Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2024/3274 K.2025/2795

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; astsubay olarak çalışan müvekkilinin 27.07.2016 tarihli ve 668 sayılı KHK ile TSK’dan ihraç edilmesi nedeniyle OYAK ile ilişiğinin kesildiğini, müvekkilinin 02.08.2016 tarihinde emeklilik dilekçesi verdiğini, davalı Kurumun emeklilik işlemlerini tamamlayarak 13.08.2021 tarihinde 473.807,67 TL ödeme yaptığını, 13.08.2021 tarihinde davalı Kuruma ihtarname çekilerek ödemenin neleri içerdiğini sorduklarını, davalı kurumun temerrüdü nedeniyle davacının munzam zarar alacağının doğduğunu ileri sürerek; şimdilik 500,00 TL alacağın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; davanın idari yargıda görülmesi gerektiğini, 205 sayılı ... Kanunu (205 sayılı Kanun) hükümleri çerçevesinde teşkil edilen kurulların aldığı tüm kararların hukuka ve yasaya uygun olduğunu, ödemenin sürüncemede bırakılmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir. .

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davada idari yargının görevli olduğu anlaşıldığından, 6100 sayılo Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı kanun) 114/1-b hükmünde bulunan “davanın görevli yargı yolunda açılmış olması” dava şartının mevcut olmadığı gerekçesiyle, davanın usulden reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; davalı Kurumun hakkı olan emekli ikramiyesi ödemesini beş yıl sonra yasal faiz işleterek verdiğini, OYAK ve TSK ile bağı kalmayan birinin idari yargı yoluna gitmesinin mümkün olmadığını, OYAK'ın sivil kişilerle olan davalarına adli yargıda, askeri kişilerle olan davalarına idari yargıda bakılması gerektiğini, davanın esastan incelenerek kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, kamu görevinden ihraç edilen davacıya geç ödenen emekli ikramiyesi ve konut ön biriktirim fonu alacağı nedeniyle uğranılan zararın tahsili istemine ilişkindir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesine göre;

"1. İdari dava türleri,

a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları,

b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları

c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar." şeklinde belirlenmiştir.

..., Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarına sosyal yardım sağlamak amacıyla Milli Savunma Bakanlığına bağlı olarak kurulmuştur. 205 sayılı Kanunun 1. maddesinde; Kurumun, bu Kanun ile özel hukuk hükümlerine tabi, mali ve idari bakımdan muhtar ve hükmi şahsiyeti haiz bir teşekkül olduğuna işaret edilmiştir.

Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarında görevli tüm askeri personelin zorunlu üyeliğine dayanan Kurumun gelirleri, mevcutların işletilmesinden elde edilecek gelirler ve bağışlar ile üyelerin maaşlarından yapılan kesintilerden oluşmakta; 35. madde ile Kurumun kimi gelir ve muameleleri Gelir, Gider, Veraset ve İntikal Vergileri ile Kurumlar Vergisi ve Damga Resminden muaf tutulmaktadır.

Ayrıca 37. maddede; "Kurumun her çeşit malları ile gelir ve alacakları, Devlet malları hak ve rüçhanlığını haizdir. Bunlara karşı suç işleyenler, Devlet mallarına karşı suç işleyenler gibi takibata tabi tutulurlar." hükmüne yer verilmektedir.

Kanun koyucunun, Anayasa'ya uygun olmak koşulu ile, kamusal ihtiyaçların gerekli kıldığı hallerde herhangi bir alanı yasal statü içine alarak bir kamu hizmeti tesis etmesi olanaklıdır. Nitekim, kanun koyucu tarafından, Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarının diğer Devlet memurları gibi yararlanmakta oldukları Emekli Sandığı Kanunu ile sağlanan olanaklar yeterli bulunmayarak, T.C. Emekli Sandığının yardımlarını tamamlayıcı bir şekilde ve üyelerin kendi mali olanaklarıyla dayanışmaları ve bu suretle gelecek endişesinden kurtularak maddi ve manevi huzura kavuşmalarını sağlamak amacıyla 205 sayılı Kanun yürürlüğe konulmuş olup, bu amacın gerçekleştirilmesinde Kurumu kamusal hak ve yetkilerle donatan Kanunun, idare hukuku ilkelerine dayanan bir düzenleme olduğu açıktır.

Gerek teşkilat yapısı ve organlarının oluşumu ve gerekse Kanun ile verilen kamusal yetkiler, usul ve ayrıcalıklar göz önüne alındığında; OYAK'ın bir "kamu kurumu" olduğu, görevi ve hizmet verdiği konuların ise "kamusal" amaç taşıdığı sabittir.

Diğer taraftan, üyelerin Kurumla olan ilişkileri yönünden hukuki durum incelendiğinde, üyeliğin Kanun ile zorunlu kılınması ve Kurumun da sadece üyeleri için Kanunda belli edilen sosyal yardımları sağlamak ve kamusal nitelikli hizmetleri yerine getirmek amacıyla kurulmuş olması karşısında, bu ilişkinin idare hukuku ilişkisi olduğu açıktır.

Her ne kadar 205 sayılı Kanunun.

1. maddedesindeki "Kurumun, bu Yasa ile özel hukuk hükümlerine tabi" olduğuna işaret edilmekteyse de; bu hüküm ile kanun koyucu tarafından, mevcutların işletilmesi ve nemalandırılması için iktisadi ve ticari alanda gösterilecek faaliyetlere esneklik kazandırılmak amacıyla Kurumun üçüncü kişilerle arasında olan bu tür faaliyetleri yönünden özel hukuk hükümlerine tabi kılındığının anlaşılması gerekmekte olup, bu hususun, Kurumun "kamu kurumu" niteliğine engel teşkil etmeyeceği doğal olduğu gibi, bu hükümden hareketle,

bu Kanunda düzenlenen ve idare hukuku ilişkisi niteliği taşıyan "Üye-Kurum" ilişkisinin de özel hukuk hükümlerine tabi olacağı sonucuna ulaşmak olanaksızdır (Uyuşmazlık Mahkemesinin 10.04.2017 tarihli ve 2017/126 E., 2017/214 K. sayılı kararı aynı yöndedir).

Yapılan bu açıklamalar ışığında yapılan incelemelerde, işlem tarihi itibariyle daimi üye statüsünde ve asker kişi durumundaki davacının, kamu kurumu niteliğindeki davalı Kurumun işleminden doğan zararlarının tahsiline yönelik taleplerinin idare hukuku kapsamında idari yargı yerinde değerlendirilmesi gerektiği, buna göre yargı yolu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla, davacının vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.

V. KARAR