Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2010/9743 K.2011/4541

Taraflar arasındaki istirdat alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne, yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalılardan ...Faktoring A.Ş vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, müvekkili ile davalılardan ...Makina Sanayi A.Ş arasında bayilik ilişkisi bulunduğunu, müvekkilinin davalıya davalının vereceği traktörler için avans çekleri verdiğini, anılan davalının traktörleri vermediği gibi çekleri de faktoring şirketlere ciro ettiğini, bu çeklerden 12/04/2008 keşide tarihli 15.000 TL bedelli çekin diğer davalı ... şirketine temlik edildiğini ve çek bedelinin ödendiğini ileri sürerek ödenen çek bedelinin tahsil edildiği tarihten itibaren ticari reeskont faiziyle birlikte davalılardan istirdatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ...Ş davaya cevap vermemiştir.

Davalı ... Hizmetleri A.Ş vekili, Faktoring Şirketlerinin Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkındaki Yönetmelik gereği çeki devir aldıklarını, müvekkilinin iyi niyetli hamil olduğunu, mal gönderilip gönderilmediğini bilemediklerini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporuna göre, davacının mal satın alma amacıyla düzenlediği avans çeki karşılığı davalı ... Makine A.Ş' nin mal teslim etmediği, ödemezlik def' ini ve bedelsiz kaldığı yönündeki iddiasını davacının kanıtladığı, davacının bu def'iyi alacağın temliki hükümlerine göre faktoring şirketine karşı da ileri sürebileceği, davalı ... şirketinin yasa ve yönetmeliğin kendisine yüklediği özen ve basiret yükümlülüğünü yerine getirmediği gerekçesi ile davanın kabulüne, 15.000 TL' nin 15.04.2008 tarihinden itibaren değişen oranlarda reeskont faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiş, hüküm davalı ... şirketi vekili tarafından temyiz edilmiştir

Somut olayda, davalı ... Factoring A.Ş. ile diğer davalı ... Makine A.Ş arasında akdedilen faktoring sözleşmesi uyarınca, ticari alım satım sözleşmesinden kaynaklanan faturaya dayalı alacağa ilişkin dava konusu çek davalı ... şirketine temlik edilmiştir. Davacı çekin keşidecisi olup, çek hamili davalı ... Mak.A.Ş’ne ileride teslim edilmesi kararlaştırılan mallara karşılık bu çekin avans olarak verildiğini, ancak, mal teslim edilmediğinden karşılıksız kaldığını iddia etmiştir. Somut olay bakımından uyuşmazlık, davacının alım satım ilişkisine girdiği satıcı davalı ... Mak.A.Ş.’ne karşı ileri sürebileceği def’ilerin faktoring sözleşmesi uyarınca alacağı temlik almış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürüp süremeyeceği noktasında toplanmaktadır.

Faktoring sözleşmesi, alacağın temliki hükümlerini de içeren karma nitelikli atipik bir sözleşmedir. BK.nun 167.maddesi uyarınca faktoring sözleşmesine konu edilen çekin borçlusu olan davacının alacağı temlik eden durumdaki önceki alacaklısına karşı aralarındaki satış ilişkisi nedeniyle ileri sürebileceği def’ileri temlik alan faktoring şirketine karşı da ileri sürmesi mümkündür. Ancak, somut olayda davacı çekin avans olarak verildiğini iddia etmektedir.

Oysa, çek bir ödeme vasıtası olup, kural olarak mevcut bir borcun tediyesi amacıyla verildiğinin kabulü gerekir. BK.nun 182.maddesinde ise; aslolanın peşin satış olup, peşin satışta mal ve semenin aynı anda verildiği yolunda yasal karine öngörülmüştür. Bu durumda davacı, dava konusu cekin ileride teslim edilecek mallara karşılık avans olarak verildiği yolundaki iddiasını HUMK'nun 290. madde uyarınca kanıtlamak zorundadır.

Bu iddia kanıtlandğı taktirde factoring işlemi alacağın temliki hükümlerine tabi olduğundan davacı, temlik edene karşı ileri sürebileceği def'ileri temellük eden davalı factoring şirketine karşı da dermeyan edebileceği B.K.nun 167/1 madde hükmü gereği olup, Finansal Kiralama ve Finansal Şirketlerin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkındaki Yönetmeliğin 22/2.maddesine göre değerlendirme yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.