Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2024/2814 K.2025/3145

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davacının, davalıya ait inşaat halindeki binasını hastane olarak kullanmak üzere 01.05.2013 tarihli kira sözleşmesi ile aylık 750.000,00 TL bedelle kiraladığını, 10 aylık kira bedelini indirimli olarak ödediğini, bu hususun sözleşmenin (22.) maddesinde belirtildiğini, sözleşmenin (19.) maddesi uyarıca yapının plan tadilatı, masraf ve harçlarının 100.000,00 TL'lik kısmı ile binaya yapılan ilave katların imalat masraflarını ödemesi gereken davalı kiraya veren aleyhine açılan alacak davasının derdest olduğunu, ... tarafından davacı şirkete gönderilen paranın sözleşmenin (19.) maddesi uyarınca avans ödemesi olduğunu,

davacı tarafından peşin ödenen 630.000,00 TL kira bedeli için mükerrer olarak icra takibi başlatıldığını, icra tehdidi altında ihtirazı kayıtla ödeme yapıldığını ileri sürerek; talep edilen kira borcu bulunmadığının tespiti ile mükerrer olarak ödenen bedelin istirdadına, davalı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesni talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili, kira sözleşmesinin (22.) maddesinin gerçeği yansıtmadığını, sözleşmede kira bedelinin ödenmesi için belirtilen hesap numarasına 17.04.2013 tarihli 20.000,00 TL dışında ödeme yapılmadığını, ödemeyi de sözleşme tarihinde davacının tüzel kişiliği olmadığından ...'in yaptığını, ... hesabına yapılan ödemenin kira iadesi adıyla iade edildiğini, iade edilen tutarın havale açıklamasında "avans" ödemesi olduğuna dair açıklama yazmadığını, şirket kasasına 650.000,00 TL kira girmediğinin sabit olduğunu, üçüncü kişiye yapılan ödemenin kabul edilmeyeceğini, şirketin sözleşmenin (19.) maddesi kapsamında edimlerini ifa ettiğini,

davacının takip dosyasına yaptığı ödemenin öncelikle ferilerden mahsubu gerektiğinden hala bakiye 337.887,98 TL borcu olduğunu savunarak, davanın reddine ve davalı lehine icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; icra takibi öncesi davalı kiraya verene ödeme yapıldığına dair delile rastlanmadığı, davalı tarafından takibe geçildikten sonra yapılan ödemenin mükerrer ödeme olmadığı, 01.01.2013 ile 31.05.2013 tarihleri arasında 630.000,00 TL'nin davalının yevmiye defterlerinde kaydı olmadığı, ödemenin mükerrer olduğunun ve davacının kötüniyetle hareket ettiğinin ispat olunmadığı gerekçesiyle, davanın ve kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiş; karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; alınan bilirkişi raporunda ödemeye rastlanmadığının belirtildiği, 01.01.2013 ile 31.05.2013 tarihleri arasında 630.000,00 TLnin yevmiye defterlerinde kaydı olmadığının anlaşıldığı, aksinin davacı tarafından ispatlanamadığı, ...'in 29.04.2013 tarihinde ...'a 630.000,00 TL meblağlı havalesi olduğu, ...'ın 07.05.2014 tarihinde ...'e aynı tutarı kira bedeli olarak iade ettiği, davacının kiralayana takip tarihinden önce 630.000,00 TL meblağlı ödemesine delil göstermediği, davacı kiracı tarafından takibe geçildikten sonra yapılan ödemenin mükerrer ödeme olmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastanr reddine karar verilmiş; karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; sözleşmede açıkça kira bedelinin ödendiği belirtilmesine rağmen haciz tehdidiyle ödeme yapıldığını, kararın hatalı olduğunu, imzası inkar edilmeyen sözleşmenin bağlayıcı olduğunu, davalı tacirin almadığı para için sözleşmeye bu yönde hüküm koymayacağını ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Gerekçe ve Değerlendirme

Uyuşmazlık, kira alacağının tahsili için başlatılan takip dolayısıyla menfi tespit ve istirdat istemine ilişkindir. Kira sözleşmesi her iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerden olup, kira bedelini ispat yükü kiraya verene, kira bedeli ödediğini ispat yükü ise kiracıya düşer.

Taraflar arasında imzalanan 01.05.2013 başlangıç tarihli ve aylık net 75.000,00 TL bedelli kira sözleşmesinin Özel Hükümler başlıklı kısmının (22.) maddesinde; kiracının ilk 10 ay 01.05.2013-28.02.2014 arası kirayı peşin olduğu için indirimli şekilde toplam 650.000,00 TL olarak kiraya verene ödediği açıkça belirtilmiştir. İmzası inkar edilmeyen sözleşme hükmü geçerli olup, tacir olan davalıyı bağlayıcıdır.

Sözleşme hükmünün aksi ise aynı kuvvette yazılı delil ile ispat edilmemiş olup, ödemenin kiraya verenin ticari defterlerine kaydedilmemesi sözleşmenin aksini ispata yeterli değildir. Yine sözleşmenin nisbiliği ilkesi uyarınca, sözleşmede aksi belirtilmedikçe taraf olmayan üçüncü kişiye yapılan ödeme, sözleşmenin ifası olarak kabul edilmeyeceği gibi üçüncü kişi tarafından yapılan iade de ödenen bedelin iadesi olarak kabul edilemeyecektir.

Hal böyle olunca İlk Derece Mahkemesince; imzası inkar edilmeyen ve tacir olan davalıyı bağlayıcı nitelikte olan, kira sözleşmesinin (22.) maddesinin açık hükmü gereği 01.05.2013-28.02.2014 arası döneme ilişkin 10 aylık kira bedelinin peşinen ödendiği dikkate alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile ödemenin davalının ticari defterlerine kayıtlı olmadığından bahisle davanın reddine karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR