Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E.2025/2507 K.2025/5957

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin gazi olduğunu, engelliler için yurtdışından araç getiren galeriler, şahıslar olduğunu öğrenerek "............" adlı siteden almak istediği bir adet ..... marka araç bulduğunu, davalının dava konusu aracı Amerika’dan getirttiğini, bu şekilde elinde iki araç olduğunu, müvekkilin baktığı aracın daha kusursuz olduğunu, ayrıca kendisinin sattığı araçların başka satıcıların sattığı araçlardan farklı olduğunu, bu yüzden fiyat farkının olduğunu söylediğini, satıcının beyanlarına güvenerek araç için iki parça halinde olmak üzere toplamda 741.000,00 TL'yi davalıya gönderdiğini,

müvekkilinin aracı aldıktan kısa süre sonra rutin bakımı için davalının aracı garantili olduğunu söylediğinden garanti kapsamında işlem görmesi amacıyla ..............yetkili servisine götürdüğünü, aracın pert kaydının olduğunu öğrendiğini belirterek, uğramış olduğu zarar için şimdilik 10.000,00 TL maddi tazminat ile 50.000,00 TL manevi tazminatın satım tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; müvekkilinin yurt dışından araç almak isteyenlere araç alım satımı konusunda danışmanlık hizmeti sunduğunu, aracın ayıbından müvekkilinin sorumlu olmadığını, davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkilinin satış sözleşmesinin tarafı olmadığını, aracın pert kaydının bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacının aracı yurdışına giderek ................. isimli şahıstan satın aldığı, aracı ülkeye kendisinin soktuğu ve gümrük ile tescil işlemlerinin davacı tarafından bizzat gerçekleştirildiği, davalının ise yurt dışında araç alımı hususunda davacıya danışmanlık hizmeti verdiği ancak aracın satıcısı veya ithalatçısı konumunda olmadığından araçtaki ayıplar sebebiyle sorumluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle, davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; araç satım sözleşmesine davalının taraf olmadığı, sözleşmenin nispiliği ilkesi gereği davalıya karşı taleplerin ileri sürülemeyeceği gerekçesiyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; davada tahkikat aşaması bitirilip sözlü yargılamaya geçilmeden doğrudan karar verilmiş olduğunu, işlemin HMK'nın 321. maddesine aykırı olduğunu, davalının aracı müvekkiline satan kişi olduğunu, resmi devir işleminin...ülkesinde...vatandaşı bir şahıs araya sokularak yapıldığını, müvekkilinin ödemeyi davalının banka hesabına yaptığını, davalının araç satışı yaptığına dair ...sitesine ilişkin dosyaya sunduğu deliller birlikte değerlendirildiğinde davalının bu işi meslek edindiğinin açık olduğunu, davalının danışmanlık hizmetini verdiği kabul edilse dahi davalının danışmanlık hizmet sözleşmesi gereği sorumlu olduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, ayıplı araç (araçta pert kaydı olmasına dayalı) satışı nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

1. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle davanın basit yargılama usulüne tabi olduğunun, ön inceleme duruşması sonrasında ayrı bir tahkikat duruşmasının yapıldığının anlaşılmasına göre davacı vekilinin aşağıdaki bentin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2. Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olan bütün gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine sahiptirler. Mahkemenin taraflar arasında dava konusu hakkın esası hakkında bir karar verebilmesi için, bu kişilerin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatlarına sahip olmaları gerekir. Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile, taraflardan birinin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatı yoksa davanın esası hakkında bir karar verilemez; dava, sıfat yokluğundan (husumetten) reddedilir.

Görüldüğü üzere, taraf sıfatı usul hukuku sorunu olmayıp, dava konusu sübjektif hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunu olduğundan taraf sıfatının yokluğu, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için defi değil, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülmesi mümkün ve mahkemece de kendiliğinden nazara alınması zorunlu bir itiraz niteliğindedir.

Uygulamada sıfat yerine genel olarak "husumet", davacı bakımından "aktif husumet ehliyeti", davalı bakımından "pasif husumet ehliyeti" tabirleri kullanılmaktadır.

Husumet dava şartı olup, kamu düzenine ilişkin bulunduğundan, yargılamanın her aşamasında Mahkemece re'sen gözetilmesi gereken bir husustur.

Bu düzenlemeler ışığında somut olay incelendiğinde, davacı tarafından araç satımına ilişkin ödemelerin davalının hesabına yapıldığı, ...sitesinden davalının araç satım işiyle uğraştığı anlaşılmakla davalı tarafın pasif husumet ehliyetinin olduğu gözetilerek işin esasına girilip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup kararın bozulması gerekmektedir.

O halde Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR