Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E.2025/709 K.2025/6052

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; alt yapı sistemleri sektöründe faaliyette bulunan müvekkilinin, "...” isimli rögar kapağı filtrelerinin mucidi ve üreticisi olduğunu, buluşun Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde 2006/... tescil numaralı "Rögar Kapağı Koku Filtre Sistemi" olarak tescil ettirildiğini, bu buluşu ile sokaklarımızda bulunan rögar kapaklarından yayılan kötü koku ve bu kötü kokuya sebep olan bakterilerin yayılmasını önleyen, kamu sağlığı için devrim niteliğinde bir buluş gerçekleştirip rögar kapaklarının özel bir sistemle filtrelenmesine yarayan bir mekanizma geliştirdiğini,

buluş sayesinde rögar kapaklarından yayılan ve özellikle sıcak havalarda artan zararlı gazların çıkışının, zararlı gazlarla birlikte haşerelerin üremesi ve yayılmasının engellendiğini, davalılardan ... San. İç ve Dış Tic. Ltd.

Şti.'ne distribütörlük verildiğini, söz konusu distribütörlük sözleşmesi ile müvekkilin buluşundan haberdar olan davalının üretim lisansı ve benzeri bir hakkı bulunmadığı gibi, davacının ürünleri ile benzer ürün dahi satmama ve davacı ile rekabet etmeme borcunun bulunduğunu, ancak davalı distribütör tarafından davacının patentli ürünlerinin satışının yapıldığını sanmaktayken, distribütörünün taklit ürünleri sattığını öğrendiğini, davalının müvekkiline ait patente tecavüzü nedeniyle davacının büyük maddi kayba uğradığını,

davalının kötüniyetle 2018/.... tescil numaralı "Rögar Kapağı Filtresi" buluş başlıklı faydalı model belgesi için TÜRKPATENT nezdinde faydalı model başvurusu yaptığını ve davacı patentini birebir taklit ederek oluşturduğu faydalı model başvurusunda davacı patentindeki teknik çizimleri de kullandığını, sonuç olarak müvekkilinin hem patente tecavüz hem de haksız rekabet anlamında büyük maddi kaybı bulunduğunu, ticari itibarının zedelendiği ileri sürerek fazlaya ilişkin her türlü hakları saklı kalmak üzere, davalı ... yönünden;

davalı şahıs adına tescilli bulunan 2018/... tescil numaralı "Rögar Kapağı Filtresi" buluş başlıklı faydalı modelin müvekkillerine ait 2006/... tescil numaralı "Rögar Kapağı Koku Filtre Sistemi" buluş başlıklı patent karşısında "yenilik" özelliği bulunmadığından hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, davalı ... San. İç ve Dış Tic Ltd. Şti. yönünden.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 155. maddesi hükmü kapsamında patente tecavüzün tespitine, önlenmesine, durdurulmasına, tecavüze konu ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi araçlara el konulmasına ve el konulan ürün, cihaz ve makineler üzerinde müvekkiline mülkiyet hakkının tanınmasına, SMK'nın 155.maddesi hükmü kapsamında ihtiyati tedbir olarak dava konusu davalı şahıs adına tescilli bulunan 2018/... tescil numaralı "Rögar Kapağı Filtresi" buluş başlıklı faydalı modelin üçüncü kişilere devrinin önlenmesine, davalının tecavüz teşkil eden fiillerin önlenmesine ve durdurulmasına,

tecavüze konu ürünlere, bunların üretiminde münhasıran kullanılan vasıtalara, Türkiye sınırları içinde veya gümrük ve serbest liman veya bölge gibi alanlar dâhil, bulundukları her yerde el konulmasına ve bunların adli yedieminliğe alınıp saklanmasına, tedbir kararının uygulanabilmesi için gümrüklere yazı yazılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; davalılardan ... adına 2018/... tescil numaralı "Rögar kapağı filtresi" faydalı modelinin tescilli olduğunu, davalının tescilli faydalı modeline karşı, ortada tescilli bir patentin dahi söz konusu olmadığını, davalının distribütörlük sözleşmesini ihlal eden taraf olmadığını, sözleşmeyi keyfi bicimde fesh eden tarafın davacı olduğunu, sözleşme kapsamındaki ürünün 2006/... sayılı buluş başvurusu olup, bu buluşun davalı tarafından kopyalandığı ve kopyalanarak satışa arz edildiği vs. yönünde davacı yanın tek bir delilinin mevcut olmadığını, soyut iddialarının olduğunu,

davalının geliştirmiş olduğu ve tescilli faydalı modeliyle distribütörlük sözleşmesine konu patentin birbirine karışmayacak nitelikle pek çok farklılığın olduğunu, ... numaralı buluş başvurusunun dünya üzerinde ilk olmayıp yenilik kriterine haiz olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın devamı sırasında davacı şirketin davaya konu ettiği 2006/... tescil numaralı patent için incelemeli patent başvurusunda bulunduğu ve incelemeli patent başvurusunun reddedilmesi sebebiyle en son hükme esas alınan 12.06.2022 tarihli ek raporda hükümsüzlük koşullarının oluştuğu fakat davacı adına tescilli ... numaralı patentin hükümsüz kılınması sebebiyle patenten doğan haklara tecavüzün mevcut olmadığı yönünde görüş bildirildiği, bilirkişi raporuna itibar edilerek,

öncelikle davalı ... adına tescilli ... numaralı faydalı modelin hükümsüzlüğü yönünden yapılan değerlendirmede; faydalı modelin bir adet ana istem 5 adet bağlı olmak üzere toplam 6 adet istemden oluştuğu, faydalı modele ilişkin istemlerin yenilik kriterine haiz olup olmadığı husususun uzmanlık ve teknik bilgi gerektiren hususlardan olması sebebiyle iki farklı heyet tarafından da davalı adına tescilli faydalı modelin davacı adına tescil edilen ve daha sonra hükümsüz kılınan ... numaralı patent karşısında yenilik içermediği hususunun tespit edildiği, davacının patent hakkına tecavüz yönünden yapılan değerlendirmede ise; davalı ...

Ltd. Şti. tarafından üretilen ürünlerin davacının ... numaralı ve "rögar kapağı koku filtre sistemi" başlıklı patent kapsamında kaldığı belirtilmiş ise de, davacı adına tescilli ... numaralı patentin incelemeli patent başvurusu neticesinde TÜRKPATENT tarafından patentin yenilik ve buluş basamağına sahip olmadığı belirtilerek hükümsüz kılındığı,

hükümsüzlük halinde hükümsüzlük kararlarının geçmişe dönük olarak uygulanacağı ve buna göre davacının herhangi bir hak sahibi olmadığı patentte dayanarak talepte bulunamayacağı, davacının hukuken geçerli ve tescil edilmiş patent hakkı sahibi olmadığı gerekçeleriyle davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davalı ... adına tescilli ... numaralı faydalı modelin hükümsüzlüğüne, davalı ... Ltd.

Şti. aleyhine açılan davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacılar vekili ile davalı ... vekili tarafından istinaf edilmiştir. Davalı ... vekiline istinaf harçlarını yatırması için ihtarlı tebligat yapılarak bir haftalık kesin süre verilmesine rağmen, süresi içinde istinaf harçlarının yatırılmadığı ve davalı vekilinin kararı istinaf etmemiş sayılmasına karar verilmiş, karar, davalı vekiline tebliğ edilmesine rağmen süresinde istinaf yoluna başvurulmadığından kesinleşmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya dayanak yapılan ... numaralı patentin davacılardan ... adına tescilli olduğu, davacı ...’nin ise buluşu yapanlardan birisi olduğu, SMK'nın 141/1/a-b-c maddelerinde sayılan tecavüz hallerinde yalnızca patentin adına tescilli olduğu kişi tarafından dava açılabileceği ve patent sahibi davacı şirket olup, diğer davacı ...’nin ise patente dayanarak SMK'nın 141/1/a-b-c maddeleri uyarınca patent hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi davasını açmak için aktif taraf ehliyeti bulunmadığı,

diğer yandan TÜRKPATENT'in internet sitesinden davacı şirket adına tescilli ... numaralı patentin incelemeli patent başvurusu işlemlerinin tamamlanıp tamamlanmadığına dair yapılan sorgulamada.

17.01.2024 tarihinde tarifname istem değişikliği talebinde bulunulduğunun görüldüğü ve TÜRKPATENT'e müzekkere yazılarak davacıya ait patentin incelemeli patent başvuru işlemlerinin devam edip etmediğinin sorulduğu, gelen cevapta 22.04.2024 tarihinde yıllık ücretinin ödenmemesi nedeniyle geçersizlik ilanı verildiği ve sahibi adına hüküm ifade etmediğinin bildirildiği, bu durumda hükümsüzlük davasının ve davacı şirketin incelemeli patent başvurusunun sonucu beklenerek,

buna göre patent hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi davasıyla ilgili değerlendirme yapılması gerekirken, incelemeli patent başvurusuyla ilgili 3. inceleme raporunun olumsuz geldiği ve patentin hükümsüz kaldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, ancak İlk Derece Mahkemesinin karar tarihinden sonra,

istinaf incelemesi sürecinde davacıya ait patentin hükümsüz kaldığı tespit edildiğinden ve hükümsüzlük geçmişe etkili olacağından, davacı şirketin davalıya karşı ileri sürebileceği sınai mülkiyet hakkının mevcut olmaması nedeniyle, kazanılmış haklar saklı tutularak yeniden hüküm kurulmasına,

davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davalı ... adına tescilli ... numaralı faydalı modelin hükümsüzlüğüne, davalı ... hakkında davacı ...’nin açtığı patent hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi davasının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 114/1-d ve 115/2. maddeleri uyarınca aktif taraf ehliyeti bulunmadığından usulden reddine, davacı ... tarafından davalı ... aleyhine açılan patent hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi davasının reddine karar verilmiş, hüküm, davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, davalıya ait ... numaralı Rögar Kapağı Filtresi başlıklı faydalı modelin davacıya ait ... numaralı Rögar Kapağı Koku Filtre Sistemi başlıklı patent karşısında yenilik özelliği taşımaması nedeniyle hükümsüzlüğü ile davacının patentten kaynaklanan haklarına tecavüzün tespiti, men'i ve ref'i istemlerine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine HMK'nın 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.