Yargıtay 12. Hukuk Dairesi E.2022/9822 K.2023/2679

Taraflar arasındaki meskeniyet şikayeti nedeniyle yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince şikayetin kısmen kabulüne, taşınmazın borçlunun haline münasip evi alması için gerekli 180.000,00 TL'den aşağı olmamak üzere satılması ile satıştan elde edilecek paradan 180.000,00 TL'nin borçluya verilmesine, bakiye kısımdan alacaklıya ödenmesine karar verilmiştir.

Kararın borçlu tarafından istinaf edilmesi üzerine,Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine hükmedilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı borçlu tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. ŞİKAYET

Borçlu şikayet dilekçesinde; meskeniyet şikayetini ileri sürerek haline münasip evi üzerindeki haczin kaldırılmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

Alacaklı cevap dilekçesinde; şikayetin süresinde yapılmadığını, Amasya İcra Hukuk Mahkemesinin 2018/43 Esas sayılı dosyasında kıymet taktirinin yapıldığını, borçlunun haline münasip evden daha kıymetli bir evde oturduğunun kabulü ile taşınmazın satışına izin verilmesine ve 150.000,00-TL haricindeki bedelin icra dosyasına yatırılmasına karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; taşınmaz üzerindeki ipoteğin konut kredisinden kaynaklandığının ve kredinin borçlu tarafından aynı gün iptal ettirildiğinin bildirildiği, taşınmaz üzerindeki ipotek kaydının borçlunun meskeniyet iddiasına dayalı haczedilmezlik şikayetinde bulunmasına engel teşkil etmediği, borçlunun, taşınmazın bulunduğu mahalden daha mütevazi semtte alabileceği evin değerinin 180.000,00 TL olduğu gerekçesi ile şikayetin kısmen kabulüne, taşınmazın borçlunun haline münasip evi alması için gerekli 180.000,00 TL'den aşağı olmamak üzere satılması ile satıştan elde edilecek paradan 180.000,00 TL'nin borçluya verilmesine, bakiye kısımdan alacaklıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde borçlu istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Borçlu istinaf dilekçesinde; şikayetin süresinde yapılmadığını, evinin son derece mütevazi, haline münasip, lüks olmayan ve davacı, eşi, çocukları, çocuğunun eşi, torunları ve annesinin de birlikte yaşadıkları bir ev olduğunu, bu meskenin bulunduğu muhitte daha mütevazi olan ve 180.000.00 TL’ye alınabilecek bir konut bulunmadığını, yine güncel bedel olarak belirtilen 470.000.00 TL’ye alınabilecek 3 oda bir salon şeklinde daire de bulunmadığını, geniş aile olduğundan daha küçük bir eve sığması mümkün olmadığını, Amasya ilinin konut bakımından oldukça pahalı olduğunu, mevcut ekonomik kriz nedeniyle de konut fiyatlarının çok yüksek olduğunu,

bilirkişi raporlarını kabul etmediklerini, raporlarda hangi mütevazi semtte daha haline münasip evin örnek alındığının, neye göre evinin lüks bulunduğunun somut belgelerle belirlenmediğini, mahkemece ek raporlar arasındaki çelişkiyi giderebilecek nitelikte ek rapor alınmadığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın yedi günlük yasal süresi içinde açıldığı, borçlunun İİK'nun 82/1-12. maddesi gereğince meskeniyet şikayetinde bulunulabilmesi için meskende bizzat oturmasının şart olmadığı gibi, burayı kiraya vermiş olmasının dahi bu talepte bulunmasına engel teşkil etmeyeceği, yine borçlunun birden fazla taşınmazı olması halinde de bunlardan biri hakkında meskeniyet şikayetinde bulunmasının mümkün olduğu, yapılan araştırmalar ve alınan bilirkişi raporuna ve bilirkişi ek raporuna göre dava konusu taşınmazın haciz tarihi itibariyle değerinin 260.000,00TL olduğu,

buna karşılık davacı borçlunun "davaya konu meskenin bulunduğu muhitten daha mütevazi bir mahallede haline münasip bir evin bedelinin ortalama 180.000,00TL değerinde" olduğu, taşınmazın davacı borçlunun haline münsaip evi alması için gerekli 180.000,00 TL'den aşağı olmamak üzere satılması ile satıştan elde edilecek paradan 180.000,00 TL'nin borçluya verilmesine, bakiye kısımdan alacaklıya alacağının ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin ise reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesi ile istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde borçlu temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Borçlu, istinaf dilekçesindeki hususları tekrar etmek suretiyle Bölge Adliye Mahkemesinin kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, İİK'nın 82/1-12. maddesine dayalı meskeniyet şikayetine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk İİK md. 82/1-12.

3. Değerlendirme

İİK'nın 82/1-12. maddesine dayalı olarak haczedilmezlik şikayetinde bulunulabilmesi için, şikayet tarihi itibariyle hukuken geçerli bir haczin varlığı şarttır. Bu nedenle borçlunun haczedilmezlik şikayetinde bulunması üzerine, öncelikle İİK'nın 106. ve 110. maddeleri uyarınca haczin düşmüş olup olmadığının belirlenmesi gerekir.

İİK'nın 106. maddesinin haciz tarihi itibari ile uygulanması gereken hükmünde; “Alacaklı, haczolunan mal taşınır ise hacizden itibaren altı ay, taşınmaz ise hacizden itibaren bir yıl içinde satılmasını isteyebilir” düzenlemesine yer verilmiştir. Aynı kanunun 110. maddesinde ise; “Bir malın satılması kanuni müddet içinde istenmez veya icra müdürü tarafından verilecek karar gereği gerekli gider onbeş gün içinde depo edilmezse veya talep geri alınıp da, kanuni müddet içinde yenilenmezse o mal üzerindeki haciz kalkar” hükmü yer almaktadır.

Öte yandan, İİK'nın 59. maddesi uyarınca, bir işlemin yapılmasını isteyen alacaklı o işlemin yapılması için gerekli masrafı avans olarak peşin yatırmalıdır. Az da olsa satış avansının yatırılmış olması halinde, usule uygun satış talebi yapılmış sayılır. İİK'nın 110. maddesi hükmüne göre, satış talebi yapıldığında, icra müdürünün, alacaklıdan, satış avansını 15 gün içinde depo etmesini talep etmesi gerekir. İcra müdürünce verilen süre içinde belirtilen satış avansı depo edilmez ise, anılan hüküm gereği haciz kalkar.

İcra takip dosyasının incelenmesinde; şikayete konu taşınmaza 16.07.2017 ve 05.08.2021 tarihlerinde haciz konulduğu, alacaklı vekilinin satış talebinde bulunmadığı ve satış avansının da dosyaya yatırılmadığı görülmüş, İcra Müdürlüğünün 10.04.2023 tarihli cevabi yazısında da şikayet konusu taşınmaza ilişkin alacaklının satış talebine rastlanmadığı, 2017 yılından itibaren dosyaya herhangi bir satış masrafının yatırılmadığı bildirilmiştir.

Buna göre; haciz tarihinden itibaren bir yıl olan satış isteme süresi içinde satış talep edilmediği ve satış avansının yatırılmadığı, dolayısıyla İİK'nın 110/1. maddesi gereği, taşınmaz üzerindeki iş bu haczin mahkemenin karar tarihinden önce düştüğü görülmekle İlk Derece Mahkemesince, şikayete konu 16.07.2017 tarihli haciz yönünden şikayet konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken 16.07.2017 tarihli haczin ayakta olup olmadığı değerlendirilmeden şikayetin esası incelenerek sonuca gidilmesi ve borçlunun istinaf başvurusunun Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddi isabetsiz olup, kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1.Yukarıda yazılı nedenlerle resen 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 373/1. maddesi uyarınca, temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi’nin 09.06.2022 tarih ve 2022/1478 E. - 2022/2122 K. sayılı kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.Samsun 3. İcra Hukuk Mahkemesi’nin 08.02.2022 tarih ve 2021/259 E. - 2022/76 K. sayılı kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,