Yargıtay 17. Hukuk Dairesi E.2008/2808 K.2009/694

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün süresi içinde davacılar ve davalı ...Ş vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Davacılar vekili dava dilekçesiyle, davalı tarafa ait araç sürücüsünün kusurlu hareketi ile meydana gelen kazada davacı ...’in yaralandığını açıklayıp, fazlaya dair haklarını saklı tutarak, davacı ... için 1.000 YTL tedavi ve bakım gideri ile her iki davacı için ayrı ayrı 3.500'er YTL manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini ( davalı ... şirketi sadece maddi tazminattan poliçe limiti ile sınırlı olarak) talep etmiştir.

Davalı ... şirketi vekili cevap dilekçesiyle, sorumluluklarının kusur oranında, poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, temerrüde düşürülmediklerini, davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... Oto Kiralama Tur. Hiz. San. Tic. AŞ. vekili cevap dilekçesiyle, kaza yapan aracı 21.5.2004 tarihli sözleşme ile dava dışı ... Tekstil Kon. San Tic. Ltd. Şti'ye kiraladıklarını ve işleten sıfatların bulunmadığı belirterek, haklarındaki davanın husumet yokluğundan reddi gerektiğini savunmuştur.

Davalı ...‘a usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen, davaya cevap vermemiştir.

Mahkemece, iddia, savunma ve toplanan kanıtlara göre; davalı ...Oto Kiralama Tur. Hiz. San. Tic. AŞ. hakkındaki davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine, maddi ve manevi tazminat davalarının kısmen kabulü ile, 369 YTL tedavi giderinin davalılardan tahsili ile davacı ...’a verilmesine, davacı ... için 750 YTL, ... için 500 YTL manevi tazminatın ...Oto Kiralama Tur. Hiz. San. Tic. AŞ. dışındaki davalılardan tahsiline, karar verilmiş; hüküm, davacılar vekili ile davalı ... şirketi vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere ve davacılar tarafından bakım giderine ilişkin delil ibraz edilmemiş bulunmasına göre, davacılar vekili ile davalı ... şirketi vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

2-Dava, trafik kazasından kaynaklanan tedavi gideri ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, manevi tazminat isteminin, kısmen kabulüne karar verilmiştir. Borçlar Kanunu’nun 47. maddesi hükmüne göre, hakimin özel halleri göz önüne alarak manevi tazminat adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği para tutarının, adalete uygun olması gerekir. Tazminatın amacı, zarara uğrayanda bir nebze olsun acı ve sıkıntıyı hafifletmektir. Olayın meydana geldiği tarih, tarafların ekonomik ve sosyal durumu, yaralının yaşı, 60 gün iş ve güçten kalacak şekilde sol bacağının kırılması ile duyulan acı ve sıkıntı dikkate alındığında, davacılar için hükmedilen manevi tazminat miktarı, duyulan acıyı ve çekilen sıkıntı ekilen sıkıntıyı hafifletebilecek düzeyde değildir. Bu nedenlerle hükmün, davacılar yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.

3-Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davalı şirketin, işleten sıfatının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

2918 sayılı KTK.nun hükümlerine göre, trafik kaydı "işletenin" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur.

Aynı yasanın 3. maddesinde, "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alacı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır.

Aynı kanunun 85. maddesinde ise, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, moturlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o araca kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip,

bunun sonucu olarakta araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek doktirinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir.

Somut olayda, kazaya karışan ... plakalı aracın trafik sicilinde ...Ota Kiralama ve Turistik Hiz. San. Şti.'ne kayıtlı olup adı geçen şirket 21.5.2004-20.6.2004 tarihleri arasında (1 ay süreyle) ...Tekstil Ltd.Şti'ne kiraya verdiğini ifade ederek kira sözleşmesinin ve kira bedelini gösteren faturayıda ibraz etmiştir. Ancak, kira sözleşmesi ve fatura üzerinde imza ve mühründe olmadığı görülmüştür. Bu konuda getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratılmaması şarttır.

O halde mahkemece yapılacak iş; yukarıda açıklanan yasal düzenlemelerde gözönünde bulundurularak, davalı şirket Oto kiralama şirketi olup, aracı dava dışı...Tekstil Ltd.Şti'ne kiraladığına göre, taraflar arasında tanzim edilen kira sözleşmesinin uzun süreli ve 3.kişileri bağlayacak güçte bir kira sözleşmesi olup olmadığı, aracın teslim edilip edilmediği, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma olup olmadığı, kira sözleşmesinin ve kira bedelinin maliye ve vergi Dairelerine bildirilip bildirilmediği,

gerektiğinde işleten ve kiracının ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle kira sözleşmesinin, fatura, ruhsat ve cari hesap hareketleri gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediği davalının işletenlik sıfatının devam edip etmediği hususları tartışılarak varılacak uygun sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.

4-2918 sayılı Karayolları Trafik Kanun’unun 92. maddesinin (f) bendi ile Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının 3.maddesinin (e) bendine aykırı olarak, davalı ... şirketinin hükmedilen manevi tazminattan sorumlu tutulması isabetli değildir.