Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2022/9782 K.2023/2740

Taraflar arasındaki MÖHUK 48. madde uyarınca icra takibi başlatmak için teminat alınıp alınmayacağı ve tutarının belirlenmesi için İcra Müdürlüğünce dosyanın re'sen mahkemeye gönderilmesi nedeni ile yapılan inceleme sonucunda İlk Derece Mahkemesince alacaklı tarafından 7.485.438,49 TL teminat mektubunun İcra Müdürlüğüne sunulduğu, MÖHK 48. maddedeki şartın yerine getirildiği belirtilerek takibin devamına karar verilmiştir.

Kararın alacaklı vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı alacaklı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı alacaklı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Borçlu vekilince, alacaklı şirketin Birleşik Arap Emirliklerinde mukim olduğu, teminat muafiyeti öngören uluslararası Lahey Sözleşmesinde taraf olmadığı belirtilerek toplam alacak tutarının %20 sinden az olmamak üzere teminat yatırmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

II. CEVAP

Alacaklı vekilince, ilamlı icra takibinde teminat şartı aranmadığı, yabancı şahıs ve şirketler için getirilen teminat şartının ilamın verildiği mahkeme nezdinde yerine getirildiği belirtilerek teminat alınmasına yer olmadığına karar verilmesi talep edilmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile mahkemenin 30.06.2021 tarihli ara kararıyla alacaklı Orient World Wind Energy Fze şirketinin Birleşik Arap Emirliklerinde kurulmuş yabancı tüzel kişi olması nedeniyle, M.Ö.H.U.K 48. maddesi ve T.C. ...

Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü Hukuk Mütalaa ve Görüş Bürosunun 29.06.2021 tarih ve E.33711809-3-11-782-2021.1154/78042 sayılı yazı cevabı uyarınca Ülkemiz ile BAE arasında teminattan muafiyete ilişkin hukukî veya fiilî mütekabiliyet bulunmadığı anlaşıldığından takip dosyasında talep edilen asıl alacak tutarı olan 49.902.923,31 TL’nin yüzde on beşi oranında hesaplanan 7.485.438,49 TL tutarında nakdi veya banka teminat mektubunun icra dosyasına yatırılması için alacaklı vekiline ara kararın tebliği tarihinden itibaren başlamak üzere dört haftalık kesin süre verildiği,

alacaklı tarafından Kuveyttürk Bankasının 27.07.2021 tarih ve 694932 sayılı 7.485.438,49 TL tutarında kesin, süresiz ve şarta bağlı olmayan teminat mektubunun İcra Müdürlüğüne sunulduğu dolayısıyla M.Ö.H.U.K 48. maddesinde yer alan şartın yerine getirildiği gerekçesi ile takibin devamına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde alacaklı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Alacaklı vekilince, HMK nın 85/1-d bendinde yer alan emredici hüküm dolayısı ile ilamlı takiplerde teminat şartının aranmayacağı iddiası ve cevap dilekçesi içeriğini tekrarla kararın kaldırılması talep edilmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, 6100 sayılı HMK nın 84. maddesinde davalı tarafın muhtemel yargılama giderlerini karşılayacak teminatın hangi hallerde alınması gerektiğinin ifade edildiği, 85/1-ç maddesinde ise ilama bağlı alacak için ilamlı icra takibi yapılmış olması halinde teminat alınmayacağının ifade edildiği, 5718 Sayılı MÖHUK ise Yabancılık unsuru taşıyan özel hukuka ilişkin işlem ve ilişkilerde uygulanacak hukuka ilişkin (5718 SK md 1) düzenlemeler getirdiği,

yasanın 48/1 maddesinde icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı yatırmak zorunda olduklarının hükme bağlandığı, burada HMK'nın 84/1 maddesinde olduğu gibi teminatın sadece yargılama giderleri ile sınırlı tutulmadığı, zarar ve ziyanın da teminat kapsamına alındığı, dolayısıyla 5718 sayılı kanunun 48/1 maddesi ile kararlaştırılacak teminatın sınırı 6100 sayılı HMK'nın 84/1 maddesinden daha geniş olduğu,

HMK'nın 85/1. maddesinin ise şüphesiz HMK'nın 84. maddesinde düzenlenen teminat alınmasına ilişkin hükümlere dair bir kısıtlayıcı düzenleme olduğu, yani HMK'nın 85/1-ç maddesindeki düzenlemenin ancak 84. maddedeki haller için geçerli olduğu, yine hukukun genel ilkelerinden olan özel kanun genel kanunu dışlar (Lex specialis deragot generali) ilkesi kapsamında her halde 5718 sayılı yasanın evveliyetle uygulanması gerektiği, o halde ilamlı icra takibi de olsa borçlunun sırf takipten kaynaklanabilecek zararlarının olabileceği gözetilerek tazminat alınması gerektiği,

...

Bakanlığı Dış İlişkiler Ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü ile yapılan yazışmalar sonucu ilgili birimin dosyaya sunduğu yazılarda B.A.E'nin Türkiye'nin taraf olduğu Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesinde taraf olmadığı, iki ülke arasında teminattan muafiyete dair ikili bir adli yardım anlaşmasının bulunmadığı, fiili mütekabiliyete dair ise B.A.E de açılan davalarda teminat talep edilmediği, ancak ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbirlerde mahkemenin belirleyeceği miktar üzerinden teminatın yatırılmasının istendiği, teminat gösterme yükümlülüğünde vatandaş yabancı ayrımı yapılmadığı, hukuki veya fiili mütekabiliyetin bulunmadığının bildirildiği,

alacaklıdan takip ile ilgili teminat alınması gerektiği, hak arama hürriyetini kısıtlamayacak, tarafların menfaat dengelerine uygun bir oran olarak teminatın %15 olarak tespitinin uygun görüldüğü gerekçesi ile alacaklı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde alacaklı vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Alacaklı vekilince, istinaf dilekçesi içeriğindeki iddiaları tekrar edilerek kararın bozulması talep edilmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, İcra Müdürlüğünce dosyanın re'sen mahkemeye gönderilmesi üzerine MÖHUK 48. madde uyarınca icra takibi başlatmak için teminat alınıp alınmayacağı ve tutarının belirlenmesine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk MÖHUK'un 48, HMK'nın 114/1-ğ maddeleri

3.Değerlendirme 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup alacaklı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 5311 sayılı Kanunun ile değişik İİK'nın 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 370. maddeleri uyarınca ONANMASINA,

Alınması gereken 179,90 TL temyiz harcından, evvelce alınan harç varsa mahsubu ile eksik harcın temyiz edenden tahsiline,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,