Yargıtay 12. Ceza Dairesi E.2021/7886 K.2023/1637

Davalı vekilinin temyiz istemi yönünden; Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen hükmün, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 24.11.2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanun’un 42 nci maddesi ile değişik 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca kesin olduğu belirlenmiştir.

Davacı vekilinin temyiz istemi yönünden; İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen hükmün; 6100 sayılı Kanun’un 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği hükmün temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1. Davacı vekili 13.11.2017 tarihli dava dilekçesinde özetle; "müvekkilinin adam öldürme suçundan 26.12.2013 tarihinde tutuklandığını, 07.02.2014 tarihinde tahliye edildiğini, yapılan yargılama neticesinde beraatine karar verildiğini, kararın temyiz incelemesinden geçmek suretiyle 02.10.2017 tarihinde onanarak kesinleştiğini, davacının haksız tutuklanması sebebiyle 33.000,00 TL maddi tazminat, 100.000,00 TL manevi tazminatın haksız tutuklama tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini" talep etmiştir.

2. Davalı vekili 07.01.2019 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle; "davanın süresinde açılmadığını, tazminat talebinin yasal dayanaktan yoksun olduğunu, talep edilen tazminat miktarlarının yüksek olduğunu, davanın reddi gerektiğini" beyan etmiştir.

3. ... 13. Ağır Ceza Mahkemesinin, 07.12.2017 tarihli ve 2017/478 Esas 2017/345 Karar sayılı kararı ile yetkisizlik kararı verilmiştir.

4. ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin, 03.05.2019 tarihli ve 2018/233 Esas 2019/397 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

5. ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesinin, 19.07.2019 tarihli ve 2019/971 Esas 2019/789 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davacı ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

6. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, 15.10.2021 tarihli, davalı vekilinin temyiz isteminin hükmün kesin olması nedeniyle reddine, davacı lehine hükmedilen manevi tazminat miktarının düşük olduğu gerekçesiyle hükmün bozulması görüşünü içerir tebliğname ile Daireye tevdi olunmuştur.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Davacı vekilinin temyiz istemi; hükmedilen maddi ve manevi tazminat miktarının düşük olduğuna ilişkindir.

Davalı vekilinin temyiz istemi; tazminat koşulları oluşmadığından davanın reddi gerektiğine ilişkindir.

III. DAVA KONUSU

Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü

İlk Derece Mahkemesince; davacının ... Cumhuriyet Başsavcılığının 03.04.2014 tarihli, 2014/19348 soruşturma, 2014/14831 Esas sayılı iddianamesi ile 30.09.2013 tarihinde Bağcılar Güneşli Mahmutbey Mah. ... Cad. Aslan Sokak No: 18 sayılı adreste boş alan üzerinde maktul Fikret Delen'in öldürülmesi olayı sebebiyle 26.12.2013 tarihinde tutuklandığını, ...

16. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/163 Esas sayılı dosyasından yargılanmakta iken 07.02.2014 tarihinde tahliye edildiğini, yargılama sonucunda beraatine karar verildiğini, kararın Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 2016/1985 Esas ve 2017/2952 Karar sayılı ilamıyla 02.10.2017 tarihinde onandığını toplam 44 gün haksız yere hürriyetinden yoksun bırakıldığı anlaşılmış, yine yapılan incelemede beraat kararının kesinleştiği, dava dilekçesinin kanuni şartları taşıdığı, talebin süresinde yapıldığı, talebi incelemeye mahkememizin yetkili bulunduğu davacının gözaltında ve tutuklu kaldığı sürelerin bir başka cezasına mahsup edilmediğinin anlaşıldığı,

Yine davacının öğrenci olduğu, tutuklandığı için öğrencilik hayatının sekteye uğradığı, tahliye olduktan sonra da ... da öğrencilik hayatına devam ettiğini, özel ...

Üniversitesinde okuduğu için ödenen öğretim ücretinin yandığından, eğitimini alamadığı öğrenim ücreti ve yaptığı masraflar sebebiyle 10.000 TL, tutuklama sebebiyle eğitimine ara verilmesi sebebiyle okulunu geç bitirmesi, ... hayatına geç başladığından 15.000 TL, tutuklu olduğu dönemde part time çalışmasına ara verdiğinden 5.000 TL, toplumdan dışlanması sebebiyle ...'dan ...'a gelmesi vs. sebeplerle 33.000 TL manevi tazminat,

100.000 TL maddi tazminat talebinde bulunmuşsa da davacının CMK'nın 141. ve 142. maddeleri kapsamındaki davalarda bu tür talepleri doğrudan tazminat davasına esas olan haksız gözaltına alma işlemiyle bağdaştırılamayacağı,

dolayısıyla davacının bu anlamdaki taleplerinin reddine karar verilmiş ve yine tutuklandığı dönemde part time çalışmasına ara verdiği için bu zararında dava konusu edilmişse de bu tür kazanç kayıplarının CMK'nın 141 ve 142. maddesine dayanak edilemeyeceği yasa anlamında bunların kazanç kaybı olmadığı ve fakat davacının tutuklu ve göz altı kaldığı dönemlerde öğrenci olduğu da değerlendirilerek en azından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca 16 yaşından büyükler için belirlenen net asgari ücret üzerinden gelir kaybı hesap edilmesine karar verilmiş,

bu anlamda tutuklu ve göz altında kaldığı yıla ait günlük net asgari ücretinin 25,33 TL olduğu anlaşıldığından tutuklu ve göz altında kaldığı toplam 44 günlük süre bu değerle çarpılarak zararı hesap edilmiş, netice olarak davacının 1.114,62 TL maddi tazminata konu zararının olduğu anlaşılmış, davacının bunun haricinde maddi bir zararına ilişkin herhangi bir belge ibraz etmediği anlaşıldığından davacının ekonomik ve sosyal durumu, üzerine atılı suçun niteliği, göz altında ve tutuklu kaldığı olayla ilgili olayın cereyan tarzı ve beraat gerekçesi göz önüne alınarak talep değerlendirilerek davacı ...

Kuran'ın maddi ve manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne, 44 gün tutuklu ve gözaltında kaldığı gün karşılığı hesap edilen 1.114,62 TL maddi tazminat ve 2.000 TL manevi tazminatın tutuklama tarihi olan 26.12.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Hazineden alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin maddi ve manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü

Bölge Adliye Mahkemesince; her ne kadar ilk derece mahkemesince davacının gözaltında ve tutuklulukta geçirdiği sürelerin fiilen infaz edilip edilmediği, mahsup edilip edilmediği hususları irdelenmemiş ise de, davacının sabıkasının temiz olması, derdest yargılamasının bulunmuyor olması, kişi cezaevi bilgilerine bakıldığında tutuklu kaldığı günlerle uyumlu olacak şekilde cezaevinde bulunduğunun anlaşılıyor olması nazara alınarak söz konusu sürelerin fiilen infaz edildiğinin ve mahsup edilmediği anlaşılmakla;

yapılan incelemeye, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, istinaf itirazları yerinde görülmemiş olmakla usul ve yasaya uygun olan hükme karşı davalı ve davacı vekillerince yapılan istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE

Tazminat talebinin dayanağı olan ... 16. Ağır Ceza Mahkemesinin 2014/163 Esas ve 2014/319 Karar sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının kasten öldürme suçundan 26.12.2013 - 07.02.2014 tarihleri arasında 1 ay 9 gün tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda beraatine hükmedildiği, beraat hükmünün temyiz incelemesinden geçerek 02.10.2017 tarihinde kesinleştiği, tutuklama tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı CMK'nın 142. maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye davanın açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmıştır.

A. Davalı Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden

Davalı vekilinin temyizinin katılma yolu ile yapılmadığı dikkate alınarak İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen hükmün; karar tarihi itibarıyla temyiz kesinlik sınırının 58.800,00 TL olması, İlk Derece Mahkemesi tarafından hükmedilen tazminat miktarının 3.114,62 TL olması ve bu karara yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından esastan ret kararının verilmiş olması nedenleriyle 6100 sayılı Kanun’un, 24.11.2016 tarihli ve 6763 sayılı Kanun’un 42 nci maddesi ile değişik 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca davalı açısından kesin olduğu anlaşıldığından, temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği belirlenmiştir.

B. Davacı Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden

1- Maddi tazminat talebi yönünden a. Tutuklandığı dönem içerisindeki maddi zararını ücret bordrosu, vergi kaydı, gelir vergisi beyannamesi gibi itibar edilebilecek bir belgeyle ispatlayamayan davacıya tutuklu kaldığı dönemde 16 yaşından büyükler için geçerli net asgari ücret üzerinden hesaplanan miktarın maddi tazminat kapsamında davacıya ödenmesine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

b. Davacının vekilinin eğitimini alamadığı öğrenim ücreti ve yaptığı masraflar, tutuklama sebebiyle eğitimine ara verilmesi sebebiyle okulunu geç bitirmesi, ... hayatına geç, tutuklu olduğu dönemde part time çalışmasına ara vermesinden kaynaklanan maddi zararlar ile maktu vekalet ücretini aşan ve davacı ile avukatı arasındaki hukuki ilişkiye dayanan avukatlık ücretinden doğan zararın koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında maddi zarar kapsamında değerlendirilmemesinde hukuka ayrılık bulunmamıştır.

2-Manevi tazminat talebi yönünden a.Tazminat talebinin dayanağı olan ceza dava dosyasında, davacı hakkında düzenlenen gözaltı-serbest bırakma tutanaklarının aslı veya onaylı örneklerinin dosya arasına alınıp, davacının tutuklulukta geçirdiği sürelerinin infaz görüp görmediğinin ilgili cezaevi müdürlüğünden sorularak sonucuna göre tazminat isteme koşullarının oluşup oluşmadığının değerlendirilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.

b.Kabule göre; nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması, nedeniyle hukuka aykırı bulunmuştur.

V. KARAR

A. Davalı Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden

Gerekçe bölümünde (A) bendinde açıklanan nedenle ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesinin, 19.07.2019 tarihli ve 2019/971 Esas 2019/789 Karar sayılı kararına yönelik davalı vekilinin temyiz isteminin, 5271 sayılı Kanun’un 298 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle REDDİNE,

B. Davacı Vekilinin Temyiz İstemi Yönünden

Gerekçe bölümünde açıklanan (B-2/a) ve (B-2/b) numaralı bentlerinde açıklanan nedenlerle davacı vekilinin, temyiz istemi yerinde görüldüğünden ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesinin, 19.07.2019 tarihli ve 2019/971 Esas 2019/789 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğnameye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca ... 1. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,