Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2024/4059 K.2025/2855

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkili Borsanın üyesi olan davalının, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun ( 5174 sayılı Kanun) 46. maddesi gereği satım işlerini müvekkiline bildirerek tescil ettirmekle yükümlü olduğunu, Ticaret Borsalarına Tabi Maddeler ve Bu Maddelerin Alım veya Satımlarının Tescili Hakkında Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) 15. maddesi uyarınca müvekkilinin üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini denetlemeye yetkili olup, bu amaçla hâkim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve evraklarını inceleyebileceğini,

09.02.2023 tarih ve 139 sayılı yazı ile 2022-2023 yıllarına ait tüm ticari defterler ile alım satıma ait e-fatura, e-arşiv fatura, kağıt fatura vb belgelerin ile kayıtların incelenmesinin talep edilmesine rağmen davalının verilen 3 günlük süre içinde istenilen evrakları sunmadığını, buna ilişkin 20.02.2023 tarihli tutanak tutulduğunu, ileri sürerek davalının 2022-2023 yıllarına ait ticari defter/evrak ve alım satım faturalarının incelenip iade edilmek üzere, müvekkiline teslim edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; 5174 sayılı Kanun'un 45. maddesine göre yumurtanın dayanıklı ve stoklanabilir olmadığı için borsaya tabi olmadığını, borsa yeri kurulmadığını, davacı tarafından 01.06.2014 tarihinde yayımlanan kotasyon listesinde yumurta borsaya tabi maddelerden sayılmış ise de, Türk Gıda Kodeksi Yumurta Tebliği'nin 20.12.2014 tarihinde yayınlandığını, söz konusu tebliğde yumurtanın muhafaza ve tüketim koşullarının belirlendiğini buna göre yumurtanın 28 gün içinde tüketilmesi gerektiğini ve stoklanmasının mümkün olmayacağını, tebliğ ile birlikte kotasyon listesinin kadük kaldığını, borsa yeri olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; her ne kadar davalı taraf 23.10.2023 tarihli dilekçesi ve 01.11.2023 tarihli celsede Ankara 22. İdare Mahkemesinin 2023/982 E. sayılı dosyasının bekletici mesele yapılmasını talep etmiş ise de.

5174 sayılı Kanunun 46/6 maddesi uyarınca, davacının, üyesi olan davalının kotasyona tabi olan alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediğini denetlemeye yetkisi bulunduğu ve bu amaçla hâkim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve kayıtlarını inceleyebileceği, bu hüküm kapsamında hâkimin yalnızca izin verme yetkisi bulunduğu gerekçesiyle;

"davacıya 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun 46. maddesi gereğince işbu karar kesinlneştiğinde davalının 2022-2023 yıllarına ait ticari defterler ile alım satıma ait e-fatura, e-arşiv fatura, kağıt fatura ve ilgili evrakları inceleme izni verilmesine" karar verilmiş; hüküm, davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş; karar, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; 5174 sayılı Kanunun 45. maddesine göre yumurtanın dayanıklı ve stoklanabilir olmadığı için borsaya tabi olmadığını, bununla ilgili olarak idari yargıda açtıkları iptal davasının bekletici mesele yapılmadığını, İlk Derece Mahkemesince alanında uzman bir bilirkişi görevlendirmek suretiyle “yumurta” maddesinin “dayanıklı ve stoklanabilir” olup olmadığı ve “yumurta” maddesi yönünden borsa yerinin var olup olmadığı hakkında ilgili mevzuat dikkate alınarak, kapsamlı bir rapor tanzim edilmesi gerektiğini belirterek, kararı temyiz etmiştir

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 5174 sayılı Kanunun 46. maddesine dayalı defter ve belgelerin incelenmesine izin verilmesi istemine ilişkindir.

Temyizen incelenen kararda belirtilen gerekçeye ve özellikle 5174 sayılı Kanunun uygulanmasına yönelik Yönetmeliğin 5/1 maddesi hükmüne göre, ilgili bakanlığın kotasyona alınacak mallar yönünden karar verme yetkisine sahip olduğu, ilgili borsa tarafından da buna istinaden ilan edilen listede "yumurta" ürününe yer verildiği, İlk Derece Mahkemesi ve Yönetmeliğin 15/1 maddesi hükmünde yer alan "Borsalar, üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini denetlemeye yetkilidir. Bu amaçla hâkim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve evrakını inceleyebilir." düzenlemesine uygun olarak karar verildiğinin anlaşılmasına göre, davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar verilmiştir

VI. KARAR