Yargıtay 12. Ceza Dairesi E.2025/2128 K.2026/496

İlk derece mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın, katılan vekili tarafından temyizi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde, 5271 sayılı CMK'nın 298/1. maddesindeki temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle işin esasına geçildi, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

1.Şabanözü Asliye Ceza Mahkemesinin 20.02.2024 tarih, 2024/ 15... /86 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında. 2863 sayılı Kanuna aykırılık suçundan, hükmün açıklanması ile. 2863 sayılı Kanun'un 74/1, 74/1-2. cümle, 5237 sayılı Kanun'un 62/1, 53. maddeleri gereğince 1 yıl 1 ay 10 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir. 2.Hükmün sanık tarafından istinaf edilmesi üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi

23. Ceza Dairesinin 22.10.2024 tarih, 2024/8 67... /1779 Karar sayılı kararı ile duruşma açılmaksızın mahkumiyet hükmü kaldırılarak sanığın 5271 sayılı Kanun'un 223/2-c maddesi gereğince beraatine karar verilmiş, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan 22.06.2025 tarih, ... nolu esastan ret görüşlü Tebliğname ile dava dosyası Dairemize tevdi olunmuştur.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Katılan vekilinin temyiz isteği; sanığın beraatine ilişkin kararın usul ve yasaya aykırı olduğuna, sanığın cezalandırılması gerektiğine ve diğer temyiz sebeplerine ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Bölge Adliye Mahkemesince, sanığın savunmasına, yargılanan diğer sanıklar ..., ... ve ...'ın savunmalarına, tanık ifadelerine, kolluk tarafından olay yerinde düzenlenen tutanağa, olay yeri fotoğraflarına ve Müze Müdürlüğü görevlilerince düzenlenen mütalaaya göre; sanığın, 20/11/2015 tarihinde Çankırı Orta İlçesi ...

Köyünde bulunan ve sanığın babasına ait olan evin samanlığında, 'sanığın dedesi tarafından gömülen altınları' çıkarmak maksadıyla kazı yaparken fiilde kullandıkları aletlerle birlikte yakalandıklarının anlaşıldığı, somut olayda çözümlenmesi gereken meselenin, yüklenen suç açısından sanığın kastının bulunup bulunmadığının tespit edilmesi olduğu, 2863 sayılı Kanun'un "İzinsiz araştırma, kazı ve sondaj yapanlar" başlıklı 74. maddesinde "(1) Kültür varlıkları bulmak amacıyla, izinsiz olarak kazı veya sondaj yapan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.

Ancak, kazı veya sondajın yapıldığı yerin, sit alanı veya bu Kanuna göre korunması gerekli başka bir yer olmaması halinde, verilecek cezanın üçte biri indirilir." hükmünün yer aldığı, buna göre, yargılamaya konu suçun varlığından söz edebilmek için izinsiz olarak gerçekleştirilen kazının "kültür varlığı bulmak maksadıyla" yapılması, bir başka deyişle müsnet suçun ancak özel kastla işlenmesinin gerekli olduğu,

somut olayda ise sanığın, olayın hemen akabinde alınan savunmasında, dedesinin gömdüğü altınları bulmak maksadıyla kazı yaptıklarını beyan ettiği, olay yerinde yakalanan diğer sanıkların da aynı mahiyette savunmada bulundukları, dosyada sanığın savunmasının aksine "kültür varlığı bulmak maksadıyla" kazı yaptığına dair bir delil bulunmadığı,

öte yandan yerleşik Yargıtay uygulamasında da belirtildiği üzere 2863 sayılı Kanun'un 74/2. maddesinde düzenlenen “izinsiz define araştırma” suçunun oluşabilmesi için de fiilin mutlaka mezkur Kanun'un 6. maddesi kapsamında kalan, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarında, bunların korunma alanlarında veya sit alanlarında gerçekleşmesi ve araziye fiziki müdahale teşkil etmeyen yüzeysel araştırma faaliyetlerinde bulunulması gerektiği, somut olayda, sanığın fiilinin, Kanun'un 6. maddesi kapsamında kalan, korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarında,

bunların korunma alanlarında veya sit alanlarında gerçekleşmediği gibi araziye fiziki müdahale de söz konusu olduğundan, 2863 sayılı Kanun'un 74/2. maddesinde düzenlenen suçun varlığından da bahsetmenin mümkün olmadığı, bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde: yüklenen suç açısından sanığın kastının bulunmadığı gerekçesiyle, yargılamaya konu fiilin daha ziyade aydınlanması gerekmediğinden, Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 280/1-a ve 303/1-a maddeleri uyarınca ilk derece mahkemesinin mahkumiyet hükmünün kaldırılarak sanığın beraatine karar verildiği anlaşılmıştır.

IV. GEREKÇE VE KARAR

İlk Derece Mahkemesinin kararına yönelik istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince duruşma açılmaksızın mahkumiyet hükmü kaldırılarak 5271 sayılı CMK'nın 280/1-a maddesinin delaletiyle aynı Kanun'un 303/1-a maddesi uyarınca beraat kararı verilmiş ise de, hukuki veya son derece teknik hususlarla ilgili değerlendirmeler dışında duruşma açılarak karar verilmesi gerektiği yönündeki Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 12.12.2023 tarihli ve ... numaralı .../Türkiye kararı da dikkate alındığında, anılan Kanun hükmünün delil değerlendirilmesi yapılmaksızın derhâl beraat kararı verilebilecek hâllerde uygulanabileceği,

sanık hakkındaki mahkumiyet hükmü bakımından ise 5271 sayılı CMK'nın 280/1-g maddesi uyarınca duruşma açılarak ve taraflar da çağrılarak delillerin değerlendirilmesi sonucunda anılan Kanun maddesinin ikinci fıkrasına göre yeniden hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda yazılı şekilde karar verilmesi suretiyle 5271 sayılı CMK'nın 289/1-h maddesi kapsamında hukuka kesin aykırılık hâline neden olunması, Hukuka aykırı olup, açıklanan nedenle katılan vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden başkaca yönleri incelenmeyen Ankara Bölge Adliye Mahkemesi