Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E.2025/7038 K.2025/8076

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı kadın vekili tarafından yargılamanın yenilenmesi talebinin reddi yönünden temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

Dosyanın tetkikinden, erkek tarafından açılan boşanma davasının yapılan yargılaması sonucunda, Denizli 8. Aile Mahkemesi'nin 2021/958 Esas, 2021/868 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve tarafların boşanmalarına karar verildiği, kararın 15.12.2021 tarihinde kesinleştirildiği ve kadının ise 08.03.2022 tarihli dilekçesi ile kadının akıl zayıflığına dair sağlık kurulu raporunun bulunduğunu, iradenin fesadına uğradığını, protokol hükümlerini anlamadan kabul ettiğini ileri sürerek "yargılamanın iadesi" talebinde bulunduğu, İlk Derece Mahkemesince talebin yargılamanın iadesi davası olarak nitelendirilerek davanın kabulüne karar verildiği,

taraf vekillerinin istinaf başvurusu üzerine Bölge Adliye Mahkemesince tarafların istinaf başvurularının kabulü ile eldeki yargılamanın iade davasının sebebi olan Kayseri 8. Aile Mahkemesinin 2021/958 Esas, 2021/868 Karar sayılı anlaşmalı boşanma kararının tebliğ tarihinde davacı kadının vesayet altına alınmasını gerektirir akıl zayıflığının bulunduğu anlaşılmakla kısıtlıya yapılan gerekçeli karar tebliği hüküm ve sonuç doğurmayacağı, kısıtlıyı vasisi temsil edeceğinden ve onun adına kanun yolu haklarını kullanacağından, gerekçeli kararın vasiye tebliğinin zorunlu olduğu, bu hususun, kamu düzenine ilişkin olduğu,

belirtilen hususlar gözönüne alındığında Kayseri 8. Aile Mahkemesinin 2021/958 Esas, 2021/868 Karar sayılı boşanma kararında gerekçeli kararın usulüne aykırı olarak davacı kadına tebliğ edildiği ve Kayseri 8. Aile Mahkemesinde ki anlaşmalı boşanma davasının kesinleşmediği,

yargılamanın iadesi yoluna ancak kesinleşmiş kararlara karşı gidilebileceğinden ve ortada kesinleşmiş bir karar bulunmadığından HMK 379/1-b maddesi uyarınca yargılamanın iadesinin şartları gerçekleşmediğinden İlk Derece Mahkemesince esasa girmeden davanın reddine karar verilmesi gerekirken yargılamanın iadesi talebinin kabulü ile işin esasına girerek tarafların karşılıklı boşanma ve fer'î talepleri yönünden karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesi ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, yasal şartları oluşmayan (mesmu bulunmayan) yargılamanın iadesi talebinin reddine karar verilmiştir.

Hâkim, Türk hukukunu re'sen uygular. Maddî olayları ileri sürmek taraflara, hukuki nitelendirme yapmak ve uygulanacak kanun maddelerini belirlemek hâkime aittir. Toplanan delillerden ve .. Şehir Hastanesi'nin 17.03.2022 tarihli sağlık kurulu raporundan kadının sınır düzeyde mental retardasyon denilen akıl zayıflığının bulunduğu, rahatsızlığının doğuştan geldiği, tedavi imkanının bulunmadığı ve kendisine vasi tayininin gerektiği belirtilmiştir.

Davacı kadının Kayseri 5. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 2022/1641 Esas, 2022/2282 Karar ve 27.05.2022 tarihli ilamı ile Sağlık Bakanlığı ..

Şehir Hastanesince düzenlenen 17.03.2022 tarihli raporunda, kısıtlı adayının sınır düzeyde mental retardasyon denilen akıl zayıflığının bulunduğu, rahatsızlığının doğuştan geldiği, tedavi imkanının bulunmadığı ve kendisine vasi tayininin gerektiği gerekçesiyle TMK'nın 405. maddesi gereğince süresiz velayet altına alındığı ve ...'ın veli olarak atandığı anlaşılmıştır.

Denizli 8. Aile Mahkemesi'nin 2021/958 Esas, 2021/868 Karar sayılı boşanma davasında gerekçeli kararın doğuştan rahatsızlığı bulunan kadına kalemde bizzat tebliği edildiği, kararının tebliğ tarihinde kadının vesayet altına alınmasını gerektirir akıl zayıflığının bulunduğu, bu şekilde boşanma kararının 15.12.2021 tarihinde usulsüz olarak kesinleştirildiği anlaşılmaktadır.

Yargılamanın iadesi, kesin olarak verilen veya kesinleşmiş olan hükümlere karşı istenebilir (HMK md. 374/1). Kanun yolu denetimi açık ve henüz kesinleşmemiş olan kararlara karşı yargılamanın yenilenmesi istenemez. Çünkü, kanun yolu açık ve kesinleşmemiş olan hükümdeki ağır yargılama hatalarının, kanun yolu denetiminde giderilmesi olanağı mevcuttur. Bu bakımdan, yargılamanın iadesi yolu, kesinleşmiş olan hükümlere karşı başvurulan istisnai ve olağanüstü bir yoldur.

Denizli 8. Aile Mahkemesi'nin 2021/958 Esas, 2021/868 Karar sayılı boşanma dava dosyasında gerekçeli karar kadına usulsüz olarak tebliğ edilmiş olduğundan henüz kesinleşmemiştir.

İş bu yargılamada boşanma davasının davalısı kadın tarafından "boşanma davasında akıl zayıflığına dair sağlık kurulu raporunun bulunduğu, iradenin fesadına uğradığı, protokol hükümlerini anlamadan kabul ettiği'' iddia edildiğine göre, kadının talebi "yargılamanın iadesi" olmayıp boşanma davasındaki İlk Derece Mahkemesi kararına karşı yapılan "istinaf başvurusu" niteliğindedir.

Hal böyle olunca İlk Derece Mahkemesinin, boşanma davasında verilen karara yönelik yapılan bu istinaf başvurusunu, talebin hukuki nitelendirmesinde hataya düşerek "yargılamanın iadesi davası" olarak kabul edip ayrı bir esasa kaydederek yazılı şekilde hüküm tesis etmesi doğru görülmemiştir.

O halde Bölge Adliye Mahkemesince yapılacak iş; kadın vekilinin dilekçesinin boşanma davasına ilişkin istinaf başvurusu niteliğinde olduğu kabul edilerek yargılamanın iadesine yönelik dava dosyasına ilişkin esasın kapatılarak boşanma davasının istinaf incelemesi yapılmak üzere Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesi gerektiğinden bahisle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar vermekten ibarettir.

Bu sebeple temyiz edilen hükmün bozulmasına karar verilmesi gerekmiştir.