Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/1330 K.2025/4864

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; kurum üyesi olan davalının 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun (5174 sayılı Kanun) 46. maddesi gereğince alım satım işlemlerini bildirerek tescil ettirmekle mükellef olduğunu, Ticaret Borsalarına Tabi Maddeler ve Bu Maddelerin Alım veya Satımlarının Tescili Hakkında Yönetmeliğin (Yönetmelik) 15. maddesi gereğince Kurumun, üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini denetlemekle yetkili olduğunu, davalının 18.04.2024 tarihinde borsaya üye kaydı yapıldığını, kayıt ücretini ödememesi üzerine 25.04.2024 tarihli yazı ile kayıt ücretini ödemesi,

03.06.20 24... .06.2024 tarihli yazılar ile de tescil işlemlerini yaptırması gerektiği bildirildiği halde netice alınamadığını, Borsa Yönetim Kurulunun 04.07.2024 tarihli ve 80 toplantı, 434 karar nolu kararı ile anılan madde uyarınca hâkim kararıyla ilgili defter ve evrakların incelenmesinin talep edilmesine karar verildiğini ileri sürerek.

18.04.2024- 04.07.2024 tarihleri arasına ilişkin davalı tarafa ait alış faturaları ile ilgili tüm ticari defter, evrak ve kayıtların icra müdürlüğü kanalıyla tetkikine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili, davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın kabulü ile davalının 18.04.2024- 04.07.2024 tarihleri arasındaki alış ve satış faturaları ile tüm ticari defter, evrak, fatura ve kayıtlarının incelenmesine izin verilmesine karar verilmiş; karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın kabulüne karar verilmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırı bir durum bulunmadığı gerekçesiyle; başvurunun esastan reddine karar verilmiş; karar, davalı vekili tarafından süresi içinde temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; müvekkili şirketin alım-satım muamelelerinin borsalara tescilinin zorunlu olduğu alanda faaliyet göstermediğini, bu hususun tespiti uzmanlık gerektirdiği halde bilirkişi incelemesi yapılmadığını, yargılama yapılmadan davacı talebi doğrultusunda karar verildiğini, ticari defterlerin incelenmesinin doğrudan kanundan kaynaklanması ve müvekkili şirketin dava açılmasına sebebiyet vermemesi nedeniyle aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Gerekçe ve Değerlendirme

Uyuşmazlık, 5174 sayılı Kanun'un 46. maddesine dayalı defter ve belgelerin incelenmesine izin verilmesi istemine ilişkindir.

Yönetmeliğin 5/1 maddesinde; "... Bakanlık değişen piyasa şartlarında, borsada yeterli arz ve talep bulunmayan veya ticari teamüllere göre borsalarda alım satıma konu olmayan malları genel olarak veya borsalar itibariyle borsaya tabi mallar arasından çıkarabilir, ticaret borsalarının, bölge ticaret borsalarının ve ürün ihtisas borsalarının kotasyonunda yer alacak veya almayacak ürünleri ve ... en az alım satım miktarlarını yeniden belirleyebilir ... Borsalar tarafından yerinde ilan edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Yine aynı Yönetmeliğin 15/1 maddesinde ise; "Borsalar, üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini denetlemeye yetkilidir. Bu amaçla hakim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve evrakını inceleyebilir." denilmektedir.

Açıklanan Kanun ve Yönetmelik hükümleri nazara alındığında; davacı Kurumun, üyesi olan davalının kotasyona tabi olan alım ve satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediğini denetlemeye yetkili bulunmasına, hâkim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve kayıtlarını inceleyebileceğine yönelik Derece Mahkemelerinin kabulünde bir isabetsizlik bulunmamasına, Yönetmeliğin 5/1 maddesi hükmüne göre, ilgili bakanlığın kotasyona alınacak mallar yönünden karar verme yetkisine sahip olmasına ve ilgili borsa tarafından da buna istinaden ilan edilen listede "balık unu, balık yağı, balık yemi ve balık (deniz- çiftlik)" ürünlerine açıkça yer verilmesine,

yargılama sırasında ileri sürülmeyen hususların temyiz aşamasında incelenemeyeceğinin anlaşılmasına göre, davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanmasına karar verilmiştir.

VII. KARAR