ve men'ine, haksız rekabetin neticesi olan maddi durumun ortadan kaldırılmasına, davalının bilerek ve isteyerek kötü niyetle yarattığı haksız rekabet nedeniyle kusurlu olmasından dolayı fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminata hükmedilmesine ve hükmün ilan edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davaya konu davacının "..." model isimli ürünün davacının tescilli bir tasarımı olmadığını, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanun'unda(SMK) tescilsiz tasarımların koruma süresinin 3 yıl olarak belirlendiğini, daha önce yürürlükte bulunan 554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararname'de (554 sayılı KHK) ancak tescil edilmiş tasarımların endüstriyel tasarım olarak korumadan faydalanabileceğinin yer aldığını, dolayısıyla davacının hem yeni kanun hem de daha önce yürürlükte olan KHK nezdinde herhangi bir koruması ve hak sahipliği bulunmadığını,

dava konusu kumaş modelini müvekkili firma tarafından sadece bir sefere mahsus olmak üzere sipariş üzerine üretildiğini ve üretimin sonlandırıldığını, davacı tarafından yaptırılan keşifte kumaş numunelerine ulaşılamamasının sebebinin bu olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu tasarımın tescilsiz olduğu, ilk önce davacı tarafça kamuya sunulduğu ancak kamuya sunma tarihi üzerinden 3 yıl geçmekle koruma süresinin dava tarihi itibariyle dolduğu,

tasarıma tecavüzünden kaynaklı talep ve davanın reddine karar vermek gerektiği, davacıya ait tasarımın koruma süresi dolmuşsa da, bir işletmenin tescilsiz tasarımının başkası tarafından teknik bir zorunluluktan kaynaklanmadığı halde yanıltıcı benzerlik oluşturacak şekilde küçük farklılıklar dışında benzetilmesinin haksız rekabet teşkil edeceği, taraf vekillerine ticari defterlerini sunmak üzere 4 haftalık kesin süre verildiği, ancak verilen kesin süre içerisinde ticari defterlerin sunulmamış olduğu dikkate alındığında;

daha önceki mali bilirkişi raporu ve borçlar kanunu hükümleri hakkaniyet gereği talep ile bağlı kalınarak 1.000,00 TL maddi tazminatın davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesinin uygun olacağı gerekçesiyle davacının tasarım hakkından doğan haklara tecavüzün tespiti ve önlenmesi talebinin reddine, davacının haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi talebinin kabulü ile; davalının davacıya yönelik haksız rekabetinin tespitine ve bu haksız rekabetin men'ine, sonuçlarının ortadan kaldırılmasına,

haksız rekabeti oluşturan davalıya ait dosya içerisinde mevcut raporlarda görsellerine yer verilen tasarıma sahip ürünlere el konularak hüküm kesinleştiğinde masrafı davalı yanca karşılanmak suretiyle imhasına, 1.000,00 TL maddi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, hüküm özetinin, masrafı davalı yanca karşılanmak suretiyle ulusal çapta yayın yapan tirajı en yüksek 3 gazeteden birinde ilanına karar verilmiş, hüküm, davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bir tasarım tescilsiz olsa dahi eğer ilk defa Türkiye'de kamuya sunulmuş ise SMK çerçevesinde 3 yıllık sınırlı koruma süresi tanındığı, tescilsiz tasarımın haksız rekabet hükümlerine göre korunmasında haksız rekabetin dar yorumlanması gerektiği, orijinal tescilli tasarımlar için bile her beş yılda bir yenilenmek koşuluyla yirmi beş yıllık koruma sağlandığı ve sürenin sonunda tasarım hakkının topluma intikal edeceği kabul edildiği halde,

haksız rekabet hükümlerinden ve emeğin korunması ilkesinden hareketle sırf orijinal olmasından dolayı tescilsiz tasarımlara daha fazla hak bahşedilesinin mümkün olmadığı, somut uyuşmazlıkta davalının ürününü "..." ismiyle sattığı, davacının markasının ise ... olduğu, davacının tescilsiz ürününün 2011 yılında kamuya sunulmasından itibaren üç yıllık sürenin fazlasıyla geçtiğinin anlaşıldığı, piyasada farklı markalarla satılan kumaş tasarımlarının davacı ürünü ile karıştırılma ihtimalinin bulunmadığı ve haksız rekabet koşulları oluşmadığı,

haksız rekabetin reddine karar verilmesi gerekir iken anılan gerekçe ile kabulüne karar verilmesinin yerinde görülmediği gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne mahkeme kararının kaldırılmasına, esas hakkında yeniden hüküm kurularak markaya tecavüz ve haksız rekabet davasının reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davacıya ait tescilsiz tasarımdan doğan haklara tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, önlenmesi ile maddi tazminat talebine yöneliktir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.