Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/2560 K.2025/7764

Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 23.12.2025 günü hazır bulunan davacı vekili Av. ... ile davalı ... vekili Av. ..., davalı ... vekili Av. ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ...'ın müvekkili aleyhine 19.06.20 12... .12.2011 keşide tarihli 2 adet çeke dayalı olarak 2 ayrı kambiyo takibi başlattığını, çeklerde müvekkilinin keşideci, davalı...'in pay sahibi olduğu dava dışı .... Tic. A.Ş.'nin lehtar, davalılar... ve ...'ın ciranta olarak yer aldığını, her ne kadar çeklerde lehtar olarak ...

A.Ş. gösterilmiş ise de çeklerin bu şirkete teslim edilmediğini, doğrudan davalı...'e teslim edildiğini, asıl borç ilişkisinin müvekkili ile davalı... arasında kurulduğunu, çeklerin teminat çeki olduğunu, ... A.Ş.'nin ortağı olan müvekkili ..., davalı..., dava dışı ...

Ltd.Şti. ile ...arasında karşılıklı borç ve alacakların düzenlenmesi, tasfiyesini konu alan bazı protokoller imzalandığını, ilk olarak imzalanan 09.11.2010 tarihli protokolde ve 11.11.2010 tarihli taahhütnamede takibe konu çeklerin teminat çeki olduğunun belirtildiğini, 31.12.2010 tarihli sözleşme ve 26.04.2010 tarihli ek sözleşme imzalandığını, belirtilen belgelerde takibe konu çeklerin müvekkili ile diğer tarafın birbirlerine olan alacak borç ilişkisini güvence altına almak için özellikle davalı... ile ...

Ltd.Şti.'nin ... A.Ş. lehine bankalara verdiği teminatların para çevrilmesine karşılık verilmiş olduğu ve bedelsiz olduğunun anlaşıldığını, takibe konu teminat çeklerinin temin ettiği borcun ödendiğini, davalı... ve dava dışı ... Ltd.Şti. tarafından ...

A.Ş. lehine bankalara verilen teminatların paraya çevrilmediğini, bu teminatlara konu kredilerin kapatıldığını, sözleşmede öngörülen muacceliyet şartının gerçekleşmediğini, müvekkilinin üstlendiği tüm edimleri yerine getirmesine rağmen davalı...'in müvekkiline devretmesi gereken hisse senetlerini devretmediğini, 31.12.2010 tarihli sözleşmede üstlendiği vefa sözleşmesini yapma yükümlülüğünü yerine getirmediğini, sözleşme, protokol ve taahhütnamedeki koşullar oluşmadan teminat amacıyla verilen çeklerin davalı...'in hakim ortağı olduğu ...

Ltd.

Şti.'nin sigortalı çalışanı olan davalı ...'a kötüniyetli ciro edilerek takip başlatıldığını, davalı ...'ın davalı...'den bu kadar yüksek miktarda alacaklı olmasına sebep olan hukuki ilişkinin mahiyetinin önceki davalarda ortaya konulamadığını, davalı ...'ın icra takibinde diğer davalının mal varlığı bulunmasına rağmen ona karşı işlem yapmayıp müvekkili aleyhine işlem yaptığını, 19.06.2012 keşide tarihli çekte lehtar cirosundan sonraki ciroların iptal edilmiş olması nedeniyle ciro silsilesinin bozulduğunu,

davalı ...'ın yetkili hamil olmadığını ileri sürerek müvekkilinin icra takipleri nedeniyle borçlu olmadığının tespitine ve %20'den az olmamak üzere oranında kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı... vekili cevap dilekçesinde; davacının müvekkilinin yeğeninin eşi olduğunu, çeklerde lehtar olarak yer alan ... A.Ş.'nin müvekkili ve davacı tarafından kurulduğunu, davacının ...

A.Ş.'nin ortağı ve yönetim kurulu başkanı olduğu dönemde müvekkili Rifat'ın şahsi kefaletini alarak şirket lehine yüklü miktarda krediler kullandığını, davacının şirket lehine kullanacağı vaadi ile çekilen kredileri şirket lehine kullanmadığını, kredilerin kullanılmasından sonra davacının mal varlığında büyük artış olduğunu, davacının kişisel olarak ve şirket aracılığı ile sebebiyet verdiği borçları müvekkilinin ödemek zorunda kaldığını, davaya dayanak sözleşme, protokol ve taahhütnamelerin davacının müvekkiline verdiği zararların giderilmesi amacıyla düzenlendiğini, çeklerin teminat çeki olmadığını, protokol,

taahhütname ve sözleşmelerde imzaların eksik olduğunu, davacının edimlerinin tamamını yerine getirmediğini, davacının müvekkilini uğrattığı zararın milyonlarca lira iken yerine getirmediği birçok edimi varken işbu davayı açmasının haksız olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin ilgili protokol, taahhütname ve sözleşmelerde taraf olmadığını, imzasının bulunmadığını, davacının lehtar şirkete dava açmamakla borcun varlığını kabul ettiğini, çeklerin üzerinde teminat çeki olduğuna dair açıklama bulunmadığını, davacının daha önce açtığı davaların aleyhe sonuçlandığını, davacının şikayeti üzerine başlatılan ceza soruşturmasında müvekkili hakkında takipsizlik kararı verildiğini, bunun üzerine davacının mal varlığını yakınlarına devrettiğini, açılan tasarrufun iptali davalarının kabul edildiğini savunarak davanın zamanaşımı ve esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 31.12.2010 tarihli sözleşme ve bilirkişi raporlarına göre, takip ve dava konusu çeklerin davacı tarafından 31.12.2010 tarihli sözleşme ve bu sözleşmede atıf yapılan 11.11.2010 günlü taahhütname uyarınca davacı tarafından teminat çeki olarak düzenlendiği, özellikle davacı ...’ün 2007 yılından 05.11.2010 tarihine kadar ... A.Ş.'yi sevk ve idare ederken... ve ... Ltd.

Şti.'ne karşı şahsi kefalet, ipotek vs.den doğan risklerin giderilmesi amacıyla verilmiş teminat çekleri olduğu, davalı ...'ın davalı...'in yöneticisi olduğu ve 31.12.2010 tarihli sözleşmede adı geçen ...

Ltd.Şti.'nde asfalt işçisi olduğuna ilişkin SGK kaydı bulunduğu, davalı ...'ın dava ve takip konusu çeklerin teminat çekleri olduğunu bilerek davalı...'den ciro yoluyla aldığı, davalıların birlikte hareket ettikleri, teminat koşulu gerçekleşmeden teminat çeklerinin takibe konulamayacağı, teminat koşulunun gerçekleştiğini, teminat çeklerinin bedellerinin tahsil edilebilir hale geldiğini ispat yükünün davalı tarafta olduğu, davalı tarafın sunmuş olduğu delillerle teminat şartının gerçekleşmiş olduğunu ispatlayamadığı, dava konusu icra dosyalarında takip dayanağı yapılan çeklerde yazılı alacağın muaccel olmadığı,

takip tarihi itibarıyla davacının, davalılara borçlu olmadığı kanaatine varıldığı, davacı tarafından düzenlenen teminat çeklerinin, temin ettiği borçların ödendiğinden bedelsiz kaldıklarına, davacı tarafa iadesi koşullarının gerçekleşmiş olduğuna dair davacı tarafın iddiasının davacı tarafça kanıtlanamadığından kötüniyet tazminatının koşulları oluşmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu icra dosyalarında takip dayanağı yapılan çeklerden ve takiplerden dolayı davacının, davalılara borçlu olmadığının tespitine, koşulları oluşmadığından kötüniyet tazminatı isteminin reddine karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu takiplere konu çeklerin teminat çeki olduğunun 11.11.2010 tarihli taahhütnameden anlaşılmasına, ilk sunulan imzasız taahhütnameden sonra davacının 20.05.2016 tarihli dilekçesi ile imzalı taahhütname örneğini sunmakla birlikte imzası davalı... tarafından kabul edilen 31.12.2010 tarihli sözleşme ile 26.04.2011 tarihli ek sözleşmede 11.11.2010 tarihli taahhütnamenin sözleşmelerin eki niteliğinde olduğunun kabul edilmiş olması nedeniyle 11.11.2010 tarihli taahhütnamenin hükme esas alınmasının yerinde olmasına,

davacının çeklerin teminat çeki olduğunu ispat etmesi nedeniyle davalı...'in teminat çeki nedeniyle alacaklı olduğunu ispat etmesi gerekmesine, yapılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporlara rağmen davalının somut olarak alacağını ortaya koyamamasına ve teminat çeki nedeniyle alacaklı olduğunu ispat edememesine,

davalı ciranta...'den çekleri ciro yoluyla devralan ve takip başlatan davalı ...'ın çekler nedeniyle davalı...'den alacaklı olduğuna dair iddiada bulunmaması yanında davalı...'in şirketinde SGK'lı olarak çalışmasının bulunması nedeniyle çeklerin teminat çeki olduğunu bile bile çekleri ciro ettiğinin kabul edilmesinde isabetsizlik görülmemesine göre davalıların istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerektiği, davacının istinaf itirazları yönünden yapılan değerlendirmede, Mahkemece dava konusu çeklerin teminat çeki olduğu, icra takibi başlatan ...'a cironun kötüniyetli olduğu,

davacının zararına çeki bile bile ciro yoluyla iktisap ettiği kabul edilmesine rağmen davacı lehine, davalı ... aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmemesinin yerinde görülmediği gerekçesiyle davalıların istinaf başvurularının esastan reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmesine,

davanın kabulüne, dava konusu takip dosyalarında takip dayanağı yapılan çeklerden ve takiplerden dolayı davacının, davalılara borçlu olmadığının tespitine, takip konusu alacağın (2.112.130,14 TL) %20'sine karşılık gelen 422.426,02 TL kötüniyet tazminatının davalı ...'dan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiş, hüküm, davalılar vekillerince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava; menfi tespit istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.